نشریه شماره   203   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مشاهیر بزرگ معمـاری جهـان

رايت پس از ساختن چند ساختمان که شرايط اقليمي در طراحي آن دخيل بود، به اروپا رفت و سال 1910در ايتاليا اقامت گزيد. سال 1914همسرش به طرز اندوه باري در آتشسوزي ساختمان تاليس جان سپرد. شوک و اندوه فراوان و تنهايي و درگيري با مشکلات مالي رايت را مجبور نمود تا با همکاري آنتوئين  رايموند محاسب بزرگ آن دوره طراحي پروژه هتل توکيو را قبول کند. اين پروژه ترکيببندي بديعي در شيوه ساختاري خاص او به وجود آورد و باعث دگرگوني عميق شيوه معماري آينده او شد. اين دگرگوني در فاصله(1920ـ1917)کاملاً مشهود بود. توپُري و عظمت احجام بسته ساختماني، با سقفهاي سنگين دال بتني و نقش برجستههاي تزييني که بازتاب يادگيري او از هنر مايايي بود و بهصورت بسته حول يک حياط مرکزي داخلي قرار ميگرفت. اين شيوه قلعه مانند محصور درونگرا بهگونهاي شفاف از طبيعت پيرامون منفک شده بود و طراحي خود محوطه در آن نقش بسزايي داشت .

خانه مشهور «ميلارد» در پاسادنا که به خانه مينياتوري شهرت داشت، ازجمله کارهاي رايت بود (1923ـ192) که در آن از بلوکهاي بافتدار که خودش ابداع کرده بود، استفاده شد. اجزاي پيشساخته بتني که بهصورت توپر و مجوف، هم در نما، بيرون و هم در فضاهاي داخلي به کار ميرفته است، به بدنهها امکان ميداد تا با گياهان بالارونده پوشش فضاي سبز به وجود آورد.

خانه آبشار،اثري شاعرانه و بي نظير

در سالهاي 1925تا 1927 يک گروه قبيلهاي که افکار عرفاني داشتند ، گرد او جمع شدند. با تأثير اين گروه در سال 1928 خانه ضميمهاي صحرائي «اوکاتيلورا» در حاشيه چالندر آريزونا را به اجرا در آورد. رايت پس از اجراي چند ساختمان ديگـــــــر، معروفتريــــــن و باشکوهترين کار خود را که به شيوه خلاقانهاي طراحي شد و در معماري ترکيببندي بديعي از معماري ارگانيک و مکتب کوبيسم و بازتابهاي شيوه راسيوناليسم بود، به وجود آورد،يعني ساختمان کوفمن يا خانه آبشار که ساخت آن از سال 1935ـ1939 به طول انجاميد. محل ساختمان نزديک ميل رون در پادسانا(پنسيلوانيا ـ آمريکا) بود. اين ساختمان بسيار شکوهمند و با معروفيت جهاني بر روي رودخانهاي که آبشار از آن جاري است، ساخته شد.

شيوه ساخت خانه الهام گرفته از خانههاي صحرايي است. اين ساختمان در حول يک شومينه مرکزي سامان دادهشده است. کل ساختمان روي صخره سنگي بسيار بزرگي که المان فونداسيون را تداعي ميکند، قرار دارد مانند اغلب ساختمانهاي رايت المانهاي باربر همان ديوار سنگچين عمودي است. احجام عظيم با زاويه قائمه و با نماسازي صاف بتني در ارتفاعات مختلف بهصورت موازي هم که به سطوح عمودي وصل ميشوند، در طبيعت به حالت شناور گسترش مييابند و پلي را تداعي ميکنند که بر روي دره کوچکي قرار دارد.

مجموعههاي بههمپيوسته و نفوذ و درک فضا در اين حالت گسترش مييابد و به طرزي اساسي و پيشرو با استفاده از امکانات بتنآرمه، ديالکتيک مابين فضاهاي داخلي و طبيعت پيرامون را به نحوي بسيار ظريف در اين اثر شاعرانه و بينظير برقرار ميسازد. خانه آبشار ديدگاه آرمانگرايانه در پيوند با زندگي در طبيعت بود. در فاصله سالهاي 1944 تا 1950ساختمان برج لابراتوار را بر بالاي ترکيببندي ساخت و ستونهاي قارچ مانند بتنآرمه با فاصله از هم ديگر که سقف بزرگ و دايرهاي شکل را به وجود ميآورد، ساخت.

رايت بار ديگر تمام پروژههاي ساختماني خود را معطوف درونگرايي نمادين کرد که تأمين روشنايي طبيعي فضاهاي داخلي از سقف و همچنين از طريق پنجرههاي سرتاسري که در قسمت فوقاني ديوارهاي بيروني تعبيهشده بود ،صورت ميگرفت.

 رايت همچنين در مورد خانههاي شخصي روش خاص فردگرايانه خود را به کار برد و در مورد مکانيابي شيوه آرايش صليبيشکل را که بخش عمدهاي از فضاها حول هسته مرکزي قرار ميگرفت ، کنار گذاشت. ساختمان برج پرايس در اوکلاهما را در فاصله سالهاي 1953تا 1956 ساخت. اين برج 19طبقه عمدتاً با شيوه بلندمرتبهسازي در ارتباط بود و تلاشي بود جهت هويت دادن به آسمانخراشها که رايت به آن توجه خاصي داشت.

رايت در انواع معماري از اکسپرسيونيسم گرفته تا راسيوناليسم و معماري از مدرسه آمستردام تا جنبش استيل و ... بر تعداد بسيار زيادي از معماران معروف دنيا اثر گذاشته است. وي سخنرانيهاي بيشماري و کتابهاي زيادي در زمينههاي مختلف معماري و شهرسازي دارد. ايدئولوژي معماري ارگانيک رايت توسط شاگردانش در سراسر دنيا بارها به چاپ رسيده و بهحق ميتوان رايت را در زمره بزرگترين معماران معاصر به شمار آورد.