نشریه شماره   162   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

حـركت سنـگين صنـعت سنـگ


گروه بازار ساختمان: با گردشي در بازار سنگ متوجه افزايش قيمت انواع سنگ‌های تزئيني برش خورده خواهيم شد ، اما افزايش نرخ ارز چگونه می‌تواند در بازاري موثر باشد كه نه تنها كل سنگ خام مصرفي در سنگ‌بری‌ها، توليد داخل است بلكه بسياري از مواد اوليه مصرفي و حتي ماشین‌آلات فرآوري نيز در داخل كشور توليد می‌شود. از اين رو طبيعي است كه به اين سؤال برسيم؛ چرا سنگ با افزايش قيمت مواجه شده است. در ادامه از فرصت نمايشگاه سنگ كه از 28 تا 31 خردادماه در تهران برگزار شد، استفاده كرده و از نگاه كارشناسان و فعالان اين صنعت به جستجوي پاسخ پرداختيم.

وحید آدمي، كارشناس سنگ تزئيني با بيان اين نكته كه سنگ‌های برش خورده در انواع مختلف 30 تا 150 درصد با افزايش قيمت مواجه شده است، گفت: يكي از دلايل افزايش قيمت نهايي محصولات سنگي بالا رفتن قيمت مواد اولیه‌ای است كه جهت فرآوري سنگ مورد نياز است.

قيمت سنگ صادراتي

آدمي، تاكيد كرد: اگر فقط بحث قيمت را در بازار صادراتي سنگ تزئيني برش خورده مورد توجه قرار دهيم به اين نكته می‌رسیم كه نه تنها انگيزه براي صادرات افزایش‌یافته است، بلكه اين بازار نسبت به بازار داخلي بايد از رونق جدي برخوردار باشد. حال اگر چنين نيست دليل آن را در مسائل اقتصادي مانند بازار و صنعت نمی‌توان يافت و ساير مسائل را می‌توان مورد بررسي قرار داد. وي به تأثیر افزايش نرخ ارز در صادرات اشاره و تاكيد كرد: اگر در گذشته قيمت يك متر سنگ برش خورده در بازار داخلي 50 يا 60 هزار تومان و در بازار جهاني 30 دلار بود ، با دلار 1000 تومانی حدود 30 هزار تومان می‌شد كه طبعاً صادرات آن سنگ فرآوري شده مقرون به صرفه نبود اما با افزايش نرخ ارز همان 30 دلار نزديك به 100 هزار تومان می‌شود. در نتيجه صادرات آن کاملاً اقتصادي و سودآور خواهد بود. از اين رو در بخش اقتصادي يا كيفيت فرآوري سنگ جهت صادرات مشكلي نداريم.

اين كارشناس صنعت سنگ با رد اين سخن برخي مقامات وزارتخانه مربوطه كه مدعي بالا بودن آمار صادرات سنگ برش خورده‌اند، گفت : ما در بخش بازرگاني خارجي سنگ و حتي در كارخانه نيز داراي مشكل هستيم و نمی‌گوییم در اين بخش‌ها مشكلي وجود ندارد اما چالش اساسي در بخش صادرات سنگ به مسائل غیراقتصادی معطوف می‌شود.

تفاوت بازاري سنگ با سراميك

آدمي، در پاسخ به اين سؤال خبرنگار پيام ساختمان كه چگونه ايران چهارمين تولیدکننده و پنجمين صادرکننده كاشي و سراميك در جهان است اما صنعت سنگ ايران كه دومين يا سومين تولیدکننده بزرگ سنگ تزئيني در دنياست، تنها صادرات ناچيزي آن هم به صورت خام دارد، گفت: چند دليل می‌توان براي اين شرايط بيان كرد، اولاً: سنگ محصولي طبيعي است كه دارای رنگ ، نقش و رگه‌های طبيعي است اما كاشي و سراميك مصنوعي است كه می‌تواند بر اساس ميل و سليقه مشتري و با هر اندازه دلخواهي توليد شود. از اين رو يك كاشي 60 در 60 را می‌توان در 50 هزار مترمربع هم توليد كرد اما در مورد سنگ تزئيني نمی‌توان چنين توقعي داشت.

دوم اينكه با وجودي كه كارخانه‌های به‌روز شده فرآوري سنگ تزیینی در ايران دست كمي از کارخانه‌های تركيه ای ندارند اما در بازارهاي منطقه‌ای در اقليم كردستان عراق گوي سبقت را از ايران ربوده‌اند. 40 تا 45 درصد بازار سنگ تزئيني دنيا متعلق به بازار آمريكاست كه تركيه حضور فعالي در آن كشور دارد. از طرف ديگر اگر شرکت‌های ايراني بخواهند محصولات خود را به آن بازار صادر كنند بايد از كشورهاي ثالث استفاده نمایند.

