هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   162   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

چرا كم مصرف ؟!


گروه تاسيسات: همزمان با فرارسيدن فصل تابستان و افزايش استفاده از تجهيزات سرمايشي، صرفه‌جويي در مصرف برق در اولويت قرار گرفته است. شركت توانير براي تحقق اين موضوع علاوه بر فرهنگ‌سازي و توزيع لامپ‌هاي كم‌مصرف و كنتورهاي هوشمند، زمان‌هاي فراز و فرود مصرف برق را نيز مشخص كرده و براي هر كدام هزينه‌هاي مشخصي در نظر گرفته كه بر اين اساس هزینه برق در ساعات 13 تا 15 و 20 تا 23 از سایر زمان‌های شبانه روز گران‌تر است. البته نصب كنتورهاي برق بر اساس ملاحظات خاص و از طريق هماهنگي با مشتركان برق و بر اساس ميزان و چگونگي مصرف آنها انجام خواهد شد. مدیرعامل شرکت توزیع برق تهران بزرگ ضمن بيان اين مطلب گفت: برای مشترکانی که اصرار دارند كنتور 15 آمپر برایشان کافی است، هنگام دعوت برای بستن قرارداد جدید، محدودکننده نصب خواهد شد. حتي در صورتی که مشترک مراجعه کند و تمایل نداشته باشد قدرت قراردادی را افزایش دهد.

هاشمي با تاکید بر لزوم صرفه جویی در مصرف برق به ویژه در تابستان، تاكيد كرد: ساعت پیک مصرف برق، یک تا سه بعدازظهر و هشت تا 11 شب است. وي در پاسخ به این پرسش که با توجه به تولید لامپ‌های جدید با صرفه‌جویی بسیار بالا و سلامت بودن آنها، آیا کاری مشابه توزیع لامپ‌ها کم مصرف که برای فرهنگ‌سازی صورت گرفته بود، بار دیگر اجرا می‌شود، اظهار داشت: دوره فرهنگ‌سازي استفاده از لامپ‌هاي كم‌مصرف به اتمام رسيده و اكثر مردم با اين وسايل آشنايي دارند. آنها باید لامپ کم‌مصرف بگیرند تا هزینه برق کمتري بدهند.

معيار انتخاب لامپ کم‌مصرف

سه هدف اصلی درباره به کارگیری لامپ‌های کم‌مصرف دنبال می‌شود؛ کاهش صورت حساب برق مصرف‌کنندگان با سرمایه‌گذاری معقول و توجیه‌پذیر، کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی و کاهش میزان سرمایه‌گذاری برای تامین تاسیسات تولید و توزیع برق از جمله اهداف کلان استفاده از لامپ‌های کم‌مصرف است. لامپ‌های کم‌مصرف تا حدود 80 درصد باعث کاهش انرژی مصرفی و 70 درصد پایین آمدن هزینه‌های مربوطه می‌شود. این لامپ‌ها در مقایسه با لامپ‌های رشته‌ای یک پنجم انرژی الکتریکی مصرف می‌کنند یعنی هزینه برق برای یک لامپ رشته‌ای 100 وات با هزار ساعت کارکرد 15 هزار ریال و برای یک لامپ کم‌مصرف 20 وات با همان میزان فقط سه هزار ریال است. بر این اساس، لامپ‌های کم‌مصرف از لحاظ عمر و مصرف برق نسبت به لامپ‌های رشته‌ای دارای مزیت هستند. این لامپ‌ها نسبت به لامپ‌های رشته‌ای نوردهی یکسان داشته، مصرف انرژی آن مطابق با 20 درصد انرژی مصرف لامپ رشته‌ای است؛ هشت برابر لامپ رشته‌ای عمر می کند و با وجود جایگزینی آسان و بهره نوری بالا، اثر استروبوسکوپی (ثابت دیدن اجسام دوار) را از بین می‌برد. کاهش آلودگی محیط زیست حاصل از نیروگاه‌ها نیز یکی دیگر از ویژگی‌های لامپ‌های کم مصرف است.

