نشریه شماره   201   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اول، ساختمان های بزرگ دولتی


با سرد شدن هوا و شروع پديده وارونگي، بار ديگر هواي شهر تهران و بسياري از شهرهاي بزرگ كشور به وضعيت هشدار رسيد. البته بادهاي غربي در برخي روزها تا حدودي ياري رسان شهروندان تهراني شد اما واقعيت اين است كه با وجود خودروهايي كه گاه 20 تا 30 برابر خودروهاي استاندارد آلودگي توليد ميكنند، باد، باران و بهبود كيفيت بنزين تنهادرصدي از مشكلات را رفع ميکند. با اين حال اگرچه خودروهاي بيكيفيت داخلي متهم اصلي آلودگي هوا شناخته ميشوند اما بر اساس نظر برخي از كارشناسان ساختمانهاي كشور از دو منظر در ايجاد آلودگي تأثيرگذار هستند؛ نخست به واسطه بلندمرتبهسازيهايي كه صورت گرفته و مانع وزش باد در سطح شهرها ميشود و دوم سيستمهاي پرمصرف گرمايشي كه عموما از گاز طبيعي بهره ميگيرند و دي اکسيد کربن بسيار زيادي روانه آسمان شهرهايمان ميكنند.

پروانه ساخت بر اساس وزش باد

نبي الله منصوري، عضو هيئت علمي دانشگاه علوم و تحقيقات در مورد مشكل آلودگي شهرهاي بزرگ ميگويد: «تا زماني كه ساختمانهاي چندين طبقه ميسازيم بايد انتظار چنين آلودگياي داشته باشيم .»

اين استاد دانشگاه با اشاره به جغرافياي شهر تهران و شرايط آب و هوايي اين منطقه، حجم مناسب شهر تهران را يک دوم يا يک سوم شهرهاي اروپايي ميداند، اما در واقع تهران و كلانشهرهاي بزرگ كشور از بسياري از شهرهاي بزرگ اروپايي تراكم جمعيتي بيشتري دارند. اين تراكم نه تنها خود باعث افزايش فعاليتهاي آلوده كنندهاي مانند حمل ونقل، ترافيك، صنايع و كارگاههاي درون شهري ميشود بلكه بر ميزان آلودگي ساختمانها نيز ميافزايد. اين در حالي است كه تهران در 50درصد ايام سال شاهد وزش باد نيست و جغرافياي اين شهر رطوبت و پايداري هواي كمي دارد.

در همين راستا مرتضي طلايي از اعضاي شوراي شهر تهران، از اعطاي مجوز ساخت وساز با در نظر گرفتن وزرش باد پايتخت خبر داد؛ با اين توضيح که منطقه 22 تهران در غرب پايتخت بر اساس طرح جامع و تفصيلي، به عنوان منطقهاي براي بلندمرتبهسازي در نظرگرفته شدهاست.

انتشار ريزگردهاي ناشي از ساخت وساز

كافي است به مناطقي كه ساخت وساز سازههاي بزرگ در جريان است مانند پلها و زيرگذرها سري بزنيم تا حجم بالاي آلودگي را احساس كنيم. در اين مناطق به جز آلودگي صوتي و مزاحمتهايي كه براثر ساخت وساز براي همسايگان به وجود ميآيد شهروندان بايد آلودگي ناشي از تردد خودروها و ريزگردهاي ناشي از ساخت وساز را در تمام مدت ساخت، تحمل كنند؛ ذراتي معلق و كوچكتر از 10 تا 2/5 ميكرون كه به دليل رعايت نکردن نكات ايمني در ساخت وسازها ايجاد ميشود.

