نشریه شماره   197   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بیمـــه‌ها مانــند بانک‌ها بنگاه‌داری می کنند

گروه ساختوساز: " علاج واقعه بعد از وقوع "  ضرب المثل معروفي است که صنعت ساختمان هم از اين قاعده مستثني نيست و وضع به همين منوال پيش ميرود. تا مشکلي پيش نيايد، خودمان را ملزم به بيمه نميدانيم البته در طرف ديگر ماجرا، بيمهها هم با عملکرد سودجويانه خود اين ضعف فرهنگي را تقويت کردهاند. موارد زيادي وجود دارد که بعد از وقوع مشکل، بيمه حاضر به جبران خسارتها نيست و بايد براي گرفتن خسارت به هر دري بزنيم. يکي از بيمههايي که در برخي ساختمانهاي ما اجرا ميشود، «بيمه تضمين کيفيت يا عيوب پنهان ساختمان» نام دارد که ميتوان گفت نحوه اجراي آن بهمراتب بدتر از اجرا نکردنش ميباشد. به مناسبت «روز بيمه» پيام ساختمان به بررسي بيمه تضمين کيفيت پرداخته است.

بهانهتراشي بيمهها

در کشور ما شرکتهاي بيمهاي بدون اينکه هيچگونه نظارتي بر ساختوساز داشته باشند، اقدام به بيمه کردن ساختمان ميکنند. بنابراين مالک ساختمان مبلغي را به بيمهها پرداخت ميکند تا همچنانکه از اسم اين بيمهنامه بر ميآيد عيوب پنهان ساختمان که در فرايند ساخت آشکارنشده، را بيمه کند. پسازاينکه بخشي از ساختمان به دليل سهلانگاري سازندگان، استفاده از مصالح نامرغوب و ... دچار مشکل ميشود مالک ساختمان به گمان اينکه ساختمان را بيمه تضمين کيفيت( عيوب پنهان ساختمان) کرده، براي دريافت خسارت مراجعه ميکند اما بيمهها هزار و يک بهانه ميآورند که اين مورد مشمول بيمه نميشود و در نهايت بخشي از هزينهها را پرداخت ميکنند. اين عملکرد بيمهها باعث شده کمتر کسي در کشور از اين بيمه استفاده کند،اما چرا چنين مي شود؟.

در کشورهاي توسعهيافته

در کشورهاي توسعهيافته يکي از مهمترين کارکردهاي اين بيمه علاوه بر جبران خسارتها، ارتقاي کيفيت صنعت ساختمان است اما در کشور ما عملکرد بيمهها هيچ ارتباط منطقي باکيفيت ساختمان ندارد. چرا چنين اتفاقي ميافتد؟ عنوان اين بيمهنامه (بيمه تضمين کيفيت) پاسخ سؤال ما را ميدهد. در کشورهاي توسعهيافته شرکتهاي بيمهاي از ابتدا تا آخر،  ساختوساز را تحت نظارت قرار ميدهند. به هراندازه که در فرايند ساخت و سازوکارها اصولي و استاندارد انجام شود و مورد تأييد بيمه باشد، بهاي بيمه ساختمان کاهش مييابد و ساختمان با کيفيتتر بيمه کمتري ميپردازد. بنابراين مالکان تشويق ميشوند باکيفيت بسازند و بيمه هم متعهد ميشود اگر عيوبي در ساختمان وجود داشته که از چشم بيمه و سازندگان پنهان مانده ، خسارت آن را جبران کند. در کشور ما وضعيت عجيب است. بيمه از ابتدا تا انتهاي کار ساختمانسازي در پروژه حضور ندارد و اصولاً قرار نيست حضورداشته باشد.

چرخه معيوب

پسازاينکه ساختمان با بدترين کيفيت ساخته ميشود، مالک ساختمان به يکي از ادارات بيمه مراجعه و ساختمانش را با توجه به متراژ آن بيمه ميکند. بيمهها هم براي تمام افراد يکسان است. فرقي نميکند استاندارد ساخته باشيد يا بيکيفيت. مهم اين است که پول پرداخت کنيد. مالک ساختمان پس از نوشتن قرارداد خوشحال از اينکه ساختمان بيکيفيتش را بيمه کرده و اگر خسارتي به وقوع بپيوندد، جبران ميشود به خانهاش ميرود اما چندي بعد که حادثه اتفاق ميافتد، بيمه زير بار مسئوليت نميرود. بنابراين در ايران اين بيمهنامه را بايد بهجاي تضمين کيفيت ساختمان به «تضمين حوادث ناشي از بيکيفيتي ساختمان» يا به عبارتي از «عيوب پنهان ساخت» «عيوب آشکار ساختمان» تغيير داد. زيرا بيمه چيزي را بيمه ميکند که در بسياري از موارد بيکيفيت بوده و  بهطور حتم در آيندهاي نهچندان دور نيازمند تعمير است. در اين ميان بسازوبفروشها هم از فرصت استفاده ميکنند و ساختمانهايي که قرار نيست خودشان در آن ساکن شوند را به بدترين شکل ممکن ميسازند و براي اينکه بتوانند اولاً ساختمان را با قيمت بيشتري بفروشند و دوما در آينده در صورت بروز مشکل مالک را به جان بيمه بيندازند و خودشان را مبرا ، ساختمانشان را بيمه ميکنند.

بيمهها در مسير ساختوساز

چنانچه ساختمانهاي ما داراي شناسنامه فني باشند، ميتوان اميدوار بود بيمهها بدون حضور در پروژهها و با توجه به شناسنامه ساختمان را بيمه کنند اما متأسفانه چنين شناسنامهاي هم در دسترس نيست. بنابراين گام اول اين است که بيمهنامهها در مسير درستي قرار بگيرند تا يکي از اهرمهاي افزايش کيفيت ساختمان شوند و بعد، مردم را ملزم به بيمه تضمين کيفيت کنند اما تا زماني که وضعيت به همين منوال باشد، بهترين کار جلوگيري از انجام اين بيمه است تا توصيه به ساير مردم براي فراگير کردن آن.

ذکر اين نکته هم ضروري است که  بسياري از بيمهها هم مانند بانکها شروع به بنگاهداري کردهاند و از اصل رسالت و هدف خودشان دور افتادهاند بهگونهاي که  همين حالا بسياري از پروژههاي بزرگ ساختوساز شهري متعلق به شرکتهاي بيمهاي است.