هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   210   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

نكاتي پيرامون مجسمه هاي شهري

سيامك سرمدي*
 در چند شماره گذشته درباره  تندیس‌های شهري و كاركرد  آنها در زیباسازی فضاهاي شهري مطالبي را چاپ كرديم. استفاده از مجسمه و تنديس ، درواقع كاربرد هنر و ورود آن به جامعه خشك و پر هرج‌ومرج كنوني است كه به آن لطافت و روح و نشاط می‌بخشد. اين كاركرد ، صرفاً منحصر به مجسمه‌سازی شهري نيست بلكه انواع هنرها كه در شهرها و محیط‌های مختلف قابل‌اجرا و داراي ارزش‌های زيبا شناسانه هستند نيز در اين زیباسازی نقش دارند؛ انواع نقاشي ديواري شهري، هنرهاي تجسمي ، حجم سازي و ...
 اما روي سخن ما در اين سلسله مقالات بر روي تنديس و مجسمه‌سازی شهري است. دراین‌باره ذكر نكات زير به نظر مهم می‌رسد:
• مجسمه‌سازی شهري با مجسمه‌سازی شخصي بسيار متفاوت است. در نوع شخصي، هنرمند بر اساس حس فردي خود و با توجه به آزاد بودن سوژه به خلق اثر هنري دست می‌زند . او هيچ قیدوبندی در اين آفرينش احساس نمی‌کند. حال‌آنکه  مجسمه‌ساز شهري بايد عوامل متعددي را بسنجد تا بر اساس آن، اثر هنري خود را بيافريند. مثلاً ممكن است ازنظر جغرافيايي اطراف محل نصب مجسمه يا تنديس محدودیت‌هایی را بر هنرمند تحميل كند كه او لزوماً به آنها گردن نهد.  بهترين حالت در خلق مجسمه شهري اين است كه بين علاقه و سليقه شخصي هنرمند با نياز سـفارش‌دهنده مجسمه(معمولاً شهرداری‌ها) تعادل و تعاملي برقرار باشد.
• هويت دهي و ارتقای ذائقه فرهنگ عمومي مردم، كاركرد ديگر مجسمه‌های شهري است. شايد همان اندازه كه وجود يك مجسمه در شهر در جبران آشفتگی‌های بصري زندگي شهري مؤثر است به همان ميزان ( يا شايد بيشتر) به‌عنوان نماد و نشانه‌ای از فرهنگ و هويت جمعي ما كاربرد دارد. بنابراین كاركرد فيزيكي مجسمه (به‌عنوان عامل تغيير فضا و سيماي شهر) و كاركرد معنايي و مفهومي آن، كه همانا ايجاد يا تقويت هويت بصري و حس تعلق‌خاطر به فضا و مكان است بايد موردنظر معماران مجسمه‌ساز و مديران زیباسازی شهري باشد. 
• نكته آخر در اين زمينه ، مصالح و موادي است كه بايد در ساخت مجسمه‌های شهري مورداستفاده قرار گيرد .منطقاً بايد از مواد و مصالحي استفاده شود كه بالاترين كيفيت و ماندگاري را داشته باشند. به‌طورکلی در ساخت تنديس از موادي چون گچ، پلی‌استر، فایبرگلاس  و فلزاتي مانند طلا ، نقره و برنز استفاده می‌شود . از خانواده سنگ‌ها ، سنگ مرمر و سنگ خارا بيشترين سنگ مورداستفاده در مجسمه‌سازی هستند . امروزه مدتي است كه از ماده‌ای به نام «جيبس» كه مقاوم‌تر از پلی‌استر است و در برابر سرما و گرما نيز مقاومت خوبي دارد در تندیس‌ها استفاده می‌شود . ضمن اينكه سنگ‌های مرمر و خارا جايگاه خاص خود در اين هنر را  همچنان دارا هستند.  

*کارشناس معماری