هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   194   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خشکی توامان دریاچه و گردشگران ارومیه

محسن محمدي
حوضه آبريز درياچه اروميه، 51,876 کيلومترمربع است که پيرامون 3 درصد از مساحت کل کشور ايران را دربر ميگيرد. 27 گونه پستاندار، 212 گونه پرنده، 41 گونه خزنده، 7 گونه دوزيست و 26 گونه ماهي حياتوحش اين درياچه را تشکيل دادهاند. درياچه اروميه داراي 102 جزيره است که همه آنها از سوي سازمان يونسکو بهعنوان اندوخته طبيعي جهان به ثبت رسيدهاند.
اين درياچه در ارتفاع 1267 متري از سطح دريا واقعشده، طول آن حدود 130 تا 140 کيلومتر و عرض آن بين 15 تا 50 کيلومتر متغير است، عمق متوسط آن را 50 تا 60 متر تخمين زدهاند؛ آب درياچه اروميه بينهايت شور و ميزان نمک محلول آن دو برابر اقيانوسها و دليلي براي عدم  يخزدگي اين درياچه است.
اين درياچه داراي 102 جزيره کوچک و بزرگ بوده که اهم آنها عبارتند از، کبودان، اشک، اسپير و آرزو.
لجن هاي طلايي
تاريخچه صنعت گردشگري نشان مي دهد که سفرهاي ساحلي از اولين انواع گردشگري مورد علاقه انسان ها بوده است. درحاليکه حتي کشورهاي بسيار کوچک جهان که بعضاً کمتر بهره چشمگيري از منابع طبيعي ندارند، پيگيرانه به دنبال ايجاد بسترهاي توسعه اکوتوريسم در کشورهايشان هستند ما در حال نابود کردن اين منابع هستيم. تنها 3 درياچه عظيم مرده در دنيا وجود دارد که دومين آنها پس از بحرالميت، درياچه اروميه است و پسازآن درياچه مرده نمک امريکا در رده سوم قرار دارد.
غلظت بالاي نمک درياچه اروميه اين امکان را مي دهد که به راحتي در روي آب شناور شده و تمدد اعصاب کرد بدون آنکه کسي در آن غرق شود.اغلب بيماريهاي كلاژن پوستي و مفصلي كه منشأ سايكوسوماتيك (روحي - جسمي) دارند با لجن و نمك درياچه هايي شبيه درياچه اروميه قابلدرمان هستند. همچنين مي توان از خواص درماني نمك درياچه اروميه در درمان بيماري هاي تنفسي مثل آسم و برونشيت و انواع سينوزيت ها نيز بهره برد.
آب درياچه اروميه از دسته آبهاي کلروره سديک است. نوشيدن اين گونه آب ها غلظت صفرا را پايين مي آورد و در نتيجه ترشح صفرا بهتر جريان پيدا مي کند. همچنين هواي کنار درياچه به دليل داشتن مقداري راديواکتيويته که از ماسه هاي مرطوب و آب درياچه پخش مي شود بسيار نشاط آور است.
با وجود همه اين پتانسيل هاي بي نظير اما، نهتنها براي درياچه اروميه برنامه ريزي درست و بلندمدت گردشگري نداشته ايم، بلکه با تخريب روزانه اين درياچه همه پتانسيل هاي گردشگري طبيعي آن از بين رفته و خواهد رفت. درياچه اروميه منبعي قابلمطالعه و برنامه ريزي براي توريسم درماني در سطح ملي و منطقهاي بود، درحاليکه عقب نشيني آب درياچه، خشک شدن لجن هاي سواحل و از بين رفتن خواص درماني آنها اين فرصت گردشگري با اهميت را نيز از ما گرفته است.
هنوز قابليت بهره برداري و جود دارد
اخيراً معاون گردشگري اداره کل ميراث فرهنگي، صنايعدستي و گردشگري استان آذربايجان غربي هشدار داده که پسروي آب درياچه اروميه طي سال هاي اخير، گردشگري منطقه را بهشدت تحت تأثير قرار داده است.
به گفته حسين امامي، تمام پروژه هاي گردشگري که توسط سرمايهگذاران بخش خصوصي در طول سواحل درياچه اروميه در حال انجام بود، هماکنون متوقف شده اند. وي با اشاره به اينکه هنوز قابليت بهره برداري گردشگري از درياچه اروميه وجود دارد، اذعان داشته است: توريسم درماني يکي از مواردي است که مي توان با راه اندازي آن به رونق گردشگري منطقه کمک کرد. مي توان با واردکردن تجهيزات لجن درماني در قسمت هاي مختلف درياچه اروميه، گردشگران بهويژه گردشگران خارجي را به اين منطقه جذب کرد.
در همين راستا و در نگاه کلي تر، معاون سازمان ميراث فرهنگي، صنايعدستي و گردشگري نيز اذعان دارد که خشک شدن درياچه اروميه لطمه شديدي به حوزه گردشگري کشور وارد ميکند.
مهدي حجت با تأکيد بر اينکه پارک ملي درياچه اروميه تأثير زيادي در جذابيت حوزه گردشگري استان آذربايجان غربي دارد، گفته است: درياچه عاملي مهم و بستري ارزشمند و مبناي بسياري از استقرارها و ايجاد بناها و سوابق تاريخي در آذربايجان بوده که بروز بحران در اين منطقه و کاهش ميزان آب درياچه اروميه ميتواند زندگي مردم را مختل کرده و به هم بريزد.
احياي درياچه، نخستين شرط جذب گردشگر
به گفته يک نماينده سابق مردم اروميه در مجلس شوراي اسلامي، اولين اقدامي که در راستاي افزايش جذب گردشگر درياچه اروميه بايد انجام داد، احياي اين درياچه است.
حجتالاسلام سيدسلمان ذاکر با اشاره به پيگيريهاي انجام شده از سوي مجلس، بهمنظور رسيدگي به وضعيت ناراحتکننده درياچه اروميه گفت: اينکه ما اعلام ميکنيم وضعيت درياچه بحراني است ممکن است تأثير منفي در اذهان عمومي در زمينه جذب گردشگر داشته باشد اما اولين قدم در اين راه احياي درياچه و توجه ويژه به وضعيت زيستمحيطي آن است.
 وي با اشاره به پتانسيلهاي بالقوه تاريخي، فرهنگي و گردشگري استان و بهويژه درياچه اروميه از نبود اطلاعرساني خوب و برنامهريزيشده در اين زمينه انتقاد کرد.
ذاکر، مناسب نبودن راهها، ارائه نشدن امکانات مناسب بهمنظور سرويسدهي به گردشگران، عدم سرمايهگذاري مناسب و توزيع ناعادلانه سرمايه را ازجمله مهم ترين علل فاصله رتبه گردشگري استان از آنها با پتانسيلهايش متناسب است، بيان کرد.
وي با اشاره به قابليتهاي گردشگري درياچه اروميه بهعنوان بزرگترين پتانسيل گردشگري استان آذربايجان غربي گفت: با بهرهبرداري اصولي از معادن اطراف درياچه اروميه و برجسته کردن خواص درماني املاح موجود در آنها، سرمايهگذاري در خصوص زيباسازي سواحل درياچه، احداث مناطق اقامتي مدرن و بهروز، ساخت ويلا در دهکدههاي اطراف و افتتاح باند دوم جاده شهيد کلانتري مي توان در جهت افزايش جذب گردشگر به اين منطقه از استان اقدام کرد.
درحاليکه هماکنون حجم تقريبي آب درياچه اروميه 13 ميليارد مترمکعب است، اين درياچه به حدود 12ميليارد مترمکعب آب براي رسيدن به حجم اکولوژيکي استاندارد نياز دارد. در واقع  درياچه اروميه دقيقاً دو برابر الآن آب ميخواهد تا تنها به وضع عادي برسد. بر اساس برآوردها اين درياچه حدود 3هزار کيلومترمربع پسروي داشته و در واقع اين بخشها از درياچه اروميه خشک شده است. 
حال بايد اميدوار بود که سرعت کار کارگروه نجات درياچه اروميه براي پيگيري مسئله، از سرعت خشکيدن درياچه بيشتر باشد؛ کما اينکه وزير نيرو قول داده که تا 27مهرماه جاري اولين گزارش عملکرد کارگروه را به مردم بدهد.