نشریه شماره   209   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

آمایش سرزمین در آرامش متوازن

گروه گزارش‌: آخرين خبر سال قبل مربوط به عباس آخوندي در سايت وزارت راه و شهرسازي و اولين خبر سال جاري وي‌، در حدفاصل يکي دو خبر درباره حمل ونقل و سفر‌هاي نوروزي‌، موضوع مشترکي دارند‌: نگراني از گسترش بي‌رويه شهر‌ها و رشد فزاينده شهرنشيني كنترل نشده‌. البته وزير راه و شهرسازي در هر دو بار راه حل‌هايي ارائه کرده و از کار‌هاي انجام شده گفته ولي همچنان و هنوز‌، سخني از برنامه‌ريزي براي «توزيع متوازن و هماهنگ جغرافياي کليه فعاليت‌هاي اقتصادي- اجتماعي در پهنه سرزمين نسبت به قابليت‌ها و منابع طبيعي و انساني» که همان آمايش سرزمين باشند‌، نيست‌.
طراحي منظومه روستايي
وزير راه و شهرسازي در آخرين روز‌هاي سال قبل‌، در سالروز تأسيس بنياد مسكن‌، خواستار طراحي منظومه روستايي شد و با بيان اينکه رشد شهرنشيني زياد شده و شتاب بيشتري گرفته‌، گفت‌: بايد از نگاه تك روستايي خارج شويم و شرايطي را ايجاد كنيم تا كيفيت زندگي روستايي با كيفيت زندگي شهري رقابت كند‌.
آخوندي به معيشت روستايي نيز اشاره كرد و گفت‌: تا 40 سال پيش معيشت روستايي‌، كشاورزي بود اما اكنون كه شهر‌ها و روستا‌ها روبه گسترش هستند ديگر نبايد كشاورزي را تنها معيشت روستا‌ها دانست و لازم است معيشت غير كشاورزي به روستا‌ها وارد شود‌. بر اين اساس براي وضعيت اشتغال بايد انديشه‌اي كنيم و اين انديشه در روستا‌ها نيازمند خدمات زنجيره‌اي است و من فكر مي‌كنم در اين زمينه بايد تجديدنظر‌هايي صورت بگيرد‌.
وي در ادامه با اشاره به شرايط شهرنشيني ايران و تهران در قبل و بعد از انقلاب اظهار كرد‌: قبل از انقلاب حاشيه نشيني در شهر‌ها بسيار كم بود اما الآن كه 36 سال از انقلاب مي‌گذرد‌، بايد ببينيم چقدر توانسته‌ايم اين مشكل را حل كنيم‌؟ تمركز شهرنشيني در اين مدت به قدري زياد شده كه الآن قدر مطلق اين موضوع پنج برابر افزايش يافته‌است‌.
توسعه هماهنگ كل زنجيره اسكان بشر
در خبر ديگر‌، وزير راه و شهرسازي در پيامي به وزراي مسكن و شهرسازي كشور‌هاي آسيا‌– اقيانوسيه‌، شهرنشيني كنترل نشده و گسترش بي‌رويه شهري را از چالش‌هاي كليدي منطقه عنوان کرده كه نيازمند برنامه‌ريزي مؤثر براي توسعه هماهنگ كل زنجيره اسكان بشر‌، از سکونتگاه‌هاي روستايي كوچك گرفته تا مجموعه‌هاي کلان شهري است‌.
عباس آخوندي در پيام خود به اقدامات انجام شده در داخل کشورمان نظير به رسميت شناخته شدن حق برخورداري از مسکن مناسب در قانون اساسي‌، دغدغه مندي برنامه‌هاي پنج ساله توسعه در خصوص مسکن و توسعه شهري و روستايي‌، تصويب قانون مديريت و پشتيباني توليد و عرضه مسكن توسط مجلس شوراي اسلامي براي ايجاد چارچوب جامعي براي تأمين مسكن مناسب براي همه گروه‌هاي درآمدي‌، هم در مناطق شهري و هم روستايي اشاره کرده‌است‌. همچنين در اين پيام اسكان غيررسمي و سکونتگاه‌هاي روستايي پيرامون شهري و تلاش براي ايجاد چارچوبي انعطاف پذير براي باز زنده‌سازي‌، بهسازي و نوسازي‌، ساخت يا مقاوم‌سازي حدود ۲۰۰ خانه روستايي در سال توسط بنياد مسكن انقلاب اسلامي‌، تأسيس صندوق زمين و ساختمان براي جذب و هدايت پس انداز‌هاي خرد به سمت تأمين مسكن‌، توسعه بازار ثانويه وام رهني مسكن و... جزو اقدامات انجام شده دانسته شده‌است‌.
آب در کوزه و ما‌!
پيداست همه آنچه وزير راه و شهرسازي از آن گلايه دارد و در هر محفل و مجلسي تکرار مي‌کند در واقع همان عدم «توزيع متوازن و هماهنگ جغرافياي کليه فعاليت‌هاي اقتصادي‌- اجتماعي در پهنه سرزمين نسبت به قابليت‌ها و منابع طبيعي و انساني» است‌. جالب آنکه اگر در بين مديران و مسئولان تصميم گير کشورمان‌، کساني باشند که نمي‌دانند حدود چهل سال پيش «طرح آمايش سرزمين» در ايران تهيه شده بود و بسياري از پروژها مثل فرودگاه بين‌المللي امام خميني (‌ره‌)‌، مجموعه برج ميلاد‌، مجموعه همايش‌هاي صداوسيما‌، طرح ساماندهي تپه‌هاي عباس آباد و غيره‌، زاده و منتج از همان طرح آمايش سرزمين قبل از انقلاب هستند‌، قطعا دکتر عباس آخوندي از آن دسته افراد نيست‌. به عبارت ديگر قطعا وزير راه و شهرسازي به خوبي مطلع است که در طرح پايه آمايش سرزمين قبل از انقلاب به موضوعات چشم انداز جمعيت‌، تعادل ميان محيط شهري و محيط روستايي‌، مهاجرت‌هاي ميان منطقه‌اي‌، چگونگي رشد شهري‌، رشد اقتصادي و نابرابري‌هاي اجتماعي‌، محيط زيست و منابع طبيعي و ميراث فرهنگي‌، وحدت ملي و تمرکززدايي‌، محيط بين الملل و روابط خارجي‌، سازماندهي جامعه روستايي‌، رشد شهري و نظام شهري پرداخته شده بود‌. فرض‌ها و اهدافي که در هرکدام از موارد بالا در نظر گرفته شده بود همراه باسياست‌هايي که براي هر يک از بخش‌هاي اقتصادي پيشنهادشده بود‌، به ترسيم چشم انداز ايران انجاميد و گزارش مطالعات «استراتژي درازمدت آمايش سرزمين» در ارديبهشت 1356 در 15 جلد منتشر شد‌، اما بعد طرح تهيه شده آمايش سرزمين به طور کامل کنار گذاشته شد!