ملاحظات خريد

هنگام خرید لامپ‌های کم‌مصرف حتماً به كيفيت و استاندارد بودن آنها توجه كنيد. برای تشخیص یک لامپ کم‌مصرف استاندارد از غیر استاندارد باید به نکاتی از جمله؛ وجود علامت و یا نشان استاندارد بر روی لامپ، وجود جدول برچسب انرژی بر روی جعبه لامپ و همچنین اشاره به برچسب انرژی A بر روی جعبه، عدم امکان جدا کردن بخش تیوب از بخش بالا و کلاهک لامپ در هر شرایطی و درج شار نوری مناسب بر روی جعبه لامپ توجه کرد.

در راستای تشخیص درج شارنوری مناسب می‌توان با ضرب عدد 60 در توان درج شده بر روی جعبه لامپ، حداقل شارنوری لامپ را به دست آورد و با مقایسه این عدد با شارنوری درج شده بر روی لامپ (بر حسب لومن) از نور مناسب لامپ مطمئن شد. در مورد لامپ‌های وارداتی نیز باید فروشندگان گواهی استاندارد مربوط به لامپ‌ها را ارائه کنند. در حال حاضر بیش از 50 شرکت دارای پروانه بهره‌برداری تولید لامپ کم‌مصرف از 105 تا 150 وات و با اشکال متنوع هستند.

راز طول عمر

تحت شرایطی می‌توان عمر لامپ‌های کم‌مصرف را افزایش داد. برای این کار این لامپ‌ها باید در مسیر جریان هوا باشند و در چراغ‌هایی که امکان تبادل جریان هوا در آن‌ها نیست مصرف نشوند. از سوی دیگر استفاده این لامپ‌ها در روشنایی اصلی منازل مانند سالن‌ها، اتاق‌ها وآشپزخانه می‌تواند بهینه باشد. بنابراین از این لامپ‌ها در مکان‌هایی که رطوبت بسیار زیاد دارد مانند حمام، سونا، گلخانه، استخر و... نباید استفاده کرد. از دیگر نبایدها می‌توان به لزوم عدم استفاده در مکان‌هایی با کلیدزنی بالا اشاره کرد.همچنین برای افزایش طول عمر لامپ‌های کم‌مصرف باید از سرپیچ استاندارد و مرغوب استفاده کرد.

کم مصرف ولي پرخطر

علاوه بر فرهنگ‌سازی در راستای مصرف بهینه، اجرای قانون هدفمندی‌ یارانه‌ها نیز توجه افراد نسبت به مدیریت مصرف برق را افزايش داده است اما استفاده از لامپ‌هاي کم‌مصرف همیشه بی‌خطر نیست. اگرچه استفاده از اين لامپ‌هاي كم‌مصرف مزایای زیادی به همراه دارد اما نبايد از مضرات استفاده از آنها غافل شد. وجود جیوه در لامپ‌هاي كم‌مصرف در صورت شكستگي آنها ممكن است به سلامت و بهداشت مردم آسيب برساند. مطالعات بسیار زیادی در حوزه تاثیر لامپ‌های کم‌مصرف بر سلامت انسان صورت گرفته است. در این راستا استاندارد لامپ‌ها از نظر تشعشات زیانبار با چهار رده لامپ‌های بی‌خطر، لامپ‌های کم‌خطر، لامپ‌های میان خطر و لامپ پرخطر تقسیم‌بندی شده است. براین اساس لامپ بی‌خطر لامپی است که حضور انسان در روشنایی آن با شدت 500 لوکس (شدت نوری که در فاصله تقریبا 50 سانتيمتري از یک لامپ کم‌مصرف 23 واتی هست)، به مدت هشت ساعت و یا خیره شدن مستقیم به آن به مدت 15 ثانیه کوچکترین خطری برای سلامت انسان نداشته باشد. یکی از نگرانی‌های موجود در زمینه استفاده از لامپ‌های کم‌مصرف پیرامون تابش فرابنفش و میدان‌های الکترومغناطیسی آنها و از سوی دیگر به‌کارگیری جیوه در لامپ‌های کم‌مصرف است. اين در حالي است كه از سال 1938 که لامپ‌های فلورسنت به کار گرفته شدند، تاکنون هیچ گزارشی از اثرات منفی پرتوی فرابنفش در مورد این لامپ‌ها منتشر نشده است. بر اساس مطالعات تابش فرابنفش لامپ‌های کم مصرف بسیار کمتر از حد مجاز تعیین شده و فاقد اثرات منفی است. اما با وجود این که این لامپ‌ها ایمن هستند، به خاطر وجود اندک جیوه در ساختار آنها، این نوع لامپ‌ها در ردیف زباله‌های خاص قرار گرفته‌اند. با در نظر گرفتن این مسئله، باید آنها را به گونه‌ای خاص نگهداری و ضمن تلاش برای بی اثر کردن اثرات سوء، برای بازیافت و یا دفع بهداشتی به محل زباله‌های ویژه منتقل کرد.

