نشریه شماره   171   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

لوله‌كش‌های‌كوچ نشين

گروه تاسيسات: لوله‌كشي بخش مهمي از تاسيسات مكانيكي ساختمان را تشكيل مي‌دهد كه وظيفه اجراي آن بر عهده مجريان لوله‌كشي است با اين حال بيشتر آنها ناشناخته بوده و اغلب به صورت متفرقه فعاليت مي‌كنند. اين موضوع همواره مشكلاتي را براي مردم،به خصوص ساكنان شهرهاي بزرگ،ايجاد مي‌كند. اگرچه طي يك دهه اخير برنامه‌هاي متنوعي براي ساماندهي مجريان لوله‌كشي در دستور كار مسئولان قرار گرفته ولي در عمل به دليل نداشتن ضمانت اجرائي با مشكل مواجه شده است. پيام ساختمان در گفتگو با مهندس رامين قاسمي اصل، عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد و مدرس دوره‌هاي آموزش ارتقاي پايه مهندسان تاسيسات مكانيكي ساختمان، به واكاوي اين مسئله پرداخته است:

پيام ساختمان: بخش اعظم اجراي تاسيسات مكانيكي ساختمان برعهده مجريان لوله‌كشي ساختمان است، در قانون فعاليت اين افراد چگونه تعريف مي‌شود؟

طبق ماده 4 مقررات ملي ساختمان مصوب اسفند ماه 1384، اشتغال كليه اشخاص حقيقي و حقوقي در آن دسته از امور فني كه توسط وزارت مسكن تعيين مي‌شود مستلزم داشتن صلاحيت حرفه‌اي است كه اين صلاحيت براي مهندسان از طريق پروانه اشتغال به كار مهندسي و در مورد كاردان‌هاي فني و معماران از طريق پروانه اشتغال كار كارداني يا تجربي و در مورد كارگران ماهر از طريق پروانه مهارت فني احراز مي‌شود. مرجع صدور پروانه اشتغال به كار مجريان كارداني و تجربي، وزارت مسكن است و هر كس كه در مجموعه صنعت ساختمان كار مي‌كند را شامل مي‌شود.

پيام ساختمان: اين موضوع در مورد مجريان تجربي لوله‌كشي هم صدق مي‌كند؟

در سال 84 شناسائي مجريان تجربي لوله‌كشي توسط سازمان نظام مهندسي در دستور كار قرار مي‌گيرد و براي آنها پروانه فعاليت موقت صادر مي‌شود با اين شرط كه براي شروع كار، پروانه كسب را از وزارت بازرگاني اخذ كنند و طبق قانون نظام صنفي عضو يك اتحاديه باشند. البته اين موارد در عمل اجرا نشد و فقط بحث مهارت فني و حرفه‌اي و گذراندن دوره‌هاي آموزشي در كنار داشتن هويت حقوقي ملاك عمل قرار گرفت. در سال 88 براي واگذاري پروانه صلاحيت اجراي لوله‌كشي گاز به مجريان اقداماتي انجام شد و بر اساس آن مجريان درجه يك تا سه و بر حسب سايز كنتور صلاحيت حرفه‌اي دريافت مي‌كنند كه مجريان تجربي را هم شامل مي‌شود. ولي به خاطر مشكلات هماهنگي مجريان تجربي با اتحاديه، وزارت مسكن و شهرسازي اين موضوع را به حال خود رها مي‌كند تا اينكه سرانجام در سال گذشته ساماندهي اين كار به اتحاديه تاسيسات مكانيكي واگذار شد. ولي اينكه ساماندهي مجريان تجربي به اتحاديه واگذار شده و وزارت راه و شهرسازي مسئوليتي در قبال آنها ندارد، جاي سؤال است. اگرچه به موجب اين قانون، مجري بايد از طريق وزارت راه و شهرسازي شناسايي شود ولي مشكل اينجاست كه صلاحيت اجرا توسط نهادي كه هيچ‌گونه وابستگي به راه و شهرسازي ندارد صادر مي‌شود. بنابراين در حين اجرا چگونه اين مجري كه با مهندسان ناظر وابسته به سازمان‌هاي نظام مهندسي كار مي‌كند قابل كنترل خواهد بود؟

پيام ساختمان: آيا آماري از مجريان لوله‌كش تجربي وجود دارد؟

واقعيت اينكه مجريان ما در بخش لوله‌كشي ساختمان افرادي از طبقه محروم جامعه هستند و عموماً بضاعت مالي فراواني براي اينكه بتوانند دفتري اجاره كنند و در يك محل مستقر شوند را ندارند. ماهيت انجام اين كار كوچ‌نشيني است. در يك محدوده‌اي كه ساخت و ساز انجام شده و يا انشعاب گاز واگذار مي‌شود، اين افراد براي انجام كار به آنجا مي‌روند. كل تجهيزات اين افراد از نظر حجمي در يك مجموعه بسيار كوچك جمع مي‌شود و به جز ابزار و لوازم جوشكاري و حفاظتي چيز ديگري ندارند. براي مثال؛ در استان تهران حدود 2 تا 3 هزار مجري لوله‌كشي ، و داراي مجوز فعاليت هستند كه اكثراً تجربي‌كار بوده و تنها بر اساس مكانيزم تعيين صلاحيت و بخشنامه‌ سال 84 و 85 فعاليت مي‌كنند.

