نشریه شماره   199   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

چگونه ساخت و ساز با کيفيت مي‌شود‌؟

سيد سجاد موسوي

 تا دلتان بخواهد ساختمان براي خريد وجود دارد اما همين که بخواهيد يک ساختمان با کيفيت انتخاب کنيد، بايد دست به دامان اين و آن شويد. واقعيت اين است که هيچ ملاکي براي انتخاب ساختمانهاي مقاوم وجود ندارد و به همين دليل چارهاي جز ارزيابي بر اساس عمر ساختمان آن هم از زبان فروشنده در دست نيست. در چنين اوضاعي ممکن است ساختماني بخريد که عليرغم ظاهري زيبا از درون پوسيده باشد و همين معضل کافي است تا سرمايه اصلي زندگيتان را بر باد رفته ببينيد. از سوي ديگر چنانچه بخواهيد ساختمان موردنظرتان را بسازيد و به اصطلاح ساختمانهاي آماده را قبول نکنيد، باز هم به احتمال فراوان موفق نخواهيد بود و وضعيتي بهتر از حالت اول نخواهيد داشت چرا که بخش اعظم آنها با مصالح غيراستاندارد و توسط سازندگان ناآگاه ساخته ميشود.

خدا از آنها نگذرد

داخل ساختمان مهندس ناظر حضور دارد و نکاتي را به مالک ساختمان گوشزد ميکند. البته سوءتفاهم نشود اين ناظر آن ناظري نيست که طبق قانون مسئوليت نظارت بر کار را عهده دار است. اين آقا مهندس به نوعي فاميل مالک است که در غياب ناظر اصلي براي او دل ميسوزاند. از هر گوشه ساختمان يک ايراد ميگرفت و ميگفت خدا از توليدکنندهاش نگذرد، خدا از سازنده نگذرد، خدا از مهندس ناظر نگذرد، خدا از طراح نگذرد. يقه هرکدام را هم که بگيري زير بار نميرود. بعدازاينکه دعايش را در حق عوامل دخيل به اتمام رساند، از او خواستيم توضيح دهد چگونه ساختمان با کيفيت ساخته ميشود؟.

گام اول: زير پلهايها جمع شوند

وي ادامه داد: ابتداييترين کار ما موضوع مصالح استاندارد است که از کيفيت لازم برخوردار بوده و با شرايط اقليمي و اقتصادي ما همخواني داشته باشند. به نظر من به هر قيمتي که هست بايد توليدکنندههاي زير پلهاي جمع شوند و اين کار براي وزارت صنايع کار سختي نيست. اين توليدکنندهها علاوه بر اينکه خودشان محصول بيکيفيت توليد ميکنند باعث سلب انگيزه و درجا زدن ديگر توليدکنندگان ميشوند. وي افزود: اينکه به مسائل جغرافيايي و اقتصادي اشاره کردم به اين دليل است که برخي مصالح عليرغم دارا بودن نشان استاندارد به هيچ وجه متناسب با شرايط آب و هوايي ايران نيستند و از سوي ديگر به دليل قيمت بالا کسي خريدار آنها نيست.

گام دوم: آموزش سازندگان سنتي

مهندس ادامه داد: عنصر مهم ديگر سازندهاست. سازمان نظام مهندسي از سر اجبار يا اختيار عنوان ميکند سازنده بايد داراي پروانه از نظام مهندسي باشد درحالي که خودشان هم ميدانند تعداد پروانه دارها براي صنعت ساختمان کافي نيست. تکليف سازندگان حرفهاي داراي پروانه که مشخص است و مفيد بودن آنها بر کسي پوشيده نيست. علاوه بر اين بخش زيادي از پيمانکاراني که از سازمان مديريت و برنامهريزي مجوز دريافت کردهاند به دليل توقف پروژههاي عمراني بيکار هستند که حضور اين افراد در ساخت وسازها هم ميتواند بسيار مفيد باشد. اما اينکه بخواهيم سازندگان فاقد پروانه را از صحنه به در کنيم کاري غيرممکن است چرا که به اندازه کافي سازنده داراي صلاحيت از نظام مهندسي وجود ندارد و مردم دچار مشکل ميشوند.

