هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   223   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

هشدار سریع زلـــزله به تهرانی‌هــا

کد مطلب‌: 3124
اگرچه برخی کارشناسان معتقدند زلزله قابل پیش بینی نیست و هرلحظه احتمال وقوع آن وجود دارد اما زلزله شناسان و محققان تدابیری برای هشدار قبل از وقوع برای کاهش خسارات اندیشیده‌اند‌. این سامانه های هشدار قادر خواهند بود به محض دریافت امواج اولیه به صدا در بیایند و خطر وقوع زلزله تا قبل از رسیدن امواج ثانویه را اعلام کنند‌. همانند بسیاری از کشور های زلزله خیز‌، در کشور ما هم این سامانه هشدار در مرحله آزمایشی نصب شده تا در صورت برآورده کردن نیاز‌ها‌، با همت مسئولان مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی در نقاط مختلف نصب شود‌. با توجه به وقوع زلزله های اخیر نشست خبری با موضوع «زلزله و سامانه هشدار سریع و کاهش خسارات زلزله در تهران» برگزار شد‌. در این نشست بر لزوم نصب سامانه هشدار سریع زلزله و دستگه های شتاب نگاری در نقاط مختلف تهران‌، کاهش تلفات ثانویه زلزله‌، آموزش همگانی در برابر زلزله و‌... تأکید شد‌.
نصب 150 ایستگاه شتاب نگاری
به گزارش خبرنگار پیام ساختمان‌، رئیس مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی از نصب یک سامانه هشدار سریع در مناطق شرق و شمال شرق تهران برای کاهش خسارت زلزله خبر داد و گفت‌: طرحی به هیئت دولت برای تأمین اعتبار راه اندازی و نصب 150 ایستگاه شتاب نگاری زلزله در تهران برای قطع شریان های اصلی و خطرزای پایتخت پس از دریافت امواج اولیه و غیر مخرب زمین لرزه ارائه خواهد شد‌. نصب سامانه مزبور در برخی شهرهای دنیا مثل استانبول ترکیه و کالیفرنیای آمریکا انجام شده‌است‌.
شکرچی زاده ادامه داد‌: مدت زمان اجرای این طرح 24 تا 36 ماه برآورد شده که اجرای آن الگوی سامانه مشابه در سایر کلانشهر‌ها خواهد بود‌. این سامانه فعلا در چهار ایستگاه در سد لتیان‌، امام زاده هاشم و دونقطه دیگر شرق و شمال شرق تهران فعال شده‌است‌.
وی از اجرای طرح پایلوت در زمینه هشدار سریع خبر داد و گفت‌: با همکاری شهرداری تهران‌، طرح پایلوت سامانه هشدار سریع بر روی یکی از گسل‌ها در حال اجراست و درصدد هستیم تا با تأیید تست های نهایی این سامانه بر روی سایر گسل های تهران به ویژه گسل شمال تهران نصب شود‌.
شکرچی زاده با اشاره به وقوع چندین زلزله سنگین مانند زلزله های بویین زهرا‌، دشت بیات‌، فردوس و طبس که همگی در ماه شهریور به وقوع پیوسته‌است‌، گفت‌: این نشست با هدف افزایش آگاهی افکار عمومی با خطرات زلزله و انجام اقدامات مقابله با آن و امداد و نجات برگزارشده است؛ بنابراین امیدواریم جلسات بعدی این نشست با حضور مسئولان شرکت گاز‌، آب و برق نیز انجام شود‌.
رئیس مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی سه زلزله اخیر اطراف تهران شامل زلزله گرمسار به بزرگی 8/3 ریشتر‌، جوادآباد 1/4 ریشتر و فیروزکوه 6/4 ریشتر را یادآور شد و تصریح کرد‌: منشأ این زلزله‌ها دو گسل ایوانکی برای زلزله های گرمسار و جوادآباد‌، و گسل مشاء به عنوان منشأ زلزله فیروزکوه‌است که هیچ ارتباطی با گسل های اصلی تهران ندارند‌.
وی با بیان اینکه این سامانه‌ها در ایستگاه هایی در محل گسل‌ها برای دریافت امواج زلزله نصب می شوند‌، ادامه داد‌: سامانه هشدار سریع ثانیه هایی قبل از زلزله اصلی امواج اولیه را که مخرب نیستند دریافت کرده و به مرکز سامانه اطلاع می‌دهند و مرکز نیز با اعلام هشدار به مدیریت بحران شریان های اصلی مانند لوله گاز‌، خطوط مترو‌، نیروگاه های هسته ای‌، نیروگاه های برق‌، پالایشگاه‌ها و... تهران را قطع می کنند که به کاهش تلفات کمک قابل توجهی خواهد کرد‌. سامانه پاسخ سریع نیز برای بعد از وقوع زلزله‌است که اطلاعات مربوط به نقطه ای که بیشترین خرابی را براثر زلزله داشته با هدف ارسال نیروهای امدادی به آن نقطه تعیین می کند‌.
شکرچی زاده با اشاره به دریافت اطلاعات زلزله اخیر دماوند که 14 ثانیه زودتر از وقوع آن در سیستم مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی دریافت شد‌، گفت‌: با دریافت این لرزه نگاری متوجه شدیم که منشأ زمین لرزه در 100 کیلومتری تهران است که اگر سامانه در نزدیکی گسل نصب شود 30 ثانیه زودتر از وقوع زمین لرزه مخرب امواج اولیه دریافت می شود‌.
وی افزود‌: اگر 10 ثانیه نیز برای تعیین بزرگی زلزله و اعلام هشدار به مراکز مهم تهران مانند شریان اصلی گاز و دیگر تأسیسات اصلی پایتخت زمان لازم باشد در نهایت 20 ثانیه زمان طلایی برای اعلام هشدار با هدف کاهش تلفات زلزله داریم و همه این کار‌ها به صورت سیستمی در 10 تا 20 ثانیه انجام می شود‌.
