نشریه شماره   202   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

عمر پل‌های ایرانی نصف نُرم جهانی

در پروژههاي عمراني شهري از پل به عنوان نماد و المان شهري ياد ميشود. اما حساسيت توجه به اين نوع سازهها زماني بيشتر ميشود که هر گونه صدمه به اين شريانهاي حياتي منجر به خسارات مالي و جاني هنگام زلزله و بعدازآن ميشود، بنابراين به کارگيري انواع روشهاي بهسازي لرزهاي اهـميتي دوچندان مييابد. به همين منظور دانشگاه صنعتي اميرکبير به همراه شرکت ساخت و توسعه زيربناهاي حمل ونقل وزارت راه و شهرسازي و معاونت فني و عمراني شهرداري تهران چهارمين کنفرانس بينالمللي پل را برگزار کرد.

به گزارش خبرنگار پيام ساختمان، مهمترين موضوعاتي که در اين کنفرانس به آن پرداخته شد، مسئله پايش سلامت پلها و استفاده از مصالح و تکنولوژيهاي نوين بود تا حساسيت نهادهاي ذي ربط به اين موضوع بيشتر شود. چنانکه در کنار ساخت پلهاي بزرگ و بينظير در کشور، نبايد ماجراي تخريب پل تقاطع بزرگراه فتح با رودخانه کن که به علت سيلاب پل کندرو به سرعت آسيب ديد و غيرقابل استفاده شد، همچنين ساخت پل صدر واقع در اتوبان صدر که سال گذشته قسمتي از پل به دنبال ترک ايجادشده در شرف تخريب بود، را فراموش کرد.

به اين ترتيب، نکته مهم درباره ساخت يا تخريب برخي پلها، علاوه بر بررسي مصالح به کاررفته و رعايت استانداردهاي لازم، بازرسي فني منظم براي اطمينان از ايمني سازهاي آن از زاويه حوزه مديريت يکپارچه پلهاست، که به طور طبيعي با بروز مشکلات فني و در موارد خاص ريزش پلها خسارات جاني و مالي فراواني به دنبال خواهد داشت.

ضرورت بهسازي لرزهاي پلها

وزير راه و شهرسازي با بيان اينکه ساخت و نگهداري پلها يکي از موضوعات حائز اهميت در حوزه عمران کشور است، گفت: از جامعه علمي درخواست ميکنم در حوزه مالي و نظام سرمايه داري زيرساختهاي کشور، حوزه فني و مهندسي بخش ساخت، مديريت و نگهداري پلها و همچنين از جنبههاي معماري و زيباشناسي آن توجه و همکاري بيشتري داشته باشند.

به گفته عباس آخوندي توسعه ملي بدون توسعه زيرساختهاي کشور امکان پذير نيست و ازآنجاکه کشورمان در موقعيت جغرافيايي ويژهاي قرار دارد، ناگزير از احداث پلهاي بزرگ و تونلهاي بسيار عظيم و اجراي سازههاي دريايي هستيم، که در اين راستا به دانش مهندسي نياز داريم. وي با اشاره به توانمنديهاي فني ايران و دانش فني مهندسان کشور در زمينه احداث پل از گذشته تاکنون، گفت: ميتوانيم آمارهاي بسيار خوبي از توسعه و اجراي طرحهاي عمراني بزرگ ارائه کنيم. به عنوان مثال طبق آمار بيش از 360 هزار پل بزرگ و کوچک در حوزه جادهاي وجود دارد که برآورد ميشود ارزش ريالي اين پلها با طول هزار و 500 کيلومتر، بيش از 300 هزار ميليارد ريال باشد. همچنين در احداث حوزه ريلي، بيش از 26 هزار و 500 پل در راه آهن وجود دارد، که از ارزش ريالي بسيار بالايي برخوردار هستند. برآورد ديگر از ارزش جادههاي احداث شده در ايران تا امروز مجموعا حدود 210 کيلومتر جاده داريم که بالغ بر 200 هزار ميليارد تومان ارزش آن برآورد ميشود، اين ارقام از بعد کارايي و بهرهوري جاي تأمل و بازانديشي فراوان دارد.

وزير راه و شهرسازي در مورد ميزان تراکم نفر در کيلومترمربع در ايران گفت: به صورت ميانگين و با احتساب کويرها و کوهستانها حدود 48 نفر در يک کيلومترمربع در ايران زندگي ميکنند،، ولي اين تراکم در ساحل درياي عمان به حدود 4,8 نفر در کيلومترمربع است، يعني درواقع ساحل درياي عمان که بايد بيشترين منبع خلق ثروت براي ما باشد، 10درصد تراکم ميانگين کشور جمعيت دارد، که نشان ميدهد عليرغم احداث پلهاي فراوان و خدمات صنعتي فراوان در زيربناهاي حمل ونقلي و مخابراتي،  به سمت تعادل پيش نرفتهايم و بهرهوري از ثروت ملي در ايران جاي بازانديشي فراوان دارد.