پيام ساختمان: سرو سامان دادن اين افراد كار سختي است فكر نمي‌كنيد بايد حمايتي از سوي دولت انجام گيرد؟

«ان.جي.او»‌ها بايد متكي به عملكرد خودشان باشند، اين افراد براي اينكه عضو اتحاديه شوند بايد مبلغ چشمگيري را پرداخت كنند. حق عضويت اعضا كمك بزرگي به توسعه برنامه‌هاي اتحاديه است. ضمن اينكه آنها مجمع دارند و در اين خصوص تصميم‌گيري مي‌شود. ممكن است بخواهند از نهادهاي دولتي وابسته در خواست كمك كنند. وقتي وزارت راه و شهرسازي تشخيص داد صلاحيت مجريان را به انجمن صنفي واگذار كند، اعتبار اين كار را هم بايد به آنها بدهد. اتحاديه مي‌تواند بر اساس يكي از بندهاي مبحث 17 كه واگذاري كار شناسائي مجريان تجربي را به آنها داده است درخواست اعتبار هم بكنند.

پيام ساختمان: براي حفاظت از منافع كساني كه از خدمات مجريان لوله‌كشي استفاده مي‌كنند چه تدابيري انديشيده شده است؟

ساماندهي اعضا، دادن قيمت، يكسان‌سازي خدمات از وظايف اتحاديه است. در حال حاضر اين موارد مشخص نيست فقط مجريان برگه‌هاي قراردادي دارند كه با كارفرما توافق مي‌كنند در حالي كه بايد مفاد اين قرارداد به تأييد اتحاديه برسد. در صورت تحت پوشش قرار گرفتن توسط اتحاديه كارها آسان‌تر مي‌شود و از طرف ديگر هزينه خدمات شفاف و مشخص مي‌شود. ما در حال حاضر تعرفه خدمات لوله‌كشي نداريم كه اتحاديه بايد به اين مورد سر و سامان دهد. اگر اين موارد مشخص شود در يك دوره معين زماني، مردم از خدمات درست در قالب حقوق شهروندي بهره‌مند مي‌شوند.

پيام ساختمان: مهندسان ناظر تأسيسات چگونه مي‌توانند بر كار مجريان لوله‌كشي نظارت كنند؟

مجري همواره در خصوص كليه مسائل مربوط به لوله‌كشي از قبيل استفاده از مصالح و غيره حتي در صورت تأييد مهندس ناظر، مسئول است. اين موضوع در مبحث 17 مقررات ملي ساختمان آمده است. بر اين اساس در صورت تخطي مجري از اين مقررات، مهندس ناظر مي‌تواند از ادامه كار او جلوگيري كرده و در صورت لزوم گزارش را جهت استيفاي حقوق به مراجع ذي‌صلاح پيش‌بيني شده در قانون منعكس نمايد. البته برعكس اين موضوع هم صادق است. بنابراين اگر قرار باشد مجريان تجربي توسط اتحاديه بررسي و تأييد صلاحيت شوند بايد يك ارتباط متقابل براي بررسي تخلف مجري و مهندس ناظر ايجاد شود زيرا تخلفات ناظر در شوراي انتظامي و تخلفات مجري در اتحاديه بررسي مي‌شود و اين دوگانگي ممكن است بعدها مشكلاتي ايجاد كند. وزارت راه و شهرسازي بايد براي بررسي تخلفات مجري و ناظر، يك روش اجرايي هماهنگ طبق اختيارات قانوني خود اتخاذ نمايد.

پيام ساختمان: به اين ترتيب فكر مي‌كنيد طرح ساماندهي مجريان لوله‌كشي ساختمان با موفقيت همراه باشد؟

بركات حضور در اتحاديه بسيار زياد است؛ اولاً مجريان شناسائي مي‌شوند دوماً اگر در اين مجموعه فردي برخلاف ضوابط كار كند اتحاديه از طريق اهرم‌هاي قانوني جلوي آن را می‌گيرد سوماً نرخ‌گذاري يكسان براي كار در سيستم اتحاديه است که اين موضوع مي‌تواند يك امنيت شغلي براي مجريان ايجاد كند از طرف ديگر، همين اطلاعات و مبناي قيمت‌گذاري مي‌تواند از طريق تفاهم‌نامه‌هاي مالياتي باعث انعكاس دارايي افراد شود و سهم ماليات آنها به شيوه قانوني دريافت شود كه در واقع كمك به اقتصاد كشور خواهد بود. مسئله اصلي اين است كه مجريان لوله‌كشي شناسنامه‌دار شوند تا بدانيم فرايندي كه در جايي اتفاق مي‌افتد توسط چه كسي و در كجا در حال انجام است تا در آينده قابل پيگيري باشد. در حوادث و مواردي كه آينده در سيستم لوله‌كشي گاز و آب اتفاق مي‌افتد يكي از مسئولان مجريان لوله‌كشي هستند. بنابراين اگر مجري، مكان و موقعيتش در آينده مشخص نباشد، دسترسي به آنها عملاً غير ممكن است و باعث تضييع حقوق عمومي مي‌شود. مهم نيست چه كسي اين كار را انجام مي‌دهد، مهم بركات كار و تأمين امنيت ساختمان و ساكنان آن است زيرا در نهايت منفعت اين كار نصيب تمام آحاد جامعه خواهد شد و همه ياد مي‌گيرند براي دريافت خدمات درست به كدام مرجع مراجعه كنند و ضوابط كار كجاست.