هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   156   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جلوس معماران بر مسند نظام مهندسي

دكتر حامد مظاهريان رئيس دانشكده معماري دانشگاه تهران در گفتوگو با پيام ساختمان خبر داد:

دكتر حامد مظاهريان استاديار و رئيس دانشكده معماري دانشگاه تهران فارغالتحصيل دكتراي معماري اسلامي از دانشگاه لندن است. وي مسئوليتهاي مختلفي از جمله رياست دانشكده معماري، مدير قطب علمي فناوري معماري، مشاور معاون معماري و شهرسازي وزارت مسكن و شهرسازي، عضو شوراي معماري و شهرسازي بم را برعهده داشته است. در رابطه با وضعيت معماري در اين يك سال اخير، وضعیت رشته معماري در ميان داوطلبان كنكور و برنامههاي دانشكده معماري دانشگاه تهران براي ارتقاي دانش معماري با وي گفتگويي انجام دادهايم كه در ادامه ميخوانيد:

پیام ساختمانوضعيت معماري در سال 91را چگونه ارزيابي ميكنيد؟

دو تحول اثرگذار در سال 1391 در حوزه معماري اتفاق افتاد؛ اولي به موضوع صنفي برميگردد و آن برگزاري انتخابات نظام مهندسي است. در اكثر حوزههاي انتخاباتي اين دوره نسل جديدي از معماران بر مسند نظام مهندسي جلوس كردند. اين تحول در سازمان نظام مهندسي تهران نمود قابل توجهي داشت. عدم اقبال به هيئت مديرههاي قبلي (و اكثراً سرشناس) ويژگي عمده اين دوره از انتخابات را رقم زد. چرايي اين موضوع مجالي ديگر و بحثي مفصل را ميطلبد، ولي به اجمال ميتوان اشاره كرد كه گسترش انفجاري آموزش عالي در كشور در سه دهه گذشته و به تبع آن حضور گسترده نسل جوان دانش آموخته نيازمند درك جديد از شرايط فعلي است. نسل جديد مهندسان نسخههاي قديمي براي حل مشكلات مهندسي و صنفي كشور را بر نميتابد و اگر به انتظارات آنان توجه كافي نشود خود شرايط را تغيير خواهند داد. سه دستاورد قابل توجه هيئتمديره جديد تهران كه شوراهاي گذشته از انجام آن باز مانده بودند، شامل موارد زير است: ابلاغ آييننامه ماده 33 توسط شهردار تهران (الزام در به كارگيري مجريان ذي صلاح، ناظران چهار رشته و صدور شناسنامه فني)، اختصاص 5000 متر زمين در شهرك غرب براي ساخت ساختمان سازمان در تهران و ايجاد باشگاه مهندسان ساختمان.

تحول ديگر در حوزه معماري كشور اقبال گستردهتر كارفرمايان به برگزاري مسابقات معماري براي دستيابي به طرحهاي برتر معماري بود. سال 1391 شاهد برگزاري تعداد قابل توجهي از مسابقات معماري توسط دستگاههاي متعدد دولتي، عمومي وبخش خصوصي بوديم. تعدادي از اين مسابقات معماري به معرفي بهترين آثار ساخته شده پرداختند كه بيشتر اهميت فرهنگي دارد ولي تحول اصلي در برگزاري آنگونه از مسابقات است كه كارفرما يك موضوع طراحي معماري كاملاً جدي و حرفهاي را بهجاي ارجاع آن به يك مشاور آن را به مسابقه عمومي يا محدود ميگذارد. افزايش دانش كارفرمايان و يا افزايش انتظارات آنان كه در اين اقبال به مسابقات نقش داشته باشند خبر خوبي براي معماري كشور، جامعه حرفهاي و بهخصوص نسل جوانتر است. فلسفه برگزاري مسابقات به برقراري فرصتهاي برابر براي مهندسان و ساخت معماري خلاقانهتر منجر خواهد شد. هنوز مشكلات ساختاري و تكنيكي در برگزاري مسابقات ديده ميشود كه ميبايست مورد توجه و بازبيني قرار گيرد.

