نشریه شماره   197   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بهیـنه سـازی در مصرف بـرق؛ چگـونه

امروزه حجم عظيمي از نيروي برق به مصرف ساختمانها و منازل مسکوني ميرسد و در اين ميان بخش عظيمي از اين نعمت خدادادي از مسير توليد تا انتقال و مصرف، به دلايل مختلف به هدر ميرود. از سوي ديگر همانطور که شنيدهايد و مطلع هستيد منابع انرژي فسيلي همچون سوختهاي مازوت، گازوئيل و حتي گاز و ... که عمدهترين منابع انرژي به شکل کلي و تأمين انرژي الکتريکي هستند روزي تمام خواهند شد. همچنين استفاده بيرويه و مسرفانه ازمنابع انرژي فسيلي در دنيا فضاي آلودهاي ايجاد کرده که با ايجاد گازهاي گلخانهاي و از بين رفتن لايه ازن تبعات ناگوار بسياري براي زمين و ساکنان آن،  و بهطورکلي براي محيطزيست به وجود آورده است.

براي اين منظور دانشمندان و محققاني که دغدغه محيطزيست و همنوعان خودشان را دارند درصدد برآمدهاند تا براي اين  معضل چاره و راهکارهايي بينديشند و از اين طريق به حفظ محيطزيست انسانها و برخورداري آنها از فضا و هواي پاک ياري برسانند که جايگزيني انرژيهاي پاک بهجاي سوختهاي فسيلي و توليد برق از جمله اين راه کارهاست.

يکي از راههاي مؤثر بهينهسازي مصرف انرژي در کشور پيشگيري از اسراف و بهرهگيري از انرژيهاي تجديد پذير است. انرژيهاي تجديد پذير هماکنون بهعنوان يکي از مهمترين منابع تأمين انرژي الکتريکي در جهان مطرح هستند. هرچند که انرژيهاي نو هنور در قالب نيروگاههاي خورشيدي، بادي، زمينگرمايي و ... آنچنان که بايدوشايد در زمينه توليد انرژيهاي الکتريکي مانند سوختهاي فسيلي فعال نيستند اما در دنياي امروز بيشک هم براي حفظ منابع سوخت فسيلي انرژي و هم براي نگهداري و حفاظت از محيطزيست، بايد هر چه بيشتر به سمت انرژيهاي نو و تجديد پذير گام برداشت و با استفاده  مطلوبتر از انرژيهاي نو، عملاً راه براي بهينهسازي هرچه بيشتر مصرف انرژي بازتر خواهد شد.

با توجه به مسئله فوق انرژيهاي تجديد پذير- چه از ديدگاه مسئولان صنعت برق کشور و چه از ديدگاه زيستمحيطي-بهترين منبع براي تأمين انرژي الکتريکي هستند زيرا منبع يا منابع انرژي مورد نياز بايد تجديد پذير و عاري از هرگونه آلودگي باشند.

بررسيهاي بهعملآمده نشان ميدهد که کشور ما به دليل قرار گرفتن در منطقه معتدل جغرافيايي و بهرهمندي فراوان از نور خورشيد و همچنين وجود باد در برخي از مناطق و ... در شمار بهترين کشورهاي دنيا براي بهرهوري از منابع انرژيهاي نو و تجديد پذير است.

در اين زمينه بررسيهاي کارشناسي حاکي از آن است که با ساخت و بهرهگيري از نيروگاههاي خورشيدي، بادي ، زمينگرمايي و همينطور بهرهبرداري از نيروگاههاي برق آبي ميتوان به سمت بهرهوري بهتر در مصرف انرژي حرکت کرده و در ضمن به مصرف بهينه انرژي الکتريکي دست يافت.

انرژي خورشيدي، از ديدگاه کارشناسان به دو روش قابلتبديل به انرژي الکتريکي است روش اول، تمرکز انرژي خورشيدي بهوسيله گردآورنده هاي سهموي و ايجاد بخارآب و توليد انرژي الکتريکي به روش بهره گيري از توربينهاي بخار است. مورد دوم تبديل مستقيم انرژي خورشيدي به انرژي الکتريکي است که از طريق تابش نور به سطوح هاديهاي خاص الکتريسيته بوده که از اين راه برق توليد ميشود و به اين سيستم فتوولتائيک ميگويند.

آنگونه که کارشناسان بررسي کردهاند سلولهاي فتوولتائيک کاربرد وسيعي در برقرساني به نقاط دورافتاده و کمجمعيت از جمله چادرهاي عشايري و طراحي چراغ راهنمايي خورشيدي و برقرساني به اماکن تاريخي فرهنگي دور از شبکه سراسري دارد. نيروگاههاي بادي نيز از ديگر راههاي توليد برق از طريق انرژيهاي تجديد پذير هستند که اين نيروگاهها سهم بسيار مناسبي در بهرهوري انرژي و بهينهسازي مصرف برق بر عهده دارند. هماکنون از مناطقي که طرحهاي نيروگاههاي بادي در آن مکانها به مرحله بهرهبرداري رسيده و يا در حال اجرا است از نيروگاههاي بادي بينالود و ديزباد استان خراسان ميتوان نام برد. نيروگاه بادي منجيل، نيروگاه بادي سازمان انرژي اتمي ايران و وزارت جهاد کشاورزي نيز در شمار اين نيروگاهها هستند. 

توليد برق از انرژي زمينگرمايي نيز يکي ديگر از طرحهاي بهرهگيري از انرژيهاي تجديد پذير است که از اهميت خاصي براي بهينهسازي مصرف انرژي برخوردار است.

در مورد انرژي زمينگرمايي بايد گفت، بر اساس بررسيهاي کارشناسان انرژي زمينگرمايي از جمله انرژيهاي تجديد پذير بوده که تنها منبع انرژي از اين گروه است که بههيچوجه محدوديت زماني و فصلي ندارد. تحقيقات کارشناسان نشان ميدهد که انرژي زمينگرمايي در ايران و بهرهگيري از آن براي توليد انرژي الکتريکي در مواردي بهتر از انرژي برقآبي در کشور ماست. انرژي زمينگرمايي به دو روش قابلتبديل به انرژيهاي ديگر است. يکي مستقيم براي توليد انرژي حرارتي و ديگري غيرمستقيم با تبديل انرژي حرارتي به انرژي الکتريکي که تمامي اين موارد در دنيا موردتوجه قرار گرفته است. در حال حاضر به ميزان 8 هزار مگاوات انرژي الکتريکي از اين منبع در جهان توليدمي شود.

در صنعت برق کشور ما ، يکي از مهمترين مکانهاي مناسب بهمنظور بهرهگيري از انرژي زمينگرمايي براي توليد برق در منطقه مشکينشهر اردبيل واقع است.

لزوم بهينهسازي در مصرف برق

بهينهسازي مصرف انرژي الکتريکي و بهرهوري مناسب از انرژي در کشور، سياست بلندمدتي است که بايستي از سوي صنعت برق کشور دنبال شود. اين ديدگاه و برنامه جزو اساسيترين و بنياديترين مباحثي است که لازم است در زمينه پيشبرد اهداف تأمين برق مطمئن و پايدار بر اساس اصول توسعه مدنظر قرار بگيرد.

مصرف بهينه انرژي پروژه کلان و درازمدتي است که علاوه بر اينکه آموزش و توجيه مردم را براي اين منظور بر عهده دارد درعينحال سياستها و برنامههايي را در بر ميگيرد که هر چه بيشتر به بهرهوري در زمينه مصرف بهينه انرژي منجر شود.

اجراي سياستهايي در زمينه مديريت مصرف انرژي در کارخانههاي کشور و تدوين و ترويج استانداردها و معيار مصرف انرژي در صنايع و لوازمخانگي از جمله اهدافي است که از سوي متوليان در زمينه بهينهسازي مصرف انرژي دنبال ميشود. همچنين تدوين و ترويج استانداردها و معيار مصرف انرژي در صنايع و لوازمخانگي و اعطاي يارانه سود تسهيلات و وامهاي کمبهره براي دستيابي به اهداف صرفهجويي انرژي و ارائه خدمات مشاورهاي و اطلاعرساني در امر تهيه و تأمين دستگاههاي اندازهگيري از جمله سياستهايي است که براي بهرهوري و بهينهسازي مصرف انرژي دنبال خواهد شد.

به گفته آگاهان، اجراي سياستهاي تبليغي، آموزشي و فرهنگي، و نيز همکاري صنعت برق کشور با صداوسيما در زمينه پخش و انتشار اطلاعات توجيهي مصرف بهينه برق و انرژي الکتريکي و کاسته شدن ميزان مصرف برق از سوي مشترکان بيانگر آن است دراينارتباط، فعاليتهاي فرهنگي- آموزشي ميتواند بسيار مؤثر باشد.

بديهي است که بهينهسازي مصرف انرژي و دستيابي به استانداردهاي موردنظر براي بهرهوري انرژي الکتريکي در ايران علاوه بر اينکه امکانات گستردهاي را براي تأمين منابع مالي بهمنظور توسعه سرمايهگذاريهاي مختلف در بخشهاي انتقال، توليد و توزيع فراهم ميکند، جامعه را به سمت و سويي هدايت ميکند که بتوان از منابع و امکانات موجود تأمين برق و انرژي الکتريکي به نحو مؤثري بهرهوري کرد.