وي تصريح کرد: اقدام عملي براي افزايش سطح آگاهي سازندگان سنتي اين است که کلاسهاي آموزشي فشردهاي توسط سازمان نظام مهندسي استانها در طول دو ماه براي آنان برگزار شود و همه در آن شرکت کنند؛ در انتها هم از تمامي شرکت کنندگان امتحان بگيرند و به حائزين نمره قبولي که ميتواند مثلا 15 باشد، گواهينامه ساخت درجه سه داده شود. در ادامه باز هم کلاسهاي فشرده چندماهه براي کسب گواهينامه درجه دو برگزار شود و پذيرفته شدگان گواهينامه درجه دو دريافت کنند. در نهايت نيز با برگزاري آخرين دوره سازندگان گواهينامه درجه يک دريافت کنند. بر اين اساس ميتوان براي ترغيب سازندگان به شرکت در اين کلاسها و آموزشهاي تخصصي، استفاده از اين مجريان را براي تمام ساخت وسازها اجباري کرد که در اين صورت قطعا مردم سعي خواهند کرد سراغ سازنده درجه يک بروند و سازنده با تخصص کمتر در مرتبه دوم اهميت قرار ميگيرد و از سوي ديگر سازنده مجبور به اين کار است. اين طرح بايد با هماهنگي شهرداري و سازمان نظام مهندسي انجام شود.

گام سوم: آموزش کارگران و استادکاران

وي گفت: عامل سوم کارگران و استادکاران ساختماني هستند که قرار است در نهايت ساختمان را بسازند. براي اين گروه نيز ميتوان مانند سازندگان دورههاي آموزشي را توسط تعاوني کارگران و استادکاران ساختماني برگزار نمود و درنهايت آنان را دسته بندي و رده بندي کرد. در اين حالت چنانچه سازنده نيازمند کارگر باشد ميتواند نيروي خود را از اين تعاونيها با اطمينان خاطر از تخصص کارگر موردنظر جذب کند. با اين شرايط کارگر و استادکار متخصصتر قيمت بالاتري دارد و براي پروژههاي بزرگتر به کارفرماها معرفي ميشود.

گام چهارم: تمام مسئوليتها را به سازنده بدهيم

مهندس اظهار داشت: در حال حاضر مالک علاوه بر اينکه کار طراحي و معماري ساختمان را دنبال ميکند و در اختيار سازنده قرار ميدهد، مهندس ناظر هم توسط نظام مهندسي در برخي استانها به مالک معرفي ميشود تا عملکرد سازنده را نظارت کند. بنابراين به همان اندازه که سازنده در ساختمان نقش دارد، ناظر، معمار و محاسب هم سهم دارند و راه براي فرافکني باز است و هر کس ميتواند مسئوليت را از خود سلب کند و هيچ کس را نميتوان به طور صددرصد مقصر دانست. بنابراين راهي نيست جز اينکه از همان ابتدا وظيفه تهيه نقشه، محاسبات و انتخاب ناظر بر عهده يک نفر گذاشته شود که او پاسخگوي تمام مشکلات باشد. آن شخص کسي نيست جز سازندهاي که بايد هزينه نظارت، طراحي و محاسبات را هم از مالک دريافت کرده و خودش حق الزحمه را پرداخت کند. بنابراين سازنده بايد با مراجعه به سازمان نظام مهندسي ناظرش را انتخاب کند و چون در نهايت سازنده بايد پاسخگو باشد.

وي افزود: در اين حالت سازنده به هيچ عنوان دنبال ناظري نيست که کارش را به صورت صوري انجام دهد بلکه سعي ميکند ريزبينترين ناظر يا ناظران را وارد کار کند و ديگر نيازي نيست در صورت بروز اشکال يقه ناظر، مهندس محاسب، مهندس معمار و.. را بگيريم. بلکه چون تمام اختيارات را به يک نفر دادهايم تمام مسئوليتها را نيز بايد از او بخواهيم. بنابراين ناظر با توجه به کار سازنده با همکاري سازمان نظام مهندسي اقدام به تهيه شناسنامه فني ساختمان ميکند تا در آينده جزييات ساختمان در دسترس باشد.

گام پنجم: ضابطه مند کردن بيمهها

اين کارشناس ادامه داد: مرحله بعدي ضابطه مند کردن بيمههاست. بيمهها در حال حاضر بدون اطلاع از نحوه ساخت صرفا با اخذ مبلغي پول از مالکان ساختمانهاي آنان را بيمه ميکنند که البته در زمان بروز حادثه و مشکلات فني در ساختمان زير بار تعهدات خود نميروند و هزار و يک جور بهانه ميآورند. اين در حالي است که بيمهها بايد از ابتدا تا آخر مرحله ساخت وساز را از طريق شرکتهاي کنترل و بازرسي مورد بازرسي قرار دهند و به تناسب کيفيت ساختمان از مبلغ بيمه بکاهند. اصولا در اين صورت است که بيمهها ميدانند چه چيزي را بيمه کردهاند و مالک هم براي پرداخت پول کمتر مجبور به ساخت وساز با کيفيت است. حتي وجود بازرسان بيمه ميتواند زنگ خطري براي سازنده باشد چرا که عيوب ساختمان به مالک اعلام خواهد شد.