هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   162   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جيره‌بندي آب نداريم


گروه تاسيسات: افزايش دماي هوا نسبت مستقيمي با افزايش مصرف آب شرب دارد. اين مسئله در شهرهاي بزرگ از جمله تهران بيشتر مشهود است. پايتخت كشور اگرچه از منابع آبي رشته كوه‌هاي البرز تغذيه مي‌كند ولي تراكم جمعيت به حدي است كه گاهي اوقات پاسخگوي نيازها نخواهد بود. تداوم خشكسالي و كمبود بارندگي‌ها در چند ماه اخير باعث كاهش ذخيره سدهاي اطراف تهران شده است تا جايي كه مسئولان آبفا براي جلوگيري از قطعي آب، شهروندان را به رعايت الگوهاي مصرف دعوت كرده‌اند. پيام ساختمان براي اطلاع رساني بيشتر در اين زمينه با مهندس عليرضا نوذري‌پور، معاون نظارت بر بهره‌برداری شرکت آب و فاضلاب استان تهران گفتگو كرده است.

*خبرهاي دريافتي از كاهش ذخاير منابع آب تهران حكايت دارد در صورت تداوم اين مسئله آيا شاهد جيره‌بندي آب خواهيم بود؟

ما در سال جاري حدود 30 درصد كاهش بارندگي داشتيم در حالي كه متوسط بارندگي ما در استان تهران بالاي 250 ميليمتر مي‌باشد. اين حالت نرمال نيست و آب‌ سدهاي تهران تا حدود 40 درصد كاهش ظرفيت داشته‌اند. در اين شرايط لازم است مردم در مصرف آب صرفه‌جويي كنند و مصارف خود را حداقل تا 10 درصد كاهش دهند. در حال حاضر 80 درصد مصارف خانگي ما در سه بخش سرويس‌هاي بهداشتي، حمام و آشپزخانه متمركز است كه مي‌طلبد حداكثر صرفه‌جويي در اين بخش‌ها اعمال شود.

بايد قبول كنيم كه جمعيت تهران متناسب با منابع آبي موجود نيست و در بهترين حالت در نقطه سر به سر قرار مي‌گيرد. بنابراين در مواقعي كه درجه حرارت افزايش يابد و هوا گرمتر شود در صورت عدم همكاري مردم در بخش صرفه‌جويي ممكن است مشكلاتي ايجاد شود. با تمام اين اوصاف با برنامه‌ريزي‌هايي كه در سال جاري انجام داديم مشكلي از بابت تامين آب شرب و ضرورت جيره‌بندي آب نخواهيم داشت ولي اگر ناچار باشيم فشار آب را كاهش مي‌دهيم تا همه بتوانند از اين ماده حياتي استفاده كنند. درخواست ما از مردم اين است كه مديريت مصرف آب را در اولويت قرار دهند يعني اگر ما فرهنگ و باورها مردم و رفتار مصرف آنها اصلاح شود تا 40 درصد كاهش مصرف را خواهيم داشت.

*طرح جمع‌آوري فاضلاب‌هاي خانگي و احداث تصفيه‌خانه‌ها تا كجا پيش رفته است؟

فاضلاب خانگي بخشي است كه از طريق سرويس‌هاي بهداشتي، حمام و آشپزخانه داخل لوله‌هاي جمع‌آوري فاضلاب مي‌شود اگر فاضلاب‌هاي خانگي جمع‌آوري نشوند پس از مدتي وارد منابع آب زير زميني شده و سفره‌هاي آب را آلوده مي‌كنند در حالي كه با مديريت مناسب و استفاده از شبكه‌هاي جمع‌آوري فاضلاب تا 80 درصد اين آب‌ها قابل بازگشت به چرخه مصرف هستند. اين در حالي است كه با توجه به جمعيت بالا در تهران نيازمند 9 هزار كيلومتر شبكه فاضلاب هستيم كه تاكنون 5 هزار كيلوتر از اين طرح اجرايي شده است. در جنوب تهران هم يك تصفيه‌خانه بزرگ داريم كه بين 5 تا 8 متر مكعب فاضلاب جمع‌آوري شده را تصفيه مي‌كند و پساب حاصله از آن براي مصارف كشاورزي استفاده مي‌شود. از طرف ديگر، چند تصفيه‌خانه ديگر را هم در نقاط مختلف تهران در دست اجرا داريم كه به علت تامين نشدن به موقع منابع مالي با كندي پيش مي‌رود. البته پروژه‌هاي فاضلاب بسيار پرهزينه هستند.

بر اساس برآوردهاي موجود حدود 4 هزار ميليارد تومان اعتبار نياز داريم تا اين پروژه‌ها را به نتيجه برسانيم. بنابراين علاوه بر كمك دولت از مردم نيز درخواست مي‌كنيم براي پيش خريد انشعاب فاضلاب و طرحي كه با بهداشت محيط زندگي آنها ارتباط دارد، پيشقدم شوند زيرا به لحاظ قانوني داشتن انشعاب آب و فاضلاب لازم و ملزوم يكديگر هستد. واگذاري انشعاب فاضلاب يك طرح جداگانه است كه بعد از واگذاري انشعاب آب شرب انجام مي‌شود. هر ملك كه يك انشعاب فاضلاب دارد قانوناً موظف است انشعاب فاضلاب را هم خريداري كند البته هنوز اجباري براي اين كار در نظر نگرفتيم و با توجه به اقساطي بودن آن فشار مالي براي شهروندان ندارد. در عوض باعث سرعت بيشتر كارها مي‌شود و شهروندان مي‌توانند در اين طرح ملي شركت كنند. تمام تلاش ما جمع‌آوري فاضلاب تهران و پكپارچه‌سازي مسيرهاي آن است. خوشبختانه در دو سال اخير پروژه فاضلاب تهران پيشرفت خوبي داشته و در حال حاضر 40 درصد از ساختمان‌هاي تهران به شبكه‌هاي فاضلاب متصل هستند و بقيه ساختمان‌ها هم آينده به اين طرح خواهند پيوست.