دكتر كاظم ندافي، رئيس مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت ميگويد: «تحقيقات ما نشان ميدهد، 30درصد ذرات معلق كمتر يا مساوي 2/5 و 10 ميكرون، ناشي از آلودگي موادمعدني هستند و 70درصد آن از تركيبهاي آلي به وجود آمدهاند. تركيبهاي آلي عمدتا مربوط به توليد آلايندههايي ميشود كه از خودروها و احتراق سوختهاي فسيلي يا كاربرد آنها ايجاد ميشود اما در مورد موادمعدني، تخريب ساختمانها، حمل نخالههاي ساختماني، فعاليت كارگاههاي ساختمانسازي در شهر يا حاشيه شهر كه براي پروژههاي عمراني مانند ساخت پل و مترو فعاليت ميكنند و همچنين كارگاههاي توليد مصالح ساختماني در حاشيه شهرها، منشأ اصلي آلودگي ذرات معلق به دليل وجود موادمعدني هستند .»

به نظر ميرسد با بهينهسازي كارخانههاي اطراف شهرها و رعايت اصول ايمني و سلامت، انتشار اين ريزگردها به حداقل برسد، اما به گفته دكتر ندافي، اين مراكز علي رغم وجود قوانيني كه آنها را متعهد كردهاست، به دليل ضعف تكنولوژيك نتوانستهاند به استانداردهاي لازم برسند. رئيس مركز سلامت محيط کار در اين زمينه ميگويد: «الكتروفيلترها، فيلترهاي پارچهاي و ستلينگ چنبلها بايد در اين كارخانهها نصب شوند تا خروجي آنها مطابق استاندارد در هوا تخليه شود. در حقيقت زماني كه نتوانيم در فرآيند توليد و در مبدأ، جلوي آلايندهها را بگيريم بايد سيستم كنترل آلودگي را در خروجي كارخانهها نصب كنيم تا آلودگي به حداقل برسد .»

تيغ دولبه برچسپ انرژي

فرمالدئيد، اكسيدهاي نيتروژن، مونواكسيد كربن، رادون و سرب تنها نمونهاي از آلودگيهايي است كه از لوله دودکش بخاريها و آبگرمکنها وارد فضاي شهري و بدتر از آن وارد فضاي منازل ميشود. تكنولوژيهاي گرمايشي مانند بخاري، پكيج و شومينه تنها باعث افزايش قبضهاي گاز و هدر رفت انرژي در منازل نميشود بلكه بر آلودگيهاي زيست محيطي ميافزايد.

فضلي، كارشناس شركت بهينهسازي سوخت در مورد راهكارهاي كاهش اين حجم از مصرف انرژي و در نتيجه ايجاد آلودگي به خبرنگار پيام ساختمان گفت: گرچه استاندارد برچسب انرژي ساختمان تدوين شدهاست ولي بنا بر ملاحظاتي اين طرح در بخش واحدهاي مسكوني عملا هنوز اجرايي نشدهاست اما در بخش ساختمانهاي غيرمسكوني هم وزارت نيرو و هم وزارت مسكن و شهرسازي و همچنين شركت بهينهسازي مصرف سوخت اين موضوع را دنبال ميكنند.

وي با چالشي خواندن بحث مسكن به عنوان تيغي دولبه گفت: برچسب انرژي در قيمت ساختمان تأثيرگذار است اما نبايد عاملي باشد كه منجر به افزايش قيمت مسکن شود. بنابراين نگراني بيشتر در مورد عدم مديريت قيمتهاست اما در بخش غيرمسكوني ميتوان آن را کنترل کرد.

اين كارشناس انرژي ادامه داد: اولين گام براي اجرايي كردن اين برچسب، مميزي انرژي است و تمام ساختمانها بايد مميزي شوند و برحسب شاخصها برچسب انرژي دريافت كنند. البته اگر بودجه در اختيار وزارتخانهها مطابق قانون قرار گيرد و ساختمانهاي بزرگ دولتي ارزيابي انرژي شوند که در اين صورت ميتوان در مورد برچسب صحبت كرد.

فضلي با اذعان به پايين بودن كيفيت ساختمانها در ايران گفت: در صورت اجرايي شدن برچسب انرژي ساختمان، اكثر ساختمانهاي ما يا برچسب نميگيرند و يا برچسب رده G دريافت ميکنند. بنابراين بايد روش سرمايش ، گرمايش و كيفيت ساختمانها ارتقاء پيدا کند.