تعويض و جمع آوري

هنگام باز کردن لامپ کم مصرف از سرپیچ و تعویض لامپ سوخته باید دقت کرد که از پایه آن استفاده شود و حباب لامپ گرفته نشود. باید تلاش شود تا در صورت امکان این لامپ نشکند اما اگر لامپ کم‌مصرف شکست باید به نکاتی که بسیار مهم هستند توجه کرد. در صورت تعویض لامپ سوخته، لامپ را در درون جعبه قبلی خود گذاشته، درون روزنامه بپچیده و سپس در کیسه پلاستیکی قرار داده و به محل بازیافت زباله‌های تحویل دهید. در صورتی که لامپ کم مصرف شکست، سیستم تهویه مطبوع را خاموش کنید؛ پنجره‌ها را به مدت 15 دقیقه باز کرده، از محیط آلوده خارج شوید؛ قطعات بزرگتر به جامانده از لامپ را بدون تماس مستقیم جمع‌آوری کنید و دقت کنید برای جمع کردن لامپ نباید ازجاروبرقی استفاده شود؛ قطعات کوچکتر را به وسیله دستمال یا حوله مرطوبی از سطوح سخت جمع‌آوری کنید. همچنین لازم است که قطعات ومواد جمع‌آوری شده در کیسه پلاستیکی و روزنامه بسته‌بندی و تحویل داده شوند. در ساختمان لامپ‌های کم مصرف (سی.اف.ام) از مقداری عنصر جیوه برای درخشندگی نور لامپ استفاده شده و امکان حذف جیوه درساختار این لامپ‌ها وجود ندارد. با توجه به این که جیوه عنصر بسیار سمی است، ورود آن به محیط زیست آلودگی بسیاری را به همراه دارد. با این‌که تنها پنج میلی‌گرم جیوه در لامپ‌های کم‌مصرف وجود دارد تا هنگام نشکستن لامپ خطری ایجاد نمی‌کند، لازم است که با شکستن لامپ، فرش، موکت و فضای اطرف آنها پاک‌سازی شوند.

اخلال در کنترل تجهيزات

لامپ‌های کم‌مصرف غیر استاندارد و قدیمی ممکن است موجب بروز تداخل در عملکرد دستگاه‌های لوازم خانگی مانند تلویزیون شود. چرا که فرکانس کار این لامپ‌ها با فرکانس دستگاه‌های کنترل یکسان است. در همین راستا از سال 1995 میلادی بر اساس توافقی مشترک بین تولیدکنندگان لامپ کم‌مصرف و انجمن صنایع الکترونیک، مقرر شد که فرکانس40 کیلو هرتز برای لامپ‌های کم‌مصرف اعمال شود و این اصل به عنوان یک استاندارد به طور حتم رعایت شود. توجه داشته باشيد؛ لامپ‌های کم‌مصرف غیر استاندارد در نهایت عمر خود دود و بوایجاد می کنند. تغییر رنگ، ترک خوردگی پایه و آشکار شدن قسمت‌های برق‌دار مشخصه های دیگری هستند كه ایمنی مصرف‌کنندگان را به خطر می‌اندازند.