نشریه شماره   164   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مسكن و راه قرباني شدند


رضا گلين شريف ديني

مهندس احمد خرم، تجربه قابل توجهي از كارهاي اجرايي در سطوح مختلفي از استانداري، معاونت تا وزارت و مشاورت رئيس‌جمهور در دولت‌هاي هاشمي‌رفسنجاني و خاتمي طي سال‌هاي پس از انقلاب را با خود يدك مي‌كشد. وزير راه دولت اصلاحات اين روزها سخت مشغول تلاش در عرصه‌اي است كه شهروندان اين مرز و بوم به عنوان مهم‌ترين دغدغه زندگي شان يعني مسكن، به آن مي‌انديشند. او اين‌ بار نه در كسوت مدير دولتي بلكه در نقش مدير بخش خصوصي در تلاش براي بهره‌گيري از تجارب خويش و آباداني كشور است.

پیام ساختمان: بعد از يك دوره نسبتاً طولاني بي ثباتي، مسكن دوران ثبات و آرامش را سپري مي‌كند اين دگرگوني تا چه اندازه با تحولات جديد سياسي كشور مرتبط است؟

مهمترين موضوع حال حاضر كشور، ثبات اقتصادي است كه بدون تكيه بر قوانين و مقررات و سياستگذاري درست امكان‌پذير نمي‌شود. در سال‌هاي گذشته نوسانات زيادي را در بحث ارز و نقدينگي پشت سر گذاشتيم. اگر چه همه بخش‌هاي جامعه از اين موضوع متاثر شدند ولي آن چه بيشر از همه به چشم مي‌آمد بلاتكليفي و بي ثباتي بازار مسكن بود. دستورالعمل‌ها و قوانين عجولانه و غيركارشناسي آسيب زيادي به صنعتگران كشور وارد كرد و تورم ناشي از آن باعث رنجش خاطر مردم شد. ولي حالا با روي كار آمدن دولت جديد، اميد در دل مردم و سرمايه‌گذاران بخش‌هاي مختلف زنده شده است.

پیام ساختمان: ثبات و آرامش واقعي چه زماني به بازار مسكن برمي‌گردد، براي اين منظور به چه اقداماتي نياز داريم؟

مسكن داراي يك طرح جامع است كه به نظر من بايد بازنگري شود. مشخص نيست مشاوري كه اين طرح را تهيه كرده واجد صلاحيت بود يا خير؟ مي‌توان بررسي اين طرح را به مشاور داراي رتبه بين‌المللي واگذار كرد تا اشكالات آن برطرف شود. ضمن اينكه دستگاه‌هاي مرتبط هم مي توانند نظرات خود را مطرح كنند. در طرح جامع مسكن 30 راه حل وجود دارد كه يكي از آنها احداث مسكن مهر است. دولت از بين 30 راهكار تنها به يك راهكار توجه كرده در حالي كه همه اين راهكارها در كنار هم قابليت اجرا داشت. يكي از راهكارهاي اساسي تصميمي بود كه دولت اصلاحات در خصوص نوسازي بافت‌هاي فرسوده كلان شهرها اتخاذ كرده بود و 300 ميليون دلار خط فاينانس براي اين كار اختصاص داد ولي اين طرح درست اجرا نشد و شهرداري تهران طي اين 8 سال لطمات زيادي به اين طرح وارد كرد و منابعي كه در اختيار داشت را به خاطر تصميمات غير كارشناسي و ايجاد مناقشه با دولت از دست داد. قرار بود دولت سالانه يك ميليارد دلار فاينانس براي نوسازي بافت‌هاي فرسوده اختصاص دهد ولي اين مبلغ به خاطر اختلافات شهرداري و دولت در جاهاي ديگري خرج شد. حال اينكه قرار بود در 8 سال گذشته 80 درصد بافت‌هاي فرسوده تهران و كلان شهرها نوسازي شود ولي حتي 5 درصد آن هم انجام نشده است.

پیام ساختمان: يكي از اقدامات دولت ادغام وزارتخانه‌هاي مسكن و راه بود، طرحي كه مخالفان بسياري داشت و هم اكنون طرح جداسازي آنها در دستور كار مجلس قرار گرفته است، برآيند اين كار را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

اين كار از ابتدا بدون مطالعه و كارشناسي بود. حمل و نقل يك مقوله زيرساختي و اجرايي است در حالي كه مقوله مسكن و شهرسازي يك مقوله برنامه‌ريزي است. در شهرسازي مكان‌هاي استقرار جمعيت را در كشور برنامه‌ريزي مي‌كنيد ولي در بحث راه به امور توسعه‌اي و زيربنايي مي‌پردازيد. بنابراين نمي‌توان مقوله برنامه‌ريزي و اجرايي را بدون هماهنگي در كنار هم قرار داد، همچنانكه آموزش و پرورش و كار و امور اجتماعي در يك وزارتخانه جاي نمي‌گيرند. از طرف ديگر مشخص نيست كدام مشاور با صلاحيت اين طرح ادغام را به درستي مطالعه و كارشناسي كرده است. دولت با سرعت طرحي را آماده كرد و به مجلس ارائه داد و مجلس هم تكليف كرد. ضمن اينكه تكليف مجلس مبني بر كاهش تعداد وزارتخانه‌ها از 24 به 17 وزارتخانه هم پايه علمي ندارد. به نظر من مسكن و راه قرباني شدند و بيشتر از همه راه و ترابري كشور آسيب ديد زيرا كشور ايران داراي موقعيت ژئوپولتيك بوده و بر مسير كريدور شمال و جنوب و شرقي و غربي قرار دارد بنابراين حمل و نقل و ترانزيت كالا براي ما حياتي است و بايد به طور ويژه به آن بپردازيم.