*بسياري از سيستم‌هاي تاسيساتي و انتقال آب در ساختمان‌‌ها قديمي هستند، براي اصلاح اين موارد چه اقداماتي را لازم مي‌دانيد؟

محدوده فعاليت آبفا خارج از ساختمان است و تا مرحله نصب كنتور پيش مي‌رويم و بعد از آن دخالتي نداريم با اين حال به دليل پيوستگي مسئله، آمادگي هر گونه مشاوره را داريم. بارها گزارش شده كه در ساختمان‌هاي قديمي و به خصوص ويلايي به دليل فرسودگي تاسيسات آبرساني تا مدت‌ها آب در كف ساختمان اتلاف مي‌شود بدون اينكه كسي متوجه شده باشد. تازه بعد از افزايش مبلغ قبوض آب به فكر شناسائي مشكل مي‌افتند ولي اگر به كنتور آب ساختمان توجه كنيم به سهولت مي‌توان مصرف هفتگي و روزانه خود را كنترل كرد. البته بايد توجه داشت سيستم‌هاي لوله‌كشي آب ساختمان عمر مفيدي دارد پس از پايان آن بايد نسبت به بازبيني و تعمير مسيرهاي آبرساني اقدام كرد تا دچار هزينه‌هاي ناخواسته نشويم. همانطور كه به ساير بخش هاي ساختمان توجه داريم بايدبه سيستم‌هاي لوله‌كشي آب ساختمان هم توجه كنيم.

*مهندسان و متوليان بخش ساختمان چگونه مي‌توانند در صرفه‌جويي مصرف آب تاثيرگذار باشند؟

توصيه من به مهندسان طراح و ناظر اين است كه در بخش انتخاب و نصب سيستم‌هاي مكانيكي توجه بيشتري داشته باشند. لازم است فاصله منابع تامين آب گرم تا محل مصرف كوتاهتر شود تا اتلاف انرژي كمتري داشته باشيم. از طرف ديگر سازندگان و مالكان ساختمان‌ها بايد استفاده از لوازم استاندارد و كاهنده مصرف آب را در اولويت قرار دهند اين وسايل هم اكنون در بازار وجود دارند. به اعتقاد ما اگر هنگام ساختمان‌سازي در بخش تاسيسات آبرساني بيشتر دقت شود و استفاده از شيرآلات بهداشتي مناسب و داراي الگوي مصرف و برچسب بهره‌وري آب در اولويت قرار گيرد، قطعاً در دوره بهره‌برداري از ساختمان شاهد كاهش هزينه‌هاي آب خواهيم بود. بررسي‌هايي كه آبفاي استان تهران انجام داده است، سهم افزايش هزينه تجهيز سيستم‌هاي آبرساني در كل ساختمان كمتر از 2 دهم درصد در هر مترمربع است ولي در مدت زمان اندكي -حداكثر دو سال- تمام هزينه‌ها جبران خواهد شد.

آب سرمايه ملي است و يك كالاي انحصاري و اقتصادي است كه براي آن جايگزين نداريم بنابراين هر اندازه در اين بخش سرمايه‌گذاري كنيم هزينه محسوب نمي‌شود. تقاضاي ما اين است كه متصديان بخش ساخت و ساز به اين مسئله دقت كنند و صنايع توليدكننده لوازم تاسيساتي خانگي هم به سمت توليد شيرهاي استاندارد و داراي تكنولوژي كاهنده مصرف آب بروند. در حال حاضر سردوش‌هاي مناسب، فلاش تانك مناسب، شيرآلات الكترونيكي با ظرفيت 40 درصد كاهش مصرف آب در بازار موجود مي‌باشد بنابراين استفاده از اين امكانات در ساختمان يك اولويت است.

*براي استفاده بهينه از منابع آب و مديريت مصرف شهروندان چه پيشنهادي داريد؟

ما اعتقاد داریم باید آب در نقطه اقتصادی خودش به متقاضی ارائه شود. با توجه به اینکه قیمت هر متر مکعب آب بین یک سوم تا یک چهارم قیمت تمام شده تولید آن است انگیزه برای کاهش مصرف، ضعیف است. با اینکه فرهنگ دینی و ملی ما برای آب، قداست قائل است اما متاسفانه شاهد هستیم که سرانه مصرف آب در تهران بسیار بیشتر از شهرهای پرآب اروپا است که میانگین بارندگی آن‌‌ها حدود 1000 میلی‌متر است.

هم اكنون در سطح استان تهران به ازای هر نفر 260 لیتر آب تولید می‌شود که در بخش خانگی به ازای هر نفر در شبانه‌روز، 200 لیتر مصرف می‌شود در صورتی که این میزان در برخی مراکز کشورهای اروپایی بین 100 تا 110 لیتر در شبانه‌روز است؛ بنابراین ما باید تاکید ویژه‌ای در بخش مدیریت مصرف آب داشته باشیم. اجرايي شدن این امر قبل از همه مستلزم همکاری مردم و مشاركت در طرح‌هاي صرفه‌جويي و اصلاح سيستم‌هاي تاسيساتي است.