شکرچی زاده خاطرنشان کرد‌: در مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی تجربه بیش از 4 دهه مدیریت شبکه نگاری وجود دارد بنابراین در حال حاضر تخصص امکان طراحی و اجرای سامانه هشدار را دارد و با ارتباطی که با ترکیه و قراردادی که با دانشگاه کالیفرنیای آمریکا منعقدشده آنها اعلام آمادگی کرده‌اند تا در کشور سامانه هشدار سریع برای کاهش خطرات زلزله را ایجاد و راه اندازی کنند‌.
شکرچی زاده با اشاره به وظایف مرکز تحقیقات مسکن‌، راه و شهرسازی در زمینه کاهش خطرات ناشی از زلزله‌، اظهار کرد‌: افزایش ایمنی سازه‌ها یکی از وظایف این مرکز است که تاکنون اقدام به تدوین آیین نامه 2800 کرده ایم که تاکنون چهار ویرایش آن ارائه شده‌است‌.
خطر آتش سوزی پس از زلزله
همچنین سعید بختیاری‌، مدیر دفتر آتش سوزی این مرکز با بیان اینکه در بسیاری از زلزله های شهرهای بزرگ و کوچک با مشکل حریق پس از زلزله مواجه بودیم‌، گفت‌: قابلیت اشتعال مصالح باید کنترل شود که دراین باره در حال تهیه مقررات هستیم‌، چراکه در ساختمان‌ها به جای چوب از مواد پلیمری استفاده می شود که خطرات بیشتری را به دنبال دارد‌.
بختیاری با اشاره به اینکه لوله‌کشی گاز می تواند عامل خطرزا در ساختمان‌ها باشد‌، تصریح کرد‌: وجود کپسول های گاز‌، مواد قابل اشتعال و انبار‌ها در کارخانه‌ها هم از مهم ترین عوامل افزایش خطر آتش سوزی هستند‌.
مدیر دفتر آتش سوزی این مرکز با تأکید بر جلوگیری از ساخت ساختمان های بلندمرتبه در کوچه هایی با عرض کم‌، عنوان کرد‌: ارتقای ایمنی ساختمان‌ها در برابر آتش بسیار مهم است‌، چراکه باید بتوان ساختمان‌ها را در مقابل اینگونه حوادث قابل کنترل کرد‌.
بختیاری با بیان اینکه توسعه شهرنشینی با توسعه صنعت ارتباط مستقیمی دارد گفت‌: با افزایش ساخت وساز‌ها و توسعه شهرنشینی ریسک حوادث بلاهای طبیعی افزایش می یابد‌.
در ادامه‌، علی بیت ا‌لهی، مدیر دفتر زلزله شناسی مرکز تحقیقات راه‌، مسکن و شهرسازی با بیان اینکه آفتی در رفتار مدیریت و رفتار مردم در خصوص مخاطرات طبیعی وجود دارد‌، اظهار داشت‌: این رفتار نوسانی بوده‌است به طوری که چند روز نگاه‌ها همه به این بخش متمرکز می شود اما پس از مدتی به دست فراموشی سپرده می شود‌. بنابراین دکتر شکرچی زاده با توجه به مشورت‌ها و همفکری‌ها دستور داد تا مجموعه نشست هایی با هدف‌، نگاهی مستمر و دائمی به مخاطرات زلزله تهران داشته باشد‌.
وی با اشاره به ایجاد کارگروه زلزله و زمین لغزش در کشور‌، گفت‌: مسئولیت این کارگروه و کارگروه زلزله و زمین لغزش تهران بر عهده این مرکز است‌.
دکتر اسماعیل فرزانگان‌، رییس شبکه ملی شتاب نگاری کشور نیز با تأکید بر اینکه رویدادهای زمین لرزه ای در شهرهای بزرگ علاوه بر خسارات انسانی زمینه ساز حوادث ناشی از تخریب شریان های حیاتی است‌، گفت‌: در شهرهای بزرگ علاوه بر ریزش آوار شاهد خسارت های ناشی از آتش سوزی‌، تخریب یا انفجار شریان های حیاتی چون پالایشگاه‌ها‌، لوله های انتقال نفت و گاز و نیروگاه‌ها هستیم‌.
هشدار چند ثانیه قبل از وقوع
رییس شبکه ملی شتاب نگاری نیز با اشاره به تلاش های مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در زمینه استفاده از فناوری های روز دنیا‌، خاطرنشان کرد‌: این سامانه‌ها قادر هستند تا چند ثانیه قبل از وقوع زلزله هشدارهایی را به اپراتور اعلام کنند‌.
فرزانگان به زلزله اخیر فیروزکوه اشاره کرد و گفت‌: ایستگاه شتاب نگاری که در فیروزکوه مستقرشده‌است 400 ثانیه قبل از وقوع زلزله اصلی هشدارهایی را به اپراتور اعلام کرده‌است که در این فاصله زمانی ما قادر هستیم تا نسبت به کنترل مخازن گاز کلر‌، پالایشگاه‌ها و خطوط انتقال سوخت را از مدار خارج کنیم‌.
وی با اشاره به تجربیات کشورهای پیشرفته چون آمریکا‌، ژاپن و تایوان در این زمینه از اجرای طرح پایلوتی با استفاده از بیست ایستگاه شتاب نگاری در زمینه هشدار سریع خبر داد و گفت‌: امیدواریم با اختصاص اعتبارات لازم این طرح را برای تهران و شهرهای با بیش از یک میلیون نفر جمعیت با خطر بالای زلزله اجرایی کنیم.