هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   206   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

رابطه معماری با خلــق وخــو

مهندس معمار و هنر معماري  وي تا اندازه زياد تحتالشعاع خلقيات و روحيات سفارشدهنده است، خلقياتي که از منابع متفاوتي مانند فرهنگ، سازههايي که درگذشته در محيط اطراف خود و يا در رسانههاي ديداري توجه وي را جلب کرده است، تغذيه ميشود. روح هر فضايي مرهون هنر معماري است و طراحي، که دانش خود را با زندگي کنوني تلفيق ميکند تا فضايي خلق کند متناسب با خواستهها، سبک زندگي و خلقوخوي کارفرما. اين تناسب اگر به هر بهانهاي شکسته شود، آرامشي در پي نخواهد داشت.بنابراين همانگونه که اقليم بر سبک معماري تأثير ميگذارد، خلقوخو و سليقه مردم نيز طراحي يک بنا را تحت تأثير قرار ميدهد.

خانم مهندس آذر آقايي؛ معمار سبکهاي  نوين است و همچنان که خود ميگويد از استادش ياد گرفته است با تصوير کار کند. بناي يک مصاحبه را در خيابان پيروزي تهران با وي گذاشتيم و او درحاليکه به سؤالات پيام ساختمان جواب ميدهد، گاهي مقابل بنايي ميايستد و نماي ساختمان را برايمان کالبدشکافي ميکند.

 وي در مورد تأثير خلقوخو، نظر و سليقه مردم بر روي سبک  طراحي و معماري ايران با بيان اينکه بعضي از ساختمانها به  شيوه کلاسيک يا مدرن ساختهشدهاند اما درواقع نميتوان عنوان سبکي خاص براي آنها قائل شد و با اشاره به ساختمان هشت طبقه با نماي سنگ گرانيت و سرستونهاي بلند و شيشههاي آنتي رفلکس که مقابل آن ايستادهايم ، گفت: طراحي نماي اين بنا در نگاه اول به نظر ميرسد بر اساس سبک کلاسيک باشد ولي با توجه به وجود المانهايي از سبکهاي ديگر در آن، نميتوان عنوان سبک خاصي را به آن نسبت داد .

آذر آقايي افزود: در نماي اين ساختمان، آيهاي از قرآن در کنار المانهايي از سبک يونان بهکاربرده شده است. با احترام به هر دو سبک، و با احترام به زينت قرآن براي اين نما، متأسفانه آشفتگي طراحي نشان از اين دارد که طراح به تفاوت سبکها و چگونگي تلفيق آنها تسلط کافي نداشته و يا نتوانسته کارفرما را در عدم همخواني اين دو سبک توجيه کند.

آذر آقايي در مورد سبک معماري اسلامي اظهار داشت: در واقع معماري سنتي ايراني، که پس از چندي با قوانين اسلامي برآمده از خلقوخوي مردم آن زمان ترکيب شد، يکي از زيباترين سبکهاي معماري است و اگر اغراق نباشد بايد از اين سبک بهعنوان يکي از نجيبترين سبکهاي معماري ياد کنيم.

اين مهندس معمار با بيان اينکه امروزه کمتر ساختماني بر اساس معماري ايراني طراحي و ساخته ميشود، گفت: قسمتي از خلقوخوي مردم برگرفته از ذهنيت افراد است و آنچه که امروز در مقابل ديد ما قرار دارد کاتالوگهاي پر از زرقوبرقي است که در کشورهاي ديگر توليد ميشود و تقليد کورکورانه و استفاده از معماري اين کاتالوگها که صرفاً زيباست و در کشوري با خصوصيات ايران، بازدهي زيادي ندارد باعث ميشود  سبکهاي اصيل کمکم از خاطرمان برود ولي با اين وجود هنوز هم مردم آرامشي را که در کنار بناهاي قديمي دارند، در فضاهاي ديگر احساس نميکنند و اين مسئله بسيار هويداست.

 اين دانشآموخته معماري و عضو کانون مفاخر ايران در پاسخ به اين سؤال که  سبک طراحي بنا در ايران از چه موضوعي نشئت ميگيرد؟ اظهار داشت:در طراحيها، خلق خو و فرهنگ و حتي سبک زندگي کارفرما هميشه در اولويت است و اين طراح معمار است که بايد  دانش خود از هنر معماري را از خواسته کارفرما تلفيق کند و در نهايت متعهدانه طرحي ارائه دهد که هم از نظر هنر معماري و هم از نظر رضايت کارفرما بالاترين رتبه را داشته باشد.

وي ادامه داد: اينکه يک معمار با چه سبکي يک بنا را طراحي نمايد تحت تأثير مستقيم خلقوخوي سفارشدهنده است اما موضوعي که امروزه در معماري مطرح هست، توانايي تلفيق سبکهاي مختلف ، چه در طراحي داخلي و چه در طراحي نماست. در اکثر موارد کارفرما، پيشپاافتادهترين طرحي که در فضاي خاصي ديده است را مدنظر قرار ميدهد و انتظارش از طراح معمار اجراي دقيق آن ذهنيت است که در بسياري از موارد با فضاي موردنظر همخواني ندارد. ازنظر من، طراحي معماري فراتر از اين است. طراحي معماري توانايي تغيير سبک زندگي مردم را دارد و اگر با راهنمايي درست کارفرما سبک مناسبي به او معرفيشده و طراحي بهتري به او ارائه شود مسلماً اتفاق بهتري خواهد افتاد، بنابراين تلفيق سبکها در اين موارد بسيار گرهگشاست.

آذر آقايي گفت: وقتي کسي بدون اطلاع از چگونگي سبکها و بدون در نظر گرفتن سبک زندگي اقدام به طراحي ميکند، در نهايت فقط ميتوانيم شاهد نمونههاي عجيب از فضاهايي باشيم که آرامشي در برندارند.بهعنوانمثال آشپزخانههايي که به « اپن » معروف هستند، در خانوادههاي سنتي و مذهبي ما جايگاه زيادي ندارد. وقتي بدون در نظر گرفتن سبک زندگي  و خلقوخو، چنين آشپزخانهاي صرفاً براي مدرن بودن فضا طراحي شود، راهحل عجيب براي رفع مشکل ، آويختن پردههاي ضخيم در بالاي کانتر آشپزخانه براي محدود کردن ديد پذيرايي است که طراحي داخلي را به هم ميريزد.

وي با اشاره به طبقه سوم ساختمان 5 طبقهاي که رو به روي ما قرارگرفته ، افزود: طراحي نماي ساختمان هنر مهندس معمار است ،بهعنوانمثال؛ سنتوري جلوي پنجره طبقه سوم نقطه ديد اين طبقه را کاملاً کور کرده است و اين يعني افتضاح معماري چراکه سنتوري بهعنوان يکي از  المانهاي سبک يوناني بايد بالاي نما استفاده شود. در اين نما بهجاي يک سنتوري در بالاي نما، دو سنتوري در دوطبقه متفاوت استفادهشده است بهگونهاي که سنتوري اول در بالاي نما و سنتوري دوم در طبقه سوم جلوي پنجرههاي آشپزخانه نصبشده است، يعني تمام تلاش معمار جهت نورگيري مناسب اين فضا، به هدررفته است ،  ضمن اينکه ديد مناسب اين پنجره به خيابان با اين طراحي محدودشده و کارايي پنجره علاوه بر زيبايي نما مبحث  نورگير بودن را هم شامل ميشود