هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   195   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

استاندارد مصالح، ابزار گران فروشی

سيد سجاد موسوي: يکي از اصول ايمنسازي سازه استفاده از مصالح ساختماني استاندارد است. بسياري از مصالح ساختماني مشمول استانداردشده و بايد مجوزهاي لازم استاندارد بودن را دريافت کنند اما توليدکنندگان به دلايل مختلف از انجام اين کار سر باز ميزنند تا کارگاههاي ساختماني در قرق فروشندگان مصالح ساختماني غيراستاندارد قرار بگيرد.  اين در حالي است که چنانچه مصالح استاندارد مورداستفاده قرار نگيرد ساير تلاشها بينتيجه خواهد بود و هيچ عاملي نميتواند کيفيت را به ارمغان بياورد.

اظهارنظري که واقعي نيست

بهرغم اينکه متوليان بخش مسکن عنوان ميکنند حدود 90 درصد مقررات ملي ساختمان در ساختوسازها رعايت ميشود اما وضعيت عمر ساختمانها گوياي چيز ديگري است. اينکه عمر مفيد ساختمانها در کشور پايينتر از استاندارد جهاني است و مسئولان امر نيز بر اين نکته وقوف کامل دارند، خود حاوي اين پيام است که در زمينه استفاده از مصالح استاندارد براي ساختمانسازي بايد گامها پرشتابتر و سريعتر برداشته شود.

صنعتيسازي صرف بيفايده است

در اينکه صنعتي سازي واقعي باعث افزايش کيفيت مصالح ميشود شکي نيست. هرچقدر به صنعتي شدن ساختمان در بلندمدت روي بياوريم کيفيت بالاتر ميرود اما برخي کارشناسان معتقدند براي جلوگيري از استفاده از مصالح غيراستاندارد در ساختمانها تنها راه، استفاده از مصالح مدرن صنعتي است درحاليکه استفاده صرف از صنعت هم چاره کار نيست. چه بسيار مصالح صنعتي که وارد کشور شدهاند و فقط به خاطر داشتن يک سري استانداردهاي خارجي که هيچکس از چندوچون آنها خبر ندارد، مورداستفاده قرار گرفتهاند  و در نهايت موجب بدتر شدن وضعيت شده و از مصالح سنتي خودمان هم بيکيفيتتر هستند. شمار اين مصالح مدرن که هيچ استانداردي براي آن تبيين نشده است، در کشور کم نيست و در اين خلأ ،توليدکنندگان و واردکنندگان به هر شيوهاي که دلشان بخواهد مصالح نامرغوب و غيراستاندارد را وارد چرخه ساخت ميکنند.

بازرسي غيرمنتظره باشد

موضوع ديگر در رابطه با مصالحي است که نشان استاندارد دارند اما در عمل غيراستاندارد توليد ميشوند. وقتي نظارتي از طرف سازمان ملي استاندارد بر توليدکننده وجود ندارد و در اغلب موارد استاندارد تبديل به ابزاري براي گرانفروشي ميشود. در بسياري موارد هم سازمان ملي استاندارد از شرکتها درخواست ميکند که چند نمونه از محصولاتشان را براي آزمايش تحويل دهند. در اين صورت شرکت موردنظر کارش را بهدرستي انجام ميدهد. درحاليکه اصل بازرسي، غيرمنتظره بودن آن است. علاوه بر جلوگيري از توليد و توزيع مصالح غيراستاندارد توسط توليدکنندگان داراي نشان استاندارد و توليدکنندگان بهاصطلاح زير پلهاي، بايد با تبيين قوانين سخت و محکم سازندگان ساختمان را مجبور به استفاده از مصالح استاندارد کرد و از طرفي فرهنگسازي وسيعي را در اين رابطه براي بهرهبردار نهايي که مردم هستند، انجام داد. بهطورقطع بخش عظيمي از ساختمانسازي در کشور ما توسط مردم انجام ميشود و آگاهي مردم از عواقب مصالح غيراستاندارد ميتواند باعث مطالبه عمومي شود که قطعاً نقش صداوسيما در ايجاد اين مطلبه بسيار مؤثر خواهد بود. 

مهندسان ناظر پاسخگو باشند

واقعيت اين است که موضوع استاندارد تنها به سازمان ملي استاندارد منتهي نميشود بلکه يک موضوع فرابخشي است که با همکاري نهادهاي مختلف از جمله سازمان نظاممهندسي ساختمان نبايد اجازه ورود و بهکارگيري مصالح غيراستاندارد داده شود. ازآنجاکه مسائل مربوط به مصالح ساختماني با جان مردم ارتباط مستقيم دارد، بايد دقت بيشتري دراينباره صورت گيرد. نظارت مهندسان ناظر بر مراحل ساخت پر از اشکالات عديده  است اما تنها عاملي که ميتوان گفت بههيچوجه موردتوجه قرار نميگيرد،استاندارد مصالح ساختماني است. قطعاً مهندسان ناظر حتي در صورت نظارت مرحلهاي بايد در رابطه با کيفيت مصالح پاسخگو باشند.

توليدکننده واقعي ورشکسته ميشود

متأسفانه به دليل ضعف در نظارت بر بنگاههاي توليدي حتي مصالحي که مشمول استاندارد اجباري ميشوند، بهصورت غيراستاندارد توليد و ارزانتر عرضه ميشود. درنتيجه توليدکنندهاي که با رعايت تمام دستورالعملها کار ميکند، ورشکست شده و پس از مدتي عطاي توليد را به لقايش مي بخشد. نکته مهم ديگر اينکه در برخي جاها که مصالح باکيفيت و داراي استاندارد در دسترس است، اجرا توسط افرادي عملياتي ميشود که تخصصي ندارند و مصالح استاندارد را به شيوه غيراستاندارد اجرا ميکنند و اين جز هدر دادن وقت و سرمايه معني ديگري ندارد.

احساس مسئوليت بايد استاندارد باشد

بررسيهاي علمي و مستند در خصوص زلزلههاي رخداده در ايران نشان ميدهد که بيش از 70 درصد علل تخريب ساختمانها در زلزله، مربوط به استفاده از مصالح ساختماني غيراستاندارد است.  سؤال اين است که چرا با توجه به خطرهاي ناشي از اين امر نسبت به جلوگيري از توليد مصالح غير استاندارد جدي اقدام نميشود؟ همه دستاندرکاران ساختوساز بايد احساس مسـئوليت بيشتــــري داشته باشند تا با هموار کردن مسير ساختوساز بر اساس مقررات ملي و ساير آييننامهها و استفاده از مصالح استاندارد توسط نيروهاي متخصص و نگهداري اصولي، براي نسل آينده ساختمانهاي ماندگار به يادگار بگذاريم.