نشریه شماره   220   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خانه ای برای تعامل با شهروندان

کد مطلب : 2820
چندی پیش خانه گفتمان شهر و معماری در خانه وارطان هوانسیان با حضور مسئولان وزارت راه و شهرسازی افتتاح شد.
این خانه در بنای ارزشمند طراحی‌شده توسط معمار فقید وارطان هوانسیان مستقر می‌شود که ضمن حفاظت از یکی از آثار ارزشمند معماری معاصر موجب تقویت جایگاه و نقش تشکل‌ها و نهادهای حرفه‌ای در عرصه معماری و شهرسازی و تعریف مکانی برای گفتگو، تبادل اندیشه، نقد و ارزیابی سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقدامات در این حوزه خواهد بود.
حضور بخش دولتی در کنار تشکل‌های غیردولتی برای سروسامان دادن به وضعیت معماری در این چند سال چشمگیر بوده است.حال باید دید افتتاح این خانه چه تأثیری بر معماری ما دارد . با تنی چند از صاحب‌نظران معماری دراین‌باره گفتگویی انجام‌شده که در ادامه می‌خوانید:
راز موفقیت دولتمردان
رئیس انجمن مفاخر معماری ایران کاهش تخلفات شهری را منوط به نهادینه کردن تشکل‌های غیردولتی و امکان اظهارنظر مردمی دانست و توجه به افکار عمومی را یکی از رازهای موفقیت دولتمردان برشمرد.
 قهاری درباره همکاری بین دولت و تشکل‌های غیردولتی و تأثیری که این فعالیت‌ها در بهبود کیفیت ساخت‌و‌ساز در کشور دارد، گفت: مسلماً هرچقدر بتوان نظرات مختلف را جویا شد، از نزدیک با مشکلات و مسائل مردمی ارتباط برقرار کرد و در نهایت نقطه نظرات مردم را در تصمیم‌سازی‌های کلان مدنظر قرار داد بهتر می‌توان در حل مشکلات و مسائل جامعه راهگشا بود.
رئیس انجمن مفاخر معماری ایران افزود: نقطه نظرات مردم در تشکل‌ها و نهادهای غیردولتی تبلور پیدا می‌کند زیرا تشکل‌ها به‌نوعی حلقه رابط بین مردم و مسئولان دولتی هستند و خانه‌ای برای به بحث گذاشتن مباحث روز به شمار می‌روند. بیان نقطه‌نظرات مردم و کمک به تأمین خواسته‌های مردمی می‌تواند دررسیدن به اهداف مشترک دولت و تشکل‌های غیردولتی که فصل مشترک تأسیس خانه گفتمان شهر و معماری است مفید و مؤثر باشد.
قهاری تأکید کرد: تأمین خواسته‌های مردمی می‌تواند به دولت برای انجام وظایفی که بر عهده دارد، یاری برساند.
به گفته وی، تأسیس خانه گفتمان شهر و معماری می‌تواند به کاهش احتمالی برخی از تخلفات در حوزه معماری و شهرسازی ختم شود. اگرچه در ابتدای راه هستیم اما امید است این همکاری در افزایش کیفیت ساخت‌وساز و بهبود وضعیتی که در حال حاضر برخی از شهرهای ما با آن دست‌به‌گریبان هستند، مؤثر باشد.
بهبود ساخت‌وساز با همکاری تشکل‌های غیردولتی
مشاور معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی با اظهار خرسندی از راه‌اندازی خانه گفتمان شهر و معماری، تأثیرگذاری فعالیت‌های این مرکز را نیازمند فرصتی یک‌ساله دانست.
سید رضا هاشمی درباره کمک‌هایی که تشکل‌های تخصصی در حوزه معماری و شهرسازی به بهبود نظام ساخت‌وساز می‌کنند و تأثیراتی که همکاری بین آنها با دولت بر توسعه ساخت‌وساز شهری به مفهوم مدرن دارد، گفت: تشکل‌های غیردولتی برای نشان دادن ظرفیت‌های خود به یک سال زمان نیاز دارند و پس از یک سال دولت و مردم می‌توانند از خانه گفتمان شهر و معماری انتظارات خود را طلب کنند. مسلم است که همکاری بین دولت و تشکل‌های غیردولتی می‌تواند گام‌های‌ دولت را برای بهبود نظام ساخت‌وساز سامان بخشد و برخی از مشکلاتی که در حال حاضر شهرها با آن روبه‌رو هستند، را حل کند.
مشاور معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی افزود: باید فرصت دهیم تا این تشکل غیردولتی که در حوزه معماری و شهرسازی فعال است کار خود را شروع کند. پیش‌بینی می‌کنم با حمایت‌هایی که وزارت راه و شهرسازی از خانه گفتمان شهر و معماری انجام داده این خانه که متشکل از ۱۲ تشکل غیردولتی است ظرف مدت یک سال می‌تواند فعالیت‌های مناسب و ارتباطی را که قرار است از طریق گفتگو با نهادهای مختلف انجام دهد به منصه ظهور برساند.
حقوق شهروندی مغفول مانده است.
یک معمار به خبرنگار ما گفت:پیش از این، در مواردی شاهد بوده‌ایم پاتوق‌هایی فرهنگی، با مشارکت گروه‌هایی از معماران شکل‌گرفته و فعالیت‌هایی انجام‌شده است. نمونه‌اش، فعالیت‌های جامعه مهندسان معمار ایران در دهه گذشته در خانه هنرمندان است. اگرچه فعالیت‌هایی که انجام می‌شد، به ارتقای سطح آگاهی و بینش معماران و ایجاد فضای گفت‌وگو و تعامل منجر می‌شد، اما توجه کنیم مجموع این اقدامات درون دیسیپلین معماری یا شهرسازی صورت می‌گرفت. اقداماتی که درون دیسیپلین معماری یا شهرسازی اتفاق می‌افتد، مخاطبانش صرفاً جامعه تخصصی هستند و به معنای واقعی، هیچ سازوکاری برای ارتباط با شهروندان ایجاد نمی‌شود.
علی اعطا توضیح داد:حرفه‌های معماری و شهرسازی، به لحاظ نوع ارتباطی که با شهروندان برقرار می‌کند، با بسیاری از حرفه‌ها که صرفاً در آنها مسئله عرضه و تقاضا مطرح است متفاوت بوده و مکانیزم عرضه و تقاضا، در حوزه‌های معماری و شهرسازی، مکانیزمی تعاملی است و ظرافت‌ها و پیچیدگی‌هایی در آن هست که توجه فرهنگی به آنها تاکنون مغفول مانده است. سطح سواد عمومی جامعه، نسبت به این حوزه متأسفانه میزانی حداقلی دارد. شهروندان نسبت به حقوق شهروندی خود در این حوزه آگاهی کافی ندارند و زمانی که تقاضا‌کنندگان، دانش و بینش کافی نسبت به این موضوعات نداشته باشند، طبیعی است که عرضه نیز ارتقا نخواهد یافت.
این معمار تأکید کرد: از سوی دیگر، معماران و شهرسازان نیز کمتر تلاش کرده‌اند تا گفت‌وگویی فرهنگی را با اجتماع آغاز کنند و تعاملی واقعی را شکل ببخشند. به‌عبارت‌دیگر، فعالیت‌های فرهنگی و تعاملی اهالی این حوزه، معمولاً از محفل‌های محدود به اهالی این حوزه، فراتر نرفته است.
اعطا بیان کرد:گمان می‌کنم با توجه به رویکرد توسعه عرصه‌های عمومی دموکراتیک شهری که در تفاهم‌نامه مطرح‌شده، خانه گفتمان شهر و معماری باید کارکردی متفاوت با مثال‌های مطرح‌شده داشته باشد. اشتباهی استراتژیک است اگر، تشکل‌های ١٢گانه حوزه معماری و شهرسازی گمان کنند این مکان، مکانی برای رویدادهای تخصصی حوزه‌‌های معماری و شهرسازی است؛ آن‌گونه که در دیگر پاتوق‌های فرهنگی نمونه‌هایش را برشمرده‌ایم. اشتباه بزرگ‌تر آن است که تشکل‌ها، خانه گفتمان شهر و معماری رامکانی برای فعالیت‌های صنفی و اقداماتی از این قبیل تلقی و در این راستا برنامه‌ریزی کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد:خانه گفتمان شهر و معماری، با توجه به رویکردی که وزارت راه‌وشهرسازی در راستای توجه به مسئله شهروندان و حقوق شهروندی دنبال می‌کند، لازم است کارکردی متناسب با این رویکرد پیدا کند. طبعاً تشکل‌های ١٢ گانه این حوزه که پس‌ازاین به‌عنوان متولیان این خانه شناخته خواهند شد، لازم است در راستای چنین رویکردی که همه اقشار جامعه در نهایت از آن منتفع خواهند شد، تلاش کنند تا خانه گفتمان سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌هایی در همین چارچوب را دنبال کند. در چنین شرایطی است که احتمالاً برای نخستین بار نهادی به‌منظور تعامل حوزه معماری و شهرسازی با شهروندان شکل خواهد گرفت.