وي با اشاره به ضرورت نگاه يکپارچه در حوزه حمل ونقل و توسعه ملي، شهري و کاربري اراضي در ايران گفت: اينکه ما تصور ميکنيم حمل ونقل درون شهري و برون شهري به صورت مستقل عمل ميکنند، يکي از دلايل عمده ناکارآمدي ماست. ما در کشوري هستيم که عليرغم علاقه مندي به وحدت ملي، نظام مديريتي در کشور کاملا بخشي بوده و هنوز هم اين روحيه بخشي نگري در ايران به شدت غالب است.

آخوندي همچنين با اشاره به موضوعات فني اين مبحث تأکيد کرد: بايد به کاهش قيمت تمام شده و افزايش عمر مفيد سازهها و زيربناهاي حمل ونقل از طريق استفاده از فناوريهاي جديد و فنون مهندسي توجه ويژه داشته باشيم، وقتي در حال حاضر باوجوداين گرفتاريها، 200 هزار ميليارد تومان سرمايه جادهاي و 30 هزار ميليارد سرمايه پولي داريم، اولين اولويت ما حفاظت از 30 هزار ميليارد تومان سرمايهاست، بنابراين بحث بهسازي لرزهاي پلها، نحوه نگهداري، حفاظت از آنها اولين اولويت ماست.

آخوندي آمار پلهاي بزرگ در دست احداث در سراسر کشور را بيش از 60 دهنه پل بزرگ اعلام کرد و افزود: علاوه بر استحکام و بهرهوري، بحث معماري نيز از مقولههاي موردنظر ماست و معتقديم پل به عنوان نماد ارتباط تمدني بايد به غايت زيبايي و خوشايندي باشد.

عمر پلها در ايران نصف نرم جهاني

رئيس مرکز تحقيقات سازه و زلزله دانشگاه صنعتي اميرکبير و رئيس چهارمين کنفرانس بينالمللي پل هم در اين باره به پيام ساختمان، گفت: توجه به اهميت پلها در مسيرهاي ارتباطي چه در داخل و چه در خارج از شهر همچنين حجم سرمايهگذاري سنگيني که هر ساله در طرحهاي عمراني، براي اجراي پلها هزينه ميشود، از دلايل برگزاري اين همايش است.

عليرضا رهايي افزود: يکي از مشکلات عمده ما در اجراي پلها، تأمين مصالحي است که بعضي از اجزاي آن هنوز وارداتي بوده و بعضا با کيفيتي نامناسب تأمين ميشود که منجر به بروز اشکال ميشود. از طرف ديگر يکي از موضوعاتي که اصولا در کشور ما عقب ماندهاست بحث بازرسي، تأمين و نگهداري پلهاست. عليرغم سرمايهگذاري سنگين در ساخت پلها، در مرحله بهره برداري به بحث بازرسي، نظارت و نگهداري از آنها توجه کافي نميشود.

وي در خصوص وضعيت آيين نامههاي مورداستفاده مهندسان گفت: ما در کشور يک آيين نامه نسبتا قديمي تحت عنوان دستور فني شماره 11 داشتيم که بعد با دستورالعمل بارگذاري پلهاي راه و راه آهن جايگزين و توسط سازمان مديريت و برنامهريزي کشور به نام استاندارد 139 تدوين شد. از عمر اين آيين نامه استاندارد بيش از 15 سال ميگذرد، اين در حالي است که با توجه به شرايط ترافيک عبوري از راهها نياز به تجديدنظر دارد.

رئيس مرکز تحقيقات سازه و زلزله دانشگاه صنعتي اميرکبير اظهار داشت: درعين حال فارغ از استانداردهاي بارگذاري، به شدت نيازمند طراحي آييننامههاي خاص براي پلهاي بتني، پيش تنيده يا فلزي هستيم، مسئله بعدي به روزرساني، تدوين و طراحي مدلهاي دوام در کشور به صورت منطقهاي است.

رهايي در خصوص طول عمر پلهاي ايراني در مقايسه با نرم جهاني گفت: طول عمر پلها بنا بر قاعده 100 ساله طراحي ميشود اما بسياري از پلهاي ما متأسفانه کمتر از 50 سال عمر دارند و نيازمند سرمايه گذاري براي تعمير و تقويت هستند.