نشریه شماره   226   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معمـاری آرامـگاه ابوبکر تایبادی

کد مطلب: 3434
مدفن  زین‌الدین ابوبکر عارف  قرن هشتم هجری در میان محوطه مجموعه‌ای تاریخی در تایباد قرار دارد، در مجاورت آن نیز مسجد و ایوانی زیبا با انضمام دو حجره در طرفین و با فضای داخلی به‌صورت شاه‌نشین صلابت خاصی به این مجموعه بخشیده است. از ویژگی‌های مهم این بنا کتیبه آجری بر زمینه کاشی فیروزه‌ای ایوان به خط ثلث به قلم جلال‌الدین محمد بن جعفر است. معماری بنا در سال ۸۴۸ ه.ق به پایان رسیده و بانی آن «پیر احمد خوافی» وزیر بادرایت شاهرخ تیموری بوده است.
این مجموعه باشکوه در کنار گورستان قدیمی شهر تایباد واقع شده و آرامگاه «مولانا ابوبکر تایبادی» در فضایی باز مقابل بنایی رفیع در پناه درخت پسته‌ای کهن‌سال به چشم می‌خورد. در سال 1030 ه. ق شخصی به نام خواجه درویش، مِعجری را پیرامون قبر کشیده و لوحی نیز تقدیم مزار نموده است. دو لوح خاکستری یکی روی قبر و دیگری در بالای‌سر آن به‌صورت افراشته وجود دارد.
در مجاورت آرامگاه مسجد یا گنبد خانه، ایوانی زیبا با تاق آهنگ و دو حجره دواشکوبه در طرفین به پاس حرمت آن صوفی زاهد ساخته شده است. فضای اصلی این بنا با ابعاد 50/17 ×50/16 مترمربع شامل فضاهایی محدودتر به‌صورت شاه‌نشین‌هایی است که پوشش آنها به‌صورت نیم گنبدی همراه با گوشه‌سازی و مقرنس‌کاری است؛ و بر فراز آن پوششی گنبدی، زیبایی خاصی به معماری این مکان داده است. فضای زیر گنبد با عناصر تزئینی و کاربندی آراسته‌شده و ازاره‌های آن به شیوه گره‌سازی با تلفیق سنگ و کاشی معرق آذین‌بخش این قسمت گردیده و بعدها ازاره، محلی شده است برای ثبت یادگاری‌های زیبا در طول زمان که بعضی از آنها به رجال مشهور آن دوره و قرون پس از آن تعلق دارد. همچنین درب چوبی نصب‌شده در بنا از ارزش تاریخی بسیاری برخوردار است که بر روی آن کتیبه‌های بسیار زیبا به خط ثلث حاوی چشم می‌خورد. نمای بیرونی بنا شامل تزئینات کاشی‌کاری و آجرکاری‌های ظریفی است که با خطاطی آراسته شده است. علاوه بر آن اطراف صحن مزار مشتمل بر ایوانچه‌هایی است که فضای خاصی را برای این مکان فراهم آورده است. در مدخل ورودی به مزار آب‌انباری آجری وجود دارد. بنای واقع در میانه گورستان مجاور شامل ایوان، گنبد خانه، ایوانچه و مقبره جلوی آن نیز منتسب به پدر مولانا «زین‌الدین ابوبکر تایبادی» است.