پیام ساختمان: موفقيت هر دولتي به چگونگي انتخاب اعضاي كابينه آن بستگي دارد، با توجه به رايزني‌هاي انجام شده در اين خصوص، اصلح ترين تركيب چگونه شكل مي‌گيرد؟

دولت بايد وزرايي را انتخاب كند كه اولاً استراتژيست باشند، دوم كار اجرايي كرده باشند. توجه داشته باشيد كه در حال حاضر اكثر وزارتخانه‌هاي كشور، وزارتخانه هزينه هستند و درآمدزايي ندارند. بنابراين دولت آينده بايد از افرادي استفاده كند كه بيش از همه به راهكارهاي تامين منابع و درآمد فكر كنند. به نظر من اگر دولت افراد اجرايي توانمند را انتخاب كند تا 80 درصد هزينه‌ها قابل بازگشت هستند. براي مثال؛ با اصلاح ساختار وزارت مسكن تا پنج برابر بودجه‌‌هاي هزينه شده در اين وزارتخانه را مي توان وصول كرد.

پیام ساختمان: حمايت از بخش خصوصي و حضور آنها در تصميم‌گيري‌هاي اقتصادي همواره يكي از خواسته‌هاي تشكل‌هاي فعال صنعتي بوده، فكر مي‌كنيد در دولت آينده اين موضوع محقق شود؟

آقاي روحاني نظرات خود را گفت؛ «ان.جي.او»ها و تشكل‌هاي صنفي نبايد بنشينند تا ما از آنها دعوت كنيم بلكه بايد با ارتباطات گسترده و نمايش توانمندي‌ها، خود را به بدنه دولت تحميل كنند. «ان.جي.او»ها بايد با پيشنهادات و راهكارهاي خود ساختارهاي موجود را اصلاح كنند. اكنون كار به جايي رسيده كه اگر مي‌خواهند 100 ميليون تومان به يك نهاد بدهند بايد از چند جا تاييديه صادر شود، يعني مدير كل بی مدیر کل! آقاي روحاني اين مشكل را درك كرد و شعارهايش را در راستاي حمايت از بخش خصوصي به منظور تقويت اقتصادي كشور تنظيم كرد.

پیام ساختمان: انبوه‌سازان به عنوان تشكل ساختماني كشور، خواستار پايگاه ثابت در بدنه دولت و به طور خاص وزارت مسكن و شهرسازي است، چقدر مي‌توان به مسئله اميدوار بود؟

پيشنهاد انبوه سازان ايجاد پايگاه در وزارت مسكن و شهرسازي است ولي نظر من اين است كه انبوه سازان جايگاه دارند و مهم اصرار بر تحميل خواسته‌هاست. مطمئن باشيد نمي‌توانند با تشكل‌ها برخورد كنند و حتماً استقبال خوبي خواهد شد، به شرطي كه پيشنهاد كارشناسي شده عملي داشته باشيم. باز هم تاكيد مي‌كنم؛ آقاي روحاني به تشكل‌هاي صنفي توجه ويژه‌اي دارد انبوه سازان نبايد به اين اميد دعوت دولت باشند بلكه بايد وارد گود شده و از مواضع خود دفاع كنند.

پیام ساختمان: براي اينكه فضاي لازم را براي صنعتي‌سازي در كشور فراهم كنيم، در كدام بخش بايد بيشتر متمركز شويم؟ انبوه سازها چگونه مي‌توانند به اجرايي شدن مسئله كمك كنند؟

مشكل اصلي صنعتي‌سازي و انبوه سازي صنعتي به عدم درك درست از اين اتفاق برمي‌گردد، دليل ديگر عدم حمايت از ايجاد ظرفيت است. شما تركيه را در نظر بگيريد؛ وام ارزان همراه با سفته به پيمانكار داده مي‌شود و از آنها خواسته مي‌شود آخرين دانش و تكنولوژي صنعتي را وارد كشور كنند. موانع گمركي برداشته شده و تنها به كيفيت كالاها توجه دارند. در حالي كه دولت ما همه هماهنگي‌ها، سياست گذاري‌ها، نظارت‌ها و هماهنگي‌ها را در دست گرفته و مهمترين وظيفه خود يعني حمايت از بخش خصوصي و ظرفيت‌سازي جديد را فراموش كرده است. اين در حالي است كه تا چند سال پيش يك انبوه ساز هم نداشتيم امروز 6 هزار و 500 انبوه ساز در سراسر كشور فعاليت دارند. من اميدوارم با كنسرسيوم كردن انبوه‌سازها به سمت صنعتي‌سازي پيش برويم. صنعتي‌سازي براي كشور ثمرات خوبي دارد. ساختمان‌ها بهتر سريع‌تر و ارزان‌تر ساخته مي‌شوند. مهم اين است كه از طريق كنسرسيوم و روش‌هاي صنعتي مي‌توانيم بازار گسترده‌اي در دنيا ايجاد كرده و صادرات خدمات فني و مهندسي را گسترش دهيم. ايران توانايي صادرات 20 ميليارد دلار خدمات فني و مهندسي در سال را دارد. وقتي تركيه در سال بيش از 10 ميليارد دلار خدمات فني و مهندسي دارد، چرا ما نداشته باشيم؟!