هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   194   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

زنان مهندس سهمیه می خواهند

امروزه ديگر فعاليتها و خدمات صورت گرفته فقط مختص مردان نيست و در خيلي از عرصهها زنان حضوري پررنگ و مؤثر دارند و شاهد تلاش آنان در حوزههاي تخصصي متعددي هستيم. هرچند نگاه جامعه به زنان در برخي از مناطق کشورمان هنوز سنتي است اما درمجموع از توان و ظرفيت بانوان در جامعه امروزي خيلي بهتر از گذشته استفاده ميشود و فعاليت بانوان در حوزه عمراني، فني و مهندسي يکي از اين موارد است. با اين حال اگرچه در کشور گرايش دختران به رشتههاي فني و مهندسي بهخصوص در يک دهه اخير افزايشيافته است، ولي باز هم مردان سهم قابلتوجهي از رشتههاي مهندسي را به خود اختصاص دادهاند.

به گزارش خبرنگار پيام ساختمان، بهطورمعمول يک مهندس بهويژه رشته عمران بهصورت تماموقت کار ميکند و گاهي در صورت بروز مشکل يا وجود ضربالاجل براي اتمام بعضي پروژهها، لازم است در خارج از ساعات معمول نيز کار کند. زمان کاري مهندس معمولاً بين دفتر کار و محل پروژه تقسيم ميشود، کار در محل پروژه با شرايط آب و هوايي مختلف و معمولاً با سفرهاي کاري همراه است.

نرگس نيازي 41 ساله و مهندس عمران دراينباره گفت: به دليل سختي کار در محيطهاي کارگاهي و انتظاراتي که از مهندسان عمران وجود دارد، معمولاً مهندس عمران آقا براي کارهاي اجرايي و نظارتي ترجيح داده ميشود. البته در مشاوره و کارهايي که بهنوعي نياز چنداني به حضور در کارگاهها و سروکار مستقيم با عوامل اجرايي ندارد شايد خانمها در اولويت باشند. ضمن اينکه علاوه بر تمايل کم خانمها براي ورود به اين رشته مثلاً دانشگاه آزاد که يکي از بزرگترين مراکز تربيتکننده فارغالتحصيلان، در رشته عمران است، تنها دانشجويان مرد را پذيرش ميکند. وي که بهعنوان يک عضو سازمان نظاممهندسي در پروژههاي ساختوساز کار نظارت بر ساختمان را انجام ميدهد، افزود: عليرغم اينکه بايد از سوي نظاممهندسي ساختمان پروانه اشتغال به کار دريافت کردهام اما تنها نام بنده کاربرد دارد و کار نظارت را عملاً شخص ديگري انجام ميدهد.

زهرا پيرايي، مهندس طراح 45 ساله گفت: الآن در شرکتهاي مشاور استخدام خانمها بيشتر شده و اين موضوع را نميتوان ناديده گرفت، اگر چه بهعنوانمثال زنان مهندس تنها در بخش کنترل نقشه حضور دارند و در بخشهاي ديگر چون نقشهکشي و نظارت و ... از آنها استفاده نميشود. اما بهطورکلي شرايط محيطي براي حضور يک مهندس زن عمران مثلاً در عمليات بتنريزي يک سازه تا 2 شب سخت است و يا حضور در يک زمين خالي که حتي يک روستا هم در اطراف آن موجود نيست و سرويس بهداشتي و تلفن ، آب ، برق و . . . ندارد.

فائزه سبحاني32 ساله و فوقليسانس معماري گفت: با وجود آنکه کارت نظاممهندسي دارم و ميتوانم بهعنوان مهندس ناظر ساختمان فعاليت کنم، اما در اين زمينه فرصت براي حضور مردان بيشتر از زنان است. او ميگويد با همسرم همکاري ميکنم در غير اين صورت خيلي سخت ميتوانستم کار مرتبط با تخصصم را بيابم.

سهم زنان در صنعت

در ايران آمار دقيقي از ميزان اشتغال مهندسان در دسترس نيست اما طبق آمار سال گذشته بيش از 9 هزار بانوي مهندس تنها در سازمان نظاممهندسي تهران عضويت داشتهاند که از اين تعداد چهار هزار و 838 نفر مهندس معمار، دو هزار و 482 نفر مهندس عمران، يک هزار و 407 نفر مهندس برق، 532 نفر مهندس مکانيک، 260 نفر مهندس نقشهبرداري، 298 نفر مهندس شهرسازي و 24 نفر مهندس ترافيک هستند.

اگرچه وضعيت اشتغال مهندسي در ايران همواره تابعي از بودجه عمراني دولت در هر سال است، طبيعتاً هرگونه تغيير در آن باعث افزايش و يا کاهش تقاضاي نيروي کار در بازار نيروي انساني ميشود، اما آخرين آمارهاي رسمي نشان ميدهد طي يک دهه گذشته، تعداد شاغلان زن در ايران با کاهش قابلملاحظهاي مواجه بوده است.

آمارها مي گويند، در سال 1384 نزديک به سه ميليون و 961 هزار نفر از شاغلان کشور زن بودهاند، درحاليکه در سال گذشته، اين تعداد به حدود سه ميليون و 145 هزار نفر رسيده است. در همين حال بر اساس آمارهاي مؤسسه پژوهش و برنامهريزي آموزش عالي؛ تعداد و درصد حضور دختران در رشتههاي فني و مهندسي در سالهاي 74 تا 90 با فراز و نشيبهايي روبهرو بوده است و در سال تحصيلي 86-87 شاهد حضور چشمگير زنان در رشتههاي مهندسي بودهايم، ولي دختران در سال تحصيلي 1389-1390 تنها 25 درصد از کرسيهاي دانشگاههاي فني و مهندسي را نصيب خود کردهاند.

يکي ديگر از نکاتي که با بررسي آمارها مشخص ميشود، خروج زنان از برخي حوزههاي شغلي و جايگزين شدن حوزههاي جديد براي اشتغال آنهاست. آمارها نشان ميدهد در سال 1384 حدود 28 درصد از زنان در مشاغل حوزه صنعت مشغول به کار بودهاند، اما طي اين سالها، تغييرات قابلتوجهي در حوزههاي شغلي زنان به وقوع پيوسته است. بهطوريکه صنعت بهتدريج سهم کمتري از اشتغال زنان را به خود اختصاص داده است.

مشاغل مهندسي براي کمتر از 5 درصد زنان

عضو سابق هيئترئيسه گروه معماري سازمان نظاممهندسي استان تهران دراينباره معتقد است: بانوان درصد بالايي از فارغالتحصيلان را تشکيل ميدهند و درصد بالايي نيز در آزمون پروانه اشتغال به كار مهندسي پذيرفته ميشوند که اغلب آنها سهميه خود را در اختيار مؤسسات حقوقي قرار ميدهند و حتي عليرغم اينکه در اين حرفه فعال نيستند درآمد هم دارند.

ساناز افتخارزاده گفت: تنها با يک محاسبه سرانگشتي بهآساني ميتوان دريافت که کمتر از 5 درصد زنان در رشته مهندسي اشتغال دارند. در خود سازمان نظاممهندسي بهعنوان نمايندگان مهندسان، تنها 2 زن در رشته معماري و يک زن هم در رشته شهرسازي فعاليت دارند بقيه همگي مهندسان مرد هستند، حتي با وجود چندين سال سابقه کار پستهاي پاييندست متعلق به خانمهاست، مