هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   210   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

شهر را باید فهمید

فهم شهر و شناخت شهر دو موضوع متفاوت هستند که درک آن بسیار مهم است .شهر را که بشناسیم، با آمار و ابعاد و پارامترهای کمی سروکار داریم ، اما وقتی بخواهیم شهر را بفهمیم با روح و روان ، رنگ و بو و آداب ‌و رسوم یک شهر سر وکار داریم .بنابراین اگر شهرهای ما دچار آشفتگی است،به دلیل بد فهمیدن شهر است .در ارتباط با این موضوعات با مهندس علیرضا قهاری؛ رئیس انجمن مفاخر معماری گفتگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید :
چرا موضوع فهم شهر اهمیت دارد؟
علت اینکه موضوع فهم شهر حائز اهمیت بوده و از موضوعات مهمی است که در احیای هویت شهری به آن توجه می‌شود، این است که شهرها بر اساس نوع اقلیم،نوع جامعه‌ای که شکل‌گرفته و فرهنگ و آداب‌ورسوم  و مسائلی که نمی‌توان ارزشیابی کمی در مورد آن انجام داد، استاندارد خاصی ندارند  ولی در معرفی شهر به‌عنوان زیستگاه  بشری باید این موارد توجه  قرار گیرد . شناخت شهر دارای پارامتر مشخص و قابل‌اندازه‌گیری است و تفهیم هر شهر ما را با موضوعاتی آشنا می‌کند که  با پارامترهای معمول قابل‌فهم نیست.
این فهم ممکن است به حواس انسانی مانند بویایی، بینایی و حس‌های دیگر مرتبط باشد.مثلاً وقتی وارد شهری می‌شوید با استشمام آن متوجه می‌شوید آن شهر با بقیه شهرها فرق می‌کند چون بوی خاصی دارد .مثل شهرهای حاشیه شمالی  دریای خزر با حاشیه دریای جنوب و خلیج‌فارس که ازنظر استشمام و درک فرق می‌کند .یا شهری که در آرامش به سر می‌برد و آلودگی صوتی ندارد با یک شهر شلوغ و پر سروصدا تفاوت دارد .بنابراین ادراک شهر با قوه ادراک انسانی امکان پذیر می شود .
فهم شهر با شناخت شهر تفاوت دارد؟
شناخت شهر با پارامترهای مشخص قابل‌اندازه‌گیری است و در شناخت شهر با پارامترها و آمار و مختصات سروکار داریم  . ادراک و شناخت کاملاً باهم متفاوت است. مثلاً از آداب ‌و رسوم یک شهر می‌توان فهمید شهر دارای چه نوع فرهنگ و مذهبی است اما در ادراک از طریق رفتار آدم‌ها و صحبت‌ها و حرف زدنشان شهر را می‌فهمیم .
نتیجه پارامترهای قابل‌اندازه‌گیری برای همه شهرها یکسان است .مثلاً اگر در برنامه‌ریزی برای یک شهر تنها ابعاد انسانی و خدماتی را در نظر بگیریم، بازدهی خوبی ندارد چون شهر را درک نکرده‌ایم.برای هرگونه برنامه‌ریزی و احیای هویت فرهنگی شهر و برنامه‌ریزی اقتصادی اگر دچار مغلطه شویم  و نفهمیم  شهر مورد برنامه‌ریزی ما چه نوع شهری است،ممکن است دچار اشتباه شده و  آینده‌نگری و آینده‌پژوهی مناسبی برای شهر صورت نگیرد . چون بر اساس منابع و آمار  برنامه‌ریزی مشابهی انجام می‌دهیم.
چالش اصلی ما برای فهم شهر چیست؟ 
 متأسفانه الگوهای شهرسازی و شهرنشینی ما از غرب آمده و همان الگوها را در شهرهای خودمان نیز پیاده کرده‌ایم.شهرهایی که با معیارهای غربی  شناسایی‌شده‌اند مانند شهرهای ما نیست و اقلیم و فرهنگ ما در نظر گرفته نشده است. مثلاً بر اساس اینکه سرانه فضای سبز در کشورهای پیشرفته چه میزان است؛همان استانداردهای شهرسازی غرب و ضوابط و آیین‌نامه‌ها را لحاظ کرده‌ایم و اصرار داریم که همان‌ها اجرا شود  و شهر سازان نیز دچار مغلطه شده‌اند که آثار آن در شهرها نیز مشهود است.اگر شهرسازان در شهر زندگی کنند  و با مردم و جامعه آن شهر آشنا شوند، دارای ارزش‌های ادراکانه خواهند شد که با جمع‌آوری آمار و اندازه‌گیری متفاوت است.