هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   228   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معمـاری و علوم رفتاری

کد مطلب: 3071
معماری بر روی رفتار انسان تاثیراتی دارد که اکثر کارشناسان و صاحب نظران براین باورند شرایط کنونی اجتماعی به گونه ای است که حتما باید آن را مورد مطالعه قرار داد.
انسان ساختمان ها را می سازد و به تبع آن ساختمان ها نیز انسان را می سازند .در رابطه با معماری و تأثیر محیط بر رفتارهای انسان و اهمیت این مسئله با دکتر علیرضا عینی فر؛ عضو هیئت‌علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه تهران گفتگویی کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.
آیا برای ارتقای معماری باید تعامل خاصی میان علوم رفتاری با معماری شکل بگیرد؟
ارتباط میان معماری و علوم رفتاری وانسانی همیشه وجود داشته و غیر قابل انکار است.البته برخی گمان می‌کنند توجه به این مسائل روزمره معماری را محدود می‌کند؛ولی معمار باید با مطالعه رفتارهای انسانی و علوم مربوط به آن حاصل برداشت های خود را از رفتارها و رویکردها ی انسانی در حوزه معماری به کار گیرد.
برخی تصورشان بر این است معمار باید فقط به مسائل فنی توجه داشته باشد.درصورتی‌که این‌همه آنچه معماری نیاز دارد، نیست. هرچند شرط لازم برای معماری هست ولی کافی نیست. متاسفانه در حال حاضر توجه به ذهنیات و درونیات انسان‌ها در معماری کمتر شده و فقط در تئوری‌ها توجه به روان انسان و ذهنیات آنها مطرح‌شده است.به همین دلیل علوم میان رشته ای که در دهه‌های اخیر در معماری باب شده هدفش کمک به تعالی در طراحی معماری و شهری است .
ناهنجاری رفتاری و معماری آشفته تهران با یکدیگر ارتباطی دارند ؟
بر اساس علم روانشناسی محیطی،ارتباط تنگاتنگی میان محیط زندگی انسان و روان او بوده است و این دو بر هم تاثیر متقابل دارند. گاهی وزنه تاثیر محیط بر ذهن سنگینی می کند و گاه ذهن بر محیط و این امر باعث ظهور مکاتب مختلف روانشناسی شده است.
ازیک‌طرف جامعه شناسان و روانشناسان معتقد بودند معماران به جبریت کالبدی اعتقاد دارند و فکر می‌کنند با طراحی معماری می‌توان مردم را تربیت کرد و برعکس جامعه شناسان و روان شناسان به جبریت اجتماعی معتقدند و فکر می‌کنند هر چیزی که اجتماع بسازد بر تربیت آنها اثر می‌گذارد و محیط کالبدی هیچ اثری ندارد . چرچیل در این باره می گوید «ما ساختمان‌ها را می‌سازیم و ساختمان‌ها نیز ما را می‌سازند» همان تعامل بین تربیت و محیط است. بنابراین آنها اثر متقابل روی هم دارند .آشفتگی‌های محیط تهران قطعاً می‌تواند در آشفتگی‌های اجتماعی تأثیرگذار باشد. اما تئوری‌هایی که در این زمینه پذیرفته‌شده این است که محیط کالبدی یک محرک است.یعنی بسترساز رفتارهای خوب و درست است و می‌تواند مانع رفتارهای ناهنجار شود؛ اما قطعی نیست. مثلاً ممکن است فضای خوبی در محله داشته باشید مانند یک زمین‌بازی خوب اما هیچ‌کدام از بچه‌ها از آن زمین استفاده نکنند .یعنی ایجاد یک محیط کالبدی در یک فضا، ضرورتاً همان رفتار را ایجاب نمی‌کند . اما می‌تواند زمینه را فراهم کند .بنابراین محیط به‌صورت جبری نمی‌تواند انسان‌ها را عوض کند و رفتارها را تغییر دهد اما می‌تواند باعث بروز رفتارهای درست باشد.
حرف آخر؟
توصیه من این است ؛ آنهایی که در نظامات قبلی تحصیل کرده‌اند سعی کنند نکات جدید را یاد بگیرند. یکی از مشکلات ما این است که با مسائلی که آشنا نیستیم آن را نفی کرده یا در مقابل آن مقاومت می‌کنیم، اما بهتر است همه با علوم جدید آشنا شویم که می‌تواند مکمل دانسته‌های قبلی باشد .