نشریه شماره   216   هفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اعزام مهندسان به خارج

کد مطلب :2273
کورش شرفشاهی
بیکاری یکی از چالش‌های جدی تمامی دولت‌ها بوده و راه گریز اصلی آن، ایجاد اشتغال است؛ اما ازآنجاکه هر کشوری توانایی و قابلیت خاص خود را دارد، اشتغال‌زایی در تمامی حوزه‌ها برای همه دولت‌ها امکان‌پذیر نیست. ازآنجاکه در کشور ما نیز ظرفیت اشتغال‌زایی محدود است مسئولان به فکر اعزام نیروی کار به خارج از کشور افتادند و از همین رو، در قالب برنامه‌های توسعه پنج‌ساله، اعزام نیروی کار به خارج از کشور تعریف شد و برای یک دوره، اعزام 100 هزار نیروی کار به خارج از کشور در دستور کار دولت قرار گرفت؛ اما این مهم در برنامه‌های سوم، چهارم و پنجم توسعه به شکل کامل اتفاق نیفتاد. از سوی دیگر تجربه نشان داده که نیروهای متخصص و مهندسان راه، ساختمان و عمران کشور ما با اقبال عمومی در کشورهای دیگر روبه‌رو شده‌اند؛ چراکه امروزه در بسیاری از کشورها مهندسان عمران کشورمان مشغول به کار هستند و البته این ظرفیت‌ها عموماً با هماهنگی دولت و نهادهای مسئول در زمینه امور مهندسان کشورمان انجام نمی‌شود. حال که بسیاری از کشورها خواهان جذب مهندسان ایرانی هستند و از سوی دیگر امکان اشتغال همه این متخصصان در کشور وجود ندارد، رویکرد مجلس به صدور خدمات فنی و مهندسی و نیز اعزام مهندسان به خارج از کشور چیست و تا چه اندازه برنامه‌های توسعه در زمینه اعزام نیروی کار به خارج از کشور اجرایی شده است؟ برای یافتن پاسخ این سؤالات به سراغ نمایندگان مجلس شورای اسلامی رفتیم و در خصوص اعزام مهندسان رشته‌های معماری و عمران به خارج از کشور از آنان سؤال کردیم.
اعزام متخصصان سیستماتیک باشد
عضو کمیسیون عمران مجلس با تأکید بر اینکه اعزام مهندسان به خارج از کشور نوعی درآمدزایی برای کشور محسوب می‌شود، گفت: این حرکت باعث می‌شود تجربه و دانش مهندسان ما هم افزایش پیدا کند زیرا از توان کشورهای دیگر باخبر می‌شویم.
نبی‌الله احمدی گفت: ارائه خدمات مهندسی در کشورهایی که نیازمند خدمات ما هستند، می‌تواند کار موفقی باشد و دستگاه‌های مربوطه مثل وزارت راه و شهرسازی، وزارت کار و سازمان نظام‌مهندسی ساختمان می‌توانند تدابیری بیندیشند تا اعزام نیروی کار به خارج از کشور با دقت و شیوه‌ای درست اتفاق بیفتد.
نماینده داراب با تأکید بر اینکه اعزام مهندس به خارج از کشور باید از ناحیه سیستم‌های دولتی به‌صورت تعریف‌شده و در قالب توافق‌نامه‌های رسمی باشد، گفت: در این صورت تمام مسئولیت حضور این مهندسان متخصص در خارج از کشور از طریق سیستم‌های دولتی خواهد بود و بعدها این سیستم‌ها می‌توانند نظارت و حمایت خوبی از نیروی متخصص ایرانی داشته و پاسخگو باشند.
احمدی گفت: شاید دانشگاه‌های ما با دانشگاه‌های خارج از کشور متفاوت باشند اما سطح بسیاری از دانشگاه‌های ما خیلی بالاتر از دانشگاه‌های خارج است و شاید سطح تعدادی از دانشگاه‌های ما پایین‌تر از دانشگاه‌های خارج باشد اما نکته مهم این است که کشورهایی که معمولاً در رده پایین‌تر از ما هستند، نیازمندی‌شان را به نیروی کار متخصص اعلام می‌کنند.
عضو کمیسیون عمران مجلس با اعلام اینکه کشوری که نیروی کار متخصص می‌خواهد، خدمات و توان ایرانی را حتماً بررسی می‌کند، گفت: این‌طور نیست که کشوری چشم و گوش بسته از ایران متخصص بخواهد بلکه آن کشورها بررسی می‌کنند که آیا مهندسان ما پاسخگوی نیازهایش هستند یا نیستند.
