نشریه شماره   210   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ضوابط تغيير کاربري اماکن مسکوني به تجاري

يکي از اختلافاتي که بين مردم با يکديگر و يا با شهرداري بروز مي‌کند‌، نحوه استفاده از اماکن مسکوني است و به اصطلاح بدون مجوز کاربري مسکوني‌، ساختمان به تجاري تغيير داده مي‌شود‌. برابر قانون در شهر‌هايي که نقشه جامع شهر تهيه شده‌، شهرداري وظيفه دارد طبق ضوابط نقشه مزبور در پروانه‌هاي ساختماني‌، نوع استفاده از ساختمان را بياورد و چنانچه برخلاف مندرجات پروانه ساختماني در منطقه غيرتجاري‌، محل کسب يا پيشه و يا تجارت داير شود شهرداري موضوع را تعقيب مي‌کند‌. و حالا چند سوال و جواب حقوقي‌:
پرسش‌: در صورت استفاده از اماکن مسکوني براي امور تجاري‌، شهرداري چه اقدامي انجام خواهد داد‌؟
پاسخ‌: شهرداري به عنوان مدعي‌، موضوع را در کميسيون ماده ۱۰۰ مطرح مي‌کند‌. اين کميسيون در شهرداري مستقر و مرکب از 3عضو است؛ يعني يک نفر نماينده وزارت کشور و يک نفر از اعضاي شوراي شهر و يک قاضي دادگستري که پس از وصول درخواست‌، شهرداري به طرف مقابل موضوع را ابلاغ مي‌کند تا ظرف ۱۰ روز توضيحات و پاسخ خود را به کميسيون کتبا اعلام کند‌.
پس از انجام اين تشريفات موضوع با حضور نماينده شهرداري بدون آنکه حق رأي داشته باشد مورد بررسي قرار مي‌گيرد‌. درصورتي که براي کميسيون ثابت شود از مکان مسکوني به عنوان مکان تجاري و کسب و پيشه استفاده مي‌شود با تعيين مهلت مناسب که حداکثر 2ماه خواهد بود در مورد تعطيلي محل مزبور ظرف يک ماه اتخاذ تصميم مي‌کند و اين تصميم به وسيله مأمورين شهرداري اجرا مي‌شود‌.
پرسش‌: چنانچه فردي ملــک مسکوني‌اش را به ديگري اجاره دهد و مستأجر از مکان مسکوني براي امور تجاري و کسب و پيشه استفاده کند آيا باز هم موضوع در کميسيون ماده ۱۰۰ مطرح مي‌شود‌؟
پاسخ‌: با اثبات تخلف از مقررات شهرداري و اقدام برخلاف آنچه در پروانه ساختماني در خصوص نوع استفاده از ساختمان آمده‌، چه اين عمل توسط مالک و چه مستأجر صورت گيرد کميسيون در مورد تعطيلي محل کسب و پيشه و تجارت اتخاذ تصميم خواهد کرد‌.
پرسش‌: چنانچه مالک يا مستأجر متخلف پس از اتخاذ تصميم مبني بر تعطيلي محل کسب از تعطيل کردن آن خودداري کند چه اقدامي صورت خواهد گرفت‌؟
پاسخ‌: تصميم کميسيون مبني بر تعطيلي محل کسب توسط مأمورين شهرداري اجرا مي‌شود و کسي که با علم و آگاهي از اين تصميم و تعطيلي محل کسب از آن‌، براي کسب و پيشه و تجارت استفاده کند به حبس از ۶ ماه تا 2سال و جزاي نقدي محکوم مي‌شود و محل کسب دوباره تعطيل خواهد شد‌.
پرسش‌: چنانچه شخصي از ساختماني که داراي پروانه مسکوني است براي طبابت يا دفتر مهندسي استفاده کند بازهم مرتکب تخلف شده‌است‌؟
پاسخ‌: داير کردن دفتر وکالت‌، دفتر اسناد رسمي و ازدواج و طلاق‌، مطب‌، دفتر روزنامه و مجله و يا دفتر مهندسي‌، برابر قانون شهرداري‌، تجاري محسوب نمي‌شود‌، بنابراين استفاده از اماکن مسکوني به منظور راه اندازي کلينيک درماني‌، آزمايشگاهي‌، طبي‌، تزريقات‌، داروخانه و درمانگاه خصوصي منعي ندارد‌.
پرسش‌: اگر کسي انباري يا پارکينگ مسکوني و يا زيرزمين خود را براي امور تجاري يا کسب و پيشه اختصاص دهد آيا باز هم تعطيل مي‌شود‌؟
پاسخ‌: بله‌، تغيير کاربري زيرزمين يا پارکينگ به محل کسب و پيشه که در پروانه ساختماني به عنوان انباري يا پارکينگ ذکرشده‌، تخلف بوده و موضوع در کميسيون ماده ۱۰۰ طرح خواهد شد‌.
پرسش‌: اگر کسي بدون اخذ پروانه اقدام به ساخت وساز کند و سپس از آن مکان به عنوان محل تجاري استفاده کند‌، مرتکب تخلف شده‌است‌؟
پاسخ‌: برابر ماده۱۰۰ قانون شهرداري‌، مالکين اراضي و املاک واقع در محدوده شهر يا حريم آن بايد قبل از هر اقدامي چه عمراني و چه تفکيک اراضي و شروع به ساخت وساز از شهرداري پروانه اخذ کنند و شهرداري مي‌تواند از عمليات ساختماني ساختمان‌هاي بدون پروانه يا مخالف مفاد پروانه به وسيله مأمورين خود اعم از آنکه ساختمان در زمين محصور يا غير محصور واقع باشد‌، جلوگيري کند‌. البته براي ورود به زمين محصور جهت جلوگيري از احداث بنا اجازه مقام قضايي ضروري است‌.
پرسش‌: آيا رأي صادره از کميسيون ماده ۱۰۰ در خصوص تعطيلي محل کسب و تجارت قطعي است‌؟
پاسخ‌: خير‌، اين رأي از سوي ذي نفع قابل شکايت و تجديدنظر است و کميسيون تجديدنظر ماده۱۰۰ به درخواست او رسيدگي خواهد کرد‌.
آيا مرجع ديگري هم براي شکايت از رأي کميسيون وجود دارد‌؟
چنانچه رأي کميسيون بدوي مورد اعتراض واقع شود‌، با درخواست ذي نفع موضوع در کميسيون تجديدنظر مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد‌، اگر معترض به اين رأي فرد عادي باشد (‌يعني شهرداري نباشد‌) ديوان عدالت اداري مرجعي است که به درخواست معترض رسيدگي خواهد کرد.