نشریه شماره   224   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

حیـات در سینما و معماری

کد مطلب:3215
سیامك سرمدی*
هم سینما و هم معماری‌، هر دو یك «تصویر» اند‌. با این تفاوت كه سینما تصویری متحرك است‌. (‌Moveیعنی حركت كه با movie به معنای فیلم ارتباط معنایی دارد‌)‌. اما معماری نمایی است ساكن و بی حرکت‌. جالب اینجاست كه در فلسفه جمع «سكون»و« حركت» ممكن نیست‌. اگر به ساحت فلسفه هنر وارد شویم‌، وضع فرق می کند‌. در فلسفه هنر‌، «حركت» نقطه مشترك هر دو هنر معماری و سینما است‌. با این تفاوت كه در معماری‌، حركت‌، ساكن است و به بیننده ای كه آن را نگاه می کند منتقل می شود و سینما هم كه خود ذاتا دارای حركت است‌.
از همین جاست كه می توانیم از روی حركت مستتر در معماری «فرم» را در ساختمان پیدا كنیم‌. تاكنون به معماری بناهایی كه در آنها از اشكال منحنی‌، استفاده شده‌است دقت کرده اید كه چگونه در مسیر انحناهای خود‌، حركت را به بیننده منتقل می کنند‌؟ سینما و معماری پیوندهای غنی و تنگاتنگی با یكدیگر دارند‌. شما نمی توانید صحنه پردازی را در سینما پیدا كنید كه از فضاسازی در معماری فارغ باشد‌. معمارانی هم بوده و هستند كه به این قرابت و خویشاوندی واقفند و دست به خلق آثار ارزشمندی در سینما زده‌اند‌. سینما به دلیل حدومرز بی پایانی كه در حیطه تخیل و واقعیت دارد‌، ابزار مهمی برای نوآوری و شكوفایی در معماری و فضای ذهنی معماران است‌. امروزه در جهان با مطالعه ریخت شناسی شهرهای معاصر و بناهای آنها از منظر حركت‌، میان سینما و معماری رابطه تعاملی و جالب توجهی به وجود آمده‌است‌. توجه سینما به فضاهای شهری‌، كه لزوما موردنیاز صحنه های فیلم است و حضور پررنگی كه این فضا‌ها در فیلم های سینمایی دارند نوعی پویایی و تعامل بین معماری و فیلم سازی به وجود آورده‌است‌. نگاه هر دو هنر معماری و سینما به «زندگی» است‌. علاوه بر این موضوع‌، هر دو هنر قائم و استوارند بر عنصر «دیدن»‌. معماری درست مانند سینما یك روایت بصری است‌. یك بنا یا ساختمان مانند یك رسانه تصویری قدرتمند‌، هم روح زمان و هم فرهنگ مردمان را به بیننده منتقل می کند‌. اگر معماری ساختمانی را آشفته ببینیم بی تردید آشفتگی و بر هم ریختگی رفتار و افكار و فرهنگ ساكنان و مردمان آن برایمان برجسته‌تر می شود‌. درواقع معماری‌، بازتاب و رد اثری از زمانه انسان های هر عصر است كه ما آن را به عیان « می بینیم .»
هم سینما و هم معماری این ظرفیت را دارند كه فضا و مكان را تجربه و مدیریت كنند البته با یك تفاوت‌. و آن اینكه معماری «مكان» را برای خلق زندگی اصل قرار می دهد و بر آن اساس بنا را می سازد‌. در این فرآیند «زمان» را از كنار «مكان» عبور می دهد‌. اما در سینما «زمان» یا تایم اصل است و دوربین «مكان» را از كنار «زمان» عبور می دهد‌. این تفاوت فلسفی‌، بازهم بر خویشاوندی این دو مقوله هنری با هم دلالت دارد چراکه هردو از یك اصل و ساحت هستند ‌. هردو «روح زندگی» را در مصنوعات خود می دمند‌.
*کارشناس معماری