نشریه شماره   184   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

میهمان ناخوانده بافت‌های فرسوده

این روزها در بسیاری از مناطق بافت فرسوده شهری با توجه به اقدامات خودسرانه برخی افراد، مجوزهای احداث بلندمرتبه در این نوع بافتها رو به افزایش است و برجهای بلند فارغ از الگوهای شهری در پیچ و خم شلوغی این مناطق قد علم میکنند.

 گزارش خبرنگار پیام ساختمان از یک منبع آگاه حاکی است که برخی سرمایهگذاران شرکت خاص ساختمانی، فارغ از هیاهوی اخیر تغییر و تحولات قانونی شورای عالی شهرسازی و معماری در مصوبه کمیسیون ماده ۵ و ماده صد شهرداری تهران، در برگزاری مزایده و مناقصه توسط برخی نهادها همچون شهرداری، با پرداخت رشوههای کلان در سایه بیاطلاعی سایرین، مجوز ساخت بلندمرتبه سازی در این نوع بافتها را دریافت میکنند.

این موضوع در کنار دغدغه تأمین فضای سبز، آموزشی، خدماتی و... هشداری است به آسیبپذیری بالای ساختمانهای درون بافت فرسوده و عدم وجود راههای دسترسی برای امدادرسانی به موقع در برابر خطرات احتمالی از جمله سیل، زلزله و آتشسوزی، که به نظر میرسد مسئولان در شورای عالی شهرسازی و معماری باید از سرایت ساختوساز غیراصولی در پی تغییر کاربری اراضی منابع طبیعی به این مناطق نیز هوشیار باشند.

علیرغم برنامهها و بستههای تشویقی مسئولان در مشارکت سرمایهگذاران به بازسازی و بهسازی بافتهای فرسوده، بسیاری از صاحبنظران شهرسازی و معماری، بارها نگرانی خود را از نامناسب بودن الگوهای ساختوساز در مناطق بافتهای فرسوده اعلام کردهاند. چنانکه به گفته مدیر سابق مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، «طرحهای جامع شهری سرعت حرکت به سمت جامعه مدرن را درک نکرده است».

 سید علیرضا قهاری با اشاره به مکانیابیهای نادرست در ساخت برخی سبکهای مدرن شهری همچون بلندمرتبه سازی، معتقد است: «با توجه به منسوخ بودن طرحهای شهرسازی فعلی، اینگونه طرحها اساسا جوابگوی جامعه مدرن نیست».

پیشتر، محسن سرخو، عضو شورای شهر تهران نیز پس از حادثه آتشسوزی خیابان جمهوری با تاکید به توجه ساخت و سازها در بافتهای فرسوده جنوب و شمال تهران عنوان کرده بود: «باید به این بافتها توجه ویژهای داشته باشیم و نگذاریم ساختمانهای بلند مرتبه در این بافتها ساخته شود تا بعدا برای اطفای حریق در این ساختمانها دچار مشکل نشویم».

به این ترتیب، بازنگری و ایجاد محدودیت در قالب مقررات جدید در زمینه تجمیع پلاک و بلندمرتبه سازی بافتهای فرسودهای که ظرفیت بلندمرتبه سازی را ندارند، قبل از خسارتهای احتمالی ناشی از صرف هزینههای گزاف، یک ضرورت است.

بلندمرتبه سازی در بافتهای فرسوده نیازمند معابر و بزرگراههای عریض است، این در حالی است که اکثر بافتهای فرسوده شهری دارای بافتهای عریض نیستند اما همچنان مغایر با اصول شهرسازی روزانه کلنگ احداث چندین ساختمان بلندمرتبه در بافتهای فرسوده و تنگ تهران به زمین میخورد.

هرچند این مسئله دیگر تنها در پایتخت اتفاق نمیافتد، بلکه بسیاری از بافتهای فرسوده کلانشهرها نیز گرفتار این معضل شهرسازی شدهاند و صدور مجوز ساخت بلندمرتبهها بدون رعایت ملاحظات فنی و اجرایی با پرداخت رشوهای قابلتوجه در این شهرها نیز رو به افزایش است حال آنکه نوسازی بافتهای فرسوده در کنار ارتقای شهری بافت مورد نظر، باید شاخصهای ایمنی زندگی در یک ساختمان را برای شهروندان آن به دنبال داشته باشد.

اکنون سؤال این است که علیرغم تلاش مسئولان برای برخورد با هرگونه ساختوساز غیرمجاز چرا همچنان شاهد هستیم که برخی میتوانند با پرداخت رشوه اینگونه ساختمانها را مقابل دید همگان بسازند؟ مدتهاست زنگ هشدار نقص «مدیریت و برنامه ریزی شهری» به صدا درآمده و باید به طور جدی برای آن چارهاندیشی کرد.