پیام ساختمانانتقادات فراواني به معماري و شهرسازي امروز كشورمان وارد است نظر شما در اين مورد چيست؟

البته به نظر من اين انتقاد وارد است. چگونه يك كشوري با چنان معماري ارزشمندي كه نمود ويژه آن در شهرهاي حاشيه كوير، يزد، كرمان، اصفهان، شيراز و ... قابل مشاهده است، به چنين آشفتگي در معماري گرفتار شده است؟ جواب به اين سؤال مهم از وجوه مختلفي قابل رسيدگي است و نياز به بحث مفصل و پيچيدهاي دارد. از ميان وجوه مختلف ميتوان به دو وجه توجه بيشتري نمود: وجه اول آنكه معماري امروز ما در ادامه معماري گذشتهمان نيست. يعني يك گسستي بين گذشته معماري و معماري امروز اتفاق افتاده است. از يك سو شاهد گذشته پر افتخار معماري در كشورمان هستيم، از سوي ديگر با شروع دوران مدرن به يكباره شاهد رشد نوعي از معماري هستيم كه سراسر به دنبال نفي گذشته بوده و تجربيات جديدي را به تقليد از معماري ديگران انجام ميدهد. اين دو عامل سبب شده است كه آنچه ما امروز در كشور و در كليت به عنوان عمل معماري انجام ميدهيم، مطلوب نباشد و معماران و مردم از آن رضايت نداشته باشند.

پیام ساختمانوضعيت رشته معماري در ميان داوطلبان كنكور چگونه است؟

معماري همچنان در ميان پرطرفدارترين رشتههاي كنكور قرار دارد و با وضعيت رونق ساخت وساز حداقل در بخش خصوصي ميتوان انتظار داشت كه در كوتاه مدت رغبت فعلي به آموزش معماري پابرجا بماند. پا به پاي اين اقبال داوطلبان كنكور به معماري، دانشگاههاي كشور نيز به افزايش ظرفيت پذيرش و ايجاد رشتههاي جديد معماري رغبت نشان ميدهند، ولي ميتوان پيشبيني كرد كه اين شرايط در ميان مدت تغيير خواهد كرد. تعداد دانش آموختگان معماري يا آنهايي كه در حال آموزش هستند به هيچوجه تناسبي با ظرفيتهاي ساخت وساز در كشور و نُرمهاي جهاني ندارد. ميتوان پيشبيني كرد كه با كاهش اشتياق به تحصيل در رشته معماري بسياري از مراكز آموزش معماري با مشكل مواجه شده و مراكز با كيفيت پايين مجبور به تعطيلي رشتهها و كاهش ظرفيت شوند. اين موضوع ميتواند به علاقه مندان به معماري حق انتخاب براي تحصيل در مراكز آموزشي با كيفيت بالاتر را اعطا نمايد.

پیام ساختماندر يك سال گذشته دانشكده معماري دانشگاه تهران چه برنامههايي براي ارتقاي دانش معماري انجام داده است؟

دانشكده معماري دانشگاه تهران اكنون پرچمدار ارتباطات علمي بينالمللي كشور با دانشكدههاي معماري جهان است. عليرغم محدوديتهاي تحميل شده به ايران در يك سال گذشته شاهد حضور معماران و استادان برجسته از دانشگاه توكيو ژاپن، لوزان سوييس، مدرسه معماري پاريس، موسسه كراتر گرونوبل (فرانسه)، پلي تكنيك ميلان، دانشگاه فلورانس و دانشگاه ساپينزاي رم بوديم كه در پروژههاي تحقيقاتي وآموزشي با تيمهايي از دانشجويان و استادان دانشگاه تهران همكاري مينمودند. موضوعات تحقيقاتي داراي تنوع بوده و از موضوع فضاهاي مرتبط با اوقات فراغت، قناتهاي تهران، معماري پايدار و حفاظت از معماري خشتي، معماري داخلي، معماري پارامتريك، بافتهاي فرسوده شهري تا تحولات معماري معاصر جهان را در بر ميگيرد.

از ديگر برنامههاي دانشكده معماري كه در سال جاري گسترش يافته است، ميتوان به عمومي كردن دانش معماري از طريق برگزاري دورههاي عالي تخصصي اشاره كرد. هدف اين دورهها شبيهسازي دورههاي رسمي كارشناسي ارشد با همان كيفيت واجازه دادن به علاقه مندان به معماري براي شركت در دورههاي آموزشي است. فصل جديد كه از ارديبهشت ماه شروع خواهد شد شامل هفت دوره خواهد بود كه رشتههاي جديدي همچون نورپردازي و طراحي خانه را در برخواهد گرفت.

پیام ساختمانآيا وضعيت دانشكده معماري دانشگاه تهران از لحاظ تجهيزات و امكانات آزمايشگاهي مطلوب است؟

دانشكده معماري از لحاظ امكانات دانشگاهي از وضعيت مناسبي برخوردار است. طبيعي است كه هرچه امكانات بيشتر باشد امكان خدمات دهي نيز مطلوبتر خواهد بود. عطش ما براي رفع نيازهاي ضروري كشور، بيش از هر چيزي ما را داوطلب اين ميكند كه از تخصيص امكانات سهم بيشتري داشته باشيم تا بتوانيم آن نيازها را جواب دهيم.