آدمي، در توضيح دليل ديگرش اظهار داشت: صنعت سنگ ايران کاملاً سنتي است ولي در صنعت كاشي و سراميك رويكردها به‌روز و بر اساس خواست بازار است. از اين رو می‌توان نتيجه گرفت كه تفاوت در فعالیت‌های داخلي و صادراتي بر اساس كيفيت يا كاربري اين دو نوع محصول ساختماني يا حتي نحوه توليد آنها نيست. البته صادرات به چين تنها به صورت بلوك است كه در آن كشور فرآوري شده و دوباره به كشورهاي جهان صادر می‌شود كه در حال حاضر هم ادامه دارد.

پيشرفت صنعت سنگ

آدمي، در پايان گفت: در صنعت سنگ به جايي رسیده‌ایم كه مشتري به دنبال كيفيت در محصول است از اين رو کارخانه‌هایی كه در بخش ارتقای توان فرآوري هزينه كرده و محصول باکیفیت و مرغوب توليد می‌کنند با كمبود مشتري يا فروش پايين مواجه نمی‌شوند. به عنوان مثال چنانكه می‌بینید هر ساله حضور شرکت‌ها در نمايشگاه سنگ تزئيني بهتر از سال قبل شده است و در بخش فرآوري و نيز بخش مصنوعات سنگي شرکت‌های جديدي در همين نمايشگاه سنگ وارد اين بازار شده‌اند. اين در حالی است كه نمايشگاه سنگ ايران بازتاب‌دهنده همه توان صنعت سنگ كشور نيست.

توليد خوب هزینه‌ها را بالا می‌برد

علي مختاري، رئيس اتحاديه سنگ‌بری‌های كرون در اصفهان كه مدعي است بيش از 300 كارخانه توليد سنگ تزئيني در آن اتحادیه عضويت دارند و 10 كارخانه جديد هم در آينده به جمع آنها افزوده می‌شود، با اشاره به اشتغال هزار نفر در اين کارگاه‌ها اعلام كرد:60 تا70 درصد تجهيزات لازم براي فرآوري سنگ از برش تا پوليش مانند تيغه سگمنت، بشقابي، لقمه ديسك و حتي چکمه‌ای كه كارگر موظف است بپوشد، وارداتي است. از اين رو افزايش نرخ ارز در دو سال گذشته در بالا رفتن هزينه توليد تأثیرگذار است.

وي با بيان اينكه ظرفيت توليد شرکت‌های اين اتحاديه 10 ميليون متر مربع است، گفت: 6 خط اسلب بر و همچنين 2خط اسلب مدرن برتون ايتاليايي در اين اتحاديه فعال است و از ویژگی‌های اين خطوط جديد اين است كه كل يك خط توليد 100 متري را تنها يك يا دو كارگر حرفه‌ای می‌توانند اداره كند.

مختاري، در پاسخ به اين سؤال خبرنگار ما که بر اساس گفته‌های شما، ماشین‌آلات در دو كشور ايران و تركيه يكي است و قيمت انرژي نيز در ايران ارزان تر از تركيه است و سنگ خام هم کاملاً ايراني است، پس چرا فرآوري مرغوب در ايران گران تر از تركيه است، توضيح داد: بخش فرآوري سنگ در ايران می‌تواند با چين، تركيه و هند رقابت كند و نوع بازيافت،‌ پوليش و برش ما خوب است اما در ميزان صادرات از اين كشورها عقب تر هستيم.

از نكات جالب ديگري كه مختاري، به آن اشاره كرد اينكه؛ اگر ما بخواهيم در فرآوري كيفيت خود را ارتقا دهيم، هزینه‌های توليد ما افزايش می‌یابد.

اين فعال صنعت سنگ درباره چالش مهم صنعت سنگ گفت: مشكلي كه در بخش صنعت سنگ وجود دارد واسطه‌هایی هستند كه با نقدينگي كلان در اين بازار سوداگري می‌کنند و يك تن سنگ چهار دست می‌چرخد و با قيمت بالا به کارخانه سنگبري می‌رسد. از اين رو ما مجبوريم از كيفيت بزنيم تا بتوانيم افزايش هزینه‌ها را جبران نموده و بتوانيم در بازار داخل رقابت كنيم. در نتيجه اين محصول قابل رقابت در بازارهاي خارجي نيست.

چالش‌های بازار صادرات

مختاري، تاكيد كرد: اكثر تولیدکنندگان سنگ برش خورده با روند صادرات هيچ آشنايي ندارند و يكي از دلايل عدم موفقيت در بازار آن هم اين است كه براي اين نوع فروش، آموزش ندیده‌اند. در نتيجه بازرگاني خوبي نداريم تا بتوانيم به خوبي در بازارهاي جهاني رقابت كنيم.

اين كارشناس سنگ به چالش ديگر اين صنعت اشاره كرد كه در سنگبري‌ها مشكلي به نام كمبود كارگر متخصص و غیرمتخصص وجود دارد. از طرف ديگر كار فرآوري سنگ تزئيني ، بسيار سنگين است و نمی‌توان آن را با كار پشت ميز مقايسه كرد و نيروي انساني براي فعاليت در چنين شغلي تمايل ندارد.