احمدی با تأکید بر اینکه اگر توان مهندسان ما کم باشد، خدمات ما را نمی‌خرند گفت: توانمندی مهندسین ما از نظر کشور مقابل موردقبول است که از آنان دعوت کرده‌اند.
سفرا حامی مهندسان باشند
عضو دیگر کمیسیون عمران مجلس گفت: هرقدر مهندسان ما به خارج از کشور بروند، مردم جهان بهتر می‌توانند شناختی نسبت به مردم ما داشته باشند.
یوناتن بت‌کلیا افزود: وقتی مهندسین ما در خارج مشغول به کار شوند، می‌توانند به آینده شغلی خود امیدوارتر باشند. جوانان ما ازنظر تجربه، دیدگاه فنی و کارهایی که آنجا انجام می‌دهند، می‌توانند توانایی ویژه‌ای را کسب کرده و از آنها در مملکت خودمان استفاده کنند.
وی با اشاره به آمار بیکاری گفت: اگر مقداری به عقب برگردیم، می‌بینیم که شاید میلیون‌ها کارگر افغانی در کشور ما کار کرده‌اند درحالی‌که در کشورشان کار نداشتند؛ همین‌ها وقتی به کشورشان برگشتند، باعث پیشرفت مملکتشان شدند و توانستند کارهای زیادی انجام دهند. برای جوانان ما هم وقتی کار نیست، اعزام به خارج از کشور امر مطلوبی است و چه اشکالی دارد که این افراد مهندس باشند.
بت‌کلیا با تأکید بر اینکه وزارت راه و شهرسازی باید برای اعزام نیروی کار یک برنامه‌ریزی درست انجام دهد، گفت: باید مهندسانی را به خارج از کشور بفرستند که بازدهی خوبی در آنجا داشته باشند و بتوانند صنعت ما را به‌خوبی پیاده کنند.
عضو کمیسیون عمران با یادآوری اینکه درگذشته تعدادی از مهندسان عمران به خارج از کشور اعزام شدند، گفت: این مهندسان رفتند و ساختمان‌ها یا راه‌هایی را در شرایط مختلف ساختند، ولی این نوع رفتن، به‌صورت شخصی است و رفتن با سرمایه‌گذاری دولتی فرق می‌کند.
وی با بیان اینکه طبیعتاً همه مهندسان ما توان مالی کافی ندارند که بتوانند در امر ساختمان‌سازی در خارج از کشور سرمایه‌گذاری کنند، گفت: طبیعتاً این مهندسان می‌روند تا کار ماهانه یا روزانه یا سالانه انجام دهند و در این حرکت اگر واقعاً یک سیستمی را پیاده کنیم که بدانیم آنهایی که می‌روند چقدر می‌توانند با آن کشور همخوانی داشته باشند و چقدر می‌توانند آبروی کشور را حفظ کنند، اهمیت دارد.
وی در پاسخ به اینکه چه کنیم تا مهندسان ما در خارج به مشکل برخورد نکنند؟ گفت: باید از بین مهندسان بهترین‌ها در کشورمان گلچین و به سفارتمان در کشور مقصد فرستاده شوند. سفیران ما در کشورهای خارجی واقعاً باید حامی این مهندسان باشند و اگر کوچک‌ترین مشکلی برای آنان پیش آمد، کمکشان کنند، درکنارشان باشند و راهنمایی‌شان کنند.
وی با تأکید بر اینکه اگر مهندسان ما در آن کشورها بیکار شدند، سفیران ما باید همان‌جا برای مهندس ایرانی اشتغال‌زایی کنند، گفت: سفیران ایران باید این مهندسان را به جاهایی معرفی کنند تا بتوانند بازدهی خوبی داشته باشند. در غیر این صورت، اگر مهندسان ما همین‌طور بی‌حساب‌وکتاب خودشان به کشورهای دیگر بروند، تا بخواهند خودشان را پیدا کنند نقدینگی‌شان تمام می‌شود و ممکن است به خیلی از مسائل آلوده شوند.
اعزام مهندسان باید ساماندهی شود
عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه مهندسان ما نیروهای توانمندی هستند، گفت: اگر برای نیروی انسانی توانمند در کشور شرایطی فراهم نباشد که از توان آنها استفاده شود، باید به‌عنوان نیروی انسانی فعال و پویا در خارج کشور از آنها بهره برد.
علی‌نعمت چهاردولی گفت: امروزه سرمایه هر کشوری نیروی انسانی آن است و کشور جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهایی است که پتانسیل بالای نیروی انسانی جوان را دارد، قشر عظیمی از این جوانان در زمینه‌های مهندسی تحصیلات دارند.
وی با تأکید بر اینکه تراز علمی دانشگاه‌های ایران آنقدر بالا هست که این جوانان مهندس ایرانی بتوانند در کشورهای مختلف جهان علم خودشان را نشان بدهند، گفت: باید این جوانان را به خارج از کشور اعزام کنیم. همان‌طوری که ما از طریق صادرات نفت ارز وارد کشورمان می‌کنیم، از تخصص پایدار نیروی انسانی‌مان هم می‌توانیم ارز وارد کشورمان کنیم.
چهاردولی گفت: اعزام مهندس عمران و سایر تخصص‌های معماری و مهندسی دو منفعت برای کشور ما دارد، اول اینکه نیروی جوان کشورمان را از حالت بیکاری، بلاتکلیفی و مشکلات عدیده‌ای که در زندگی خودش و خانواده‌اش ایجاد می‌شود، نجات می‌دهیم و دوم اینکه از نیروی انسانی متخصص کشورمان به‌عنوان یک سرمایه پایدار در مسیر تولید ارز کشور و کمک به وضعیت اقتصادی کشور استفاده کرده‌ایم.
عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان اینکه خطر بزرگی هم در اعزام مهندسان به خارج از کشور هست، گفت: خطری که مهندسان ما را تهدید می‌کند این است که اگر این نیروهای جوان به‌صورت حساب‌شده، برنامه‌ریزی‌شده، منطقی،‌ زیر نظر دولت و از یک جای مشخص و متمرکز اعزام نشوند، خطرات اجتماعی خاصی آنها را تهدید خواهد کرد که شامل خطرات فرهنگی هم می‌شود و تبعات بدی خواهد داشت.
چهاردولی با تأکید بر اینکه ضرورت نظارت و برنامه‌ریزی برای اعزام نیروی کار به خارج از کشور وجود دارد، گفت: نظام جمهوری اسلامی باید تلاش کند تا ساماندهی و اعزام بر اساس اصول منطقی خاص و با سازمان ویژه‌ای این کار انجام گیرد تا معضلی ایجاد نشود.
وی در خصوص توان مهندسان ما در خارج از کشور گفت: مطمئناً این توان وجود دارد و الان نمونه‌هایش را در کشورهای مختلف جهان داریم و مهندسان ایرانی الان در سراسر جهان مشغول به کار هستند. اکنون در کشور کانادا بسیاری از ایرانیان فعالیت می‌کنند. به نخست‌وزیر کانادا گفتند اگر ایرانی‌های فعال از کشورت بروند، چه اتفاقی می‌افتد؟ او پاسخ داد که نمی‌گویم کشورم منحل می‌شود، ولی سال‌ها باید عوارض از دست دادن این نیروها را پس بدهیم.
وی با بیان اینکه اکنون مهندسان ایرانی در کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیایی پروژه‌های عظیم اجرا می‌کنند، گفت: در کشورهای الجزایر، مالی، سومالی، سودان، ونزوئلا و بسیاری کشورهای دیگر پروژه‌های عظیم ساختمانی زیر نظر مهندسان ایرانی اجرا می‌شود که بیانگر توان نیروهای کشور ماست.
چهاردولی در خصوص بحث نگرانی از فرار مغزها گفت: فرار مغزها مقوله دیگری است. در اصل نیروهای ما به‌عنوان سربازان جمهوری اسلامی کار می‌کنند و برمی‌گردند. این مهندسان ارزی که به دست می‌آورند را به ایران برمی‌گردانند.
وی با تأکید بر اینکه ما نمی‌خواهیم این مهندسان بروند و تبعه کشورهای دیگر شوند، گفت: نمی‌خواهیم مهندسان ما بروند و در کشورهای دیگر زندگی کنند، آنها به‌عنوان بازوان اقتصادی یک کشور می‌روند اما برای ایران، تولید ارز می‌کنند و آن ارز را به کشور می‌آورند. قرار نیست مهندس ایرانی برود و تبعه آن کشور شود؛ بنابراین اعزام نیروی کار با فرار مغزها دو مقوله متفاوت است.
عضو کمیسیون عمران در پاسخ به اینکه اگر مهندسان ما در کشورهای خارجی بمانند، چه می‌شود؟ گفت: به خاطر همین گفتم یک نظام، سیستم و یک مجموعه‌ای باید وجود داشته باشد که این مهندسان را اعزام کند و نظارت بر حضور آنها در آنجا داشته باشد. مسئولان باید پیگیر کار مهندسان باشند، آنها را بر اساس وثیقه، قوانین و مقرراتی اعزام کنند و بتواند بازگردانند.