هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   195   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

استانداردهای عمرانی باید بازنگری شود

گروه ساختوساز: داراي دکتراي زمينشناسي ساختماني و تکتونيک از دانشگاه شيراز و عضو هيئتعلمي صنعتي وزارت نيرو در گرايش زمينشناسي مهندسي است. 20 سال سابقه تدريس در دانشگاه ( پيام نور، دانشگاه صنعت نفت، دانشگاه شيراز، دانشگاه آزاد اسلامي و آموزشکده صنعت آب و برق خوزستان) و 19 سال سابقه کار در صنعت آب و برق را در کارنامه خود دارد. وي همچنين در شماري از مجلات بينالمللي داراي نمايه ISI و داخلي و نيز تعداد زيادي از همايشهاي بينالمللي و ملي عضو کميته علمي و داوري بوده است. با توجه به اهميت سدسازي و مسائل مربوط به تونلسازي ازجمله احداث مترو در کشور، گفتگويي با آرش برجسته ترتيب دادهايم که در زير آمده است.

پيام ساختمان: خطوط متروی  احداثي کشور چقدر از استاندارد لازم برخوردارند؟

بهطورکلي متخصصان کشور تلاش دارند تا استانداردهاي ملي و جهاني را رعايت نمايند اما گاهي محدوديتهاي زماني و اعتباري ممکن است سبب کاستيهايي در  پروژهها گردد . بهويژه هنگاميکه مطالعات و بررسيهاي زمينشناسي به شکل لازم انجام نشود با پيامدهايي همراه ميگردد که ممکن است جبرانشدني نباشد. در چنين شرايطي نميتوان بهسادگي بر مشکلات زمينشناختي رخداده در طرح پيروز شد.

پيام ساختمان: دانش پلسازي و تونلسازي ما چه جايگاهي در جهان دارد؟

بيگمان با ساخت پلهايي همچون پل سد کارون 3 ، پل لالي بر روي درياچه سد گتوند عليا و نيز پلهاي رو گذري که در کلانشهرهايي مانند تهران و اصفهان ديده ميشوند بايد جايگاه مهندسي پلسازي را در کشور ستايش نمود .

پيام ساختمان: تا چه اندازه در سدسازي ما مطالعه صورت ميگيرد؟

هيچ سد و نيروگاهي بدون مطالعه و بررسي گسترده در زمينههاي گوناگون مربوطه مانند منابع آب ، زمينشناسي مهندسي و لرزهخيزي ، محيطزيست و ...  نميتواند ساخته شود ولي در سطح جهاني نيز موارد ديده ميشود که برخي طرحها پس از پايان عمليات اجرائي با مشکلاتي مواجه مي شوند اما آنچه بايد بسيار با دقت و آيندهنگري و حساسيت بررسي شود، مسائل اجتماعي، زيستمحيطي و جنبههاي فني مانند منابع آب و زمينشناسي است که بايد در ضوابط و استانداردهاي مطالعاتي کشور در زمينههاي گوناگون عمراني بازنگري و بهروزرساني انجام شود.

پيام ساختمان: سدها گهگاه مشکلات و اثرات منفي بر محيطزيست دارند . چگونه ممکن است اين اثرات را به حداقل رساند؟

در اين رابطه بايد متخصصان محيطزيست ارائه ديدگاه نمايند اما تجارب جهاني در کشورهاي صنعتي و توسعهيافته نشان داده که بهآساني نميتوان اين پيامد را از بين برد. پس لازم است حساسيت چشمگيري در اين زمينه در همان ابتداي مطالعات شناسايي و توجيهي طرحها نشان داد.

چرا برخي از سدها بدون هيچ توجيهي در کشور ساخته ميشوند؟

بعيد ميدانم که چنين طرحهاي بزرگي بدون توجيه ساخته شوند اما به درازا کشيدن مراحل ساخت و اجراي آنها ممکن است مباني توجيهي نخستين را درگذر زمان کمرنگ نمايد يا تغيير دهد که لازم است با توجه به مشکلات اقتصادي کشور ، سياستگذاريهاي اثربخش و دورانديشانه بهموقع اعمال گردد.

پيام ساختمان: سدسازي و تونل سازي چه ارتباطي با پيدايش زمينلرزه دارد؟

از ديدگاه مهندسي زمينشناسي و مکانيک سنگ هرگونه تغيير در شرايط اوليه محيط زمينشناسي ميتواند با برهم خوردن تنشهاي محيطي و ناحيهاي همراه شود. اين تغييرات گاهي با کاهش مقاومت سنگ و خاک همراه است . پس بايد با مطالعات لازم در زمينه لرزه و مهندسي زلزله ، پيشبينيهاي فني لازم را انجام داد. بارزترين اينگونه تغييرات، رخ دادن زمينلرزههاي القائي يا پديده انحلال و آب شستگي و نشست بر اثر زمينلرزه در محدوده درياچه سدهاست. در هنگام ساخت تونل نيز تغييراتي اينچنيني در پيرامون فضاي حفاريشده رخ ميدهد که وجود آب زيرزميني ميتواند در کاهش بيشتر مقاومت سنگ اثر مضاعفي داشته باشد. معمولاً تونلها بهطور مستقيم سبب بروز زمينلرزه نميشوند اما در شدت بخشيدن به پيامدهاي آن اثر گذارند.

پيام ساختمان: صحبت ناگفتهاي داريد، بفرماييد.

بايد اين گلايه را داشته باشم که در تصميمگيريهاي کلان فني و مديريتي ، جايگاه متخصصان و صاحبنظران که برخي نيز داراي جايگاهجهاني هستند ،هنوز درخور و شايسته نيست بهگونهاي که در برخي از موارد ديدهشده که بهجاي استفاده از متخصصان کشوري آشنا با مشکلات طرحها،  از افراد خارجي بهره گرفتهشده است. همين کاستي و تنگچشمي در بحث آموزش در دانشگاهها هم وجود دارد که به دلايلي مسئولين دانشگاهي ترجيح ميدهند بهجاي استفاده از متخصصان با تجربه و سوابق آموزشي طولاني که بايد تجارب خود را به نسلهاي آينده کشور منتقل کنند، از فارغالتحصيلان بدون سابقه در گروههاي آموزشي و دانشکدهها کمک بگيرند که اين کار زمينه مهاجرت نيروهاي با تجربه را فراهم ميسازد.