هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   203   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خورشیدی د رخانه

گروه تاسيسات: براي سالهاي متوالي لامپهاي فلورسنت با عنوان لامپهاي كم مصرف در راديو، تلويزيون و رسانهها تبليغ ميشد. هرچند طي زمان لامپهاي كم مصرفتر و بهتري روانه بازار شدند اما همچنان لامپهاي پيچي فلورسنت مهتابي و آفتابي تبليغ در تبليغات دولتي همچون راه حل مصرف بالاي برق در كشور عرضه ميشد. همچنين لامپهاي فوق كم مصرف LED‌، SMD‌، ‍COB در بازار ايران عرضه ميشوند و بازار ايران در واردات اين محصولات مشكلي ندارد. براي مثال لامپهاي LED تا 10 برابر كمتر از لامپهاي رشتهاي و تا 3 برابر كمتر از لامپهاي كم مصرف فلورسنت مصرف ميكنند يعني اگر هم اكنون تمام مردم ايران تصميم بگيرند به جاي لامپهاي پيچي كم مصرف از لامپهاي LED استفاده كنند مصرف خانگي 3 برابر كاهش مييابد كه با توجه به مشكلات مصرف بيرويه برق در خانهها و مشكلات توانير در تأمين برق به ويژه تابستانها مزيت بزرگي است و مشخصا بسيار به صرفهتر از افتتاح يك نيروگاه برق ديگر است كه در بهترين شرايط 50درصد بهرهوري دارد و از سوخت گازطبيعي و يا مازوت براي چرخاندن توربينهاي خود استفاده ميكند.

هشدار كارشناسان

از همان دوراني كه لامپهاي پيچي فلورسنت وارد بازار ايران شد شائبههايي در مورد آن وجود داشت. بخارات جيوه توليد نور ماوراي بنفش محل نزاع بود اما اين بخارات تا هنگامي كه لامپ نشكستهاست مشكلي ايجاد نميكند. گفته ميشود در آينده اين لامپها از گردونه بازار خارج خواهند شد و لامپهاي LED جايگزين آنها ميشوند. هم اكنون نيز اين نظر وجود دارد كه با توجه به عوارض آن خط توليد لامپهاي فلورسنتي در جهان قطع شود.

گوراني كارشناس وزارت بهداشت با اشاره به مضررات اقتصادي و زيست محيطي لامپهاي رشتهاي ميگويد: اولين مولد نوري كم مصرف كه عملياتيتر بوده استفاده از تحريك بخارات اين جيوهاست كه اين مكانيسم در لامپهاي كم مصرف استفاده شدهاست.

در لامپهاي كم مصرف بخارات جيوه ريخته ميشود و بهوسيله برق تحريك شده و بخار جيوه توليد نور ماوراي بنفش ميكند، البته بايد توجه داشت كه داخل لامپهاي كم مصرف يك لايه فلورنست سفيد رنگ وجود دارد كه رشته ماوراي بنفش با برخورد به اين لايه توليد نور مريي ميكند.

مسئله مهم بخارات جيوهاست به اين معني كه اين لامپها نبايد بعد از سوختن شكسته شوند چراكه بخارات موجود در اين لامپها آزاد ميشود و از آنجا كه بخارات سنگيني هستند رسوب كرده و مسموميت ايجاد ميكنند. اين موضوع مخصوصا براي مادران، جنين و نوزادان خطرناك است. البته در صورتي كه فاصله فرد با لامپ 30 سانتي متر باشد هيچ مشكلي ايجاد نميشود.

چرا لامپهاي LED‌؟

مسئولان سازمان بهينهسازي انرژي بارها از مزيتهاي اين لامپها سخن گفتهاند. اما آيا اين لامپهاي هيچ عوارضي ندارند؟.

تجربه گفتهاست كه هر وسيلهاي داراي معايب و مزايايي است اما به نظر ميرسد مزاياي اين لامپها غيرقابل صرف نظر كردن است؛ لامپهايي با طول عمر حداقل 50 هزار ساعت، نوردهي بيشتر و مصرف برق يك سوم لامپهاي فلورسنتي فشرده يا CFL‌.

بر اساس گزارش مجله علمي Scientific American از آنجا كه لامپهاي LED از جيوه استفاده نميكنند در زمره منابع نوري سبز محسوب ميشود و آلودگي زيست محيطي بسيار پاييني دارند. بر اساس اين گزارش به طور حتم در آينده اين لامپهاي LED هستند كه نور خانهها و خيابانها را تأمين ميكنند و تا 10 سال آينده 100درصد بازار به لامپهاي LED اختصاص خواهد يافت.

ايران نيز در اين گردونه عقب نخواهد ماند. هوشنگ فلاحتيان، معاون وزير نيرو در امور برق و انرژي در اين باره ميگويد: «با استفاده بند (ق) بودجه سال جاريدرصدديم تا ابتدا لامپهاي موجود در معابر را تبديل به LED تبديل کنيم. البته اکنون استقبال خوبي در خانوادهها براي استفاده از اين نوع لامپها صورت گرفتهاست .»

اما سؤال مهم اين است كه آيا اين لامپها ضرر زيست محيطي و بهداشتي ندارند. شائبههايي مبني بر سرطان زا بودن آنها بر سر زبان است. محققان Scientific American پاسخ ميدهند كه علت اصلي سرطانزا بودن هر منبع نوري ناشي از قرار گرفتن در معرض تابش اشعه فرابنفش و مواد شيميايي خطرناک به کار رفته درون آن است. با توجه به اينکه لامپهاي الاي دي از جيوه استفاده نميکنند در زمره منابع نوري سبز محسوب ميشود. نتايج تحقيقات مجله علوم و تكنولوژي محيط زيست امريكا حاكي از آن است كه اين لامپها حاوي سرب و آرسنيك است. تحقيقات دانشگاه كاليفرنيا، لس آنجلس (‌UCLA‌) نيز نشان ميدهد لامپهاي LED قرمز رنگ با شدت کم، هشت برابر سرب بيشتر نسبت به انواع ديگر اين لامپها دارند. طبق اين گزارش، لامپ LED سفيد حاوي حداقل اين ميزان سرب است. همچنين نيکل از ديگر فلزات سنگين به کار رفته در لامپهاي LED است که باعث ايجاد واکنشهاي حساسيت زا در يک پنجم از افراد جامعه ميشود. بر اساس اين گزارشها زباله LED خطرناك است. در حالي که شکستن و يا بازکردن يک لامپ LED و تنفس دود و بخارات ناشي از آن باعث بروز سرطان نميشود اما مواد سمي موجود در آن باعث بروز بيماريهاي مهمي در بدن ميشود. از اين رو اگر يک لامپ LED در خانه شکست بايد در زمره زبالههاي خطرناک محسوب شود و براي تميز کردن آن از دستکش استفاده شود.

اما همه اينها مشكلات پس از شكستن است. در زمان استفاده به دليل نداشتن نوسان در ميزان روشنايي اين لامپها دوستدار چشمان شما هستند. به دليل ساطع كردن نور طبيعي مانند نور خورشيد لامپهاي LED با نوري روشن وشفاف فضاي اطراف را زيباتر ميكنند. به همين دليل است كه در نورپردازي تئاتر، سينما و تلويزيون و همچنين آمفي تئاترها از آن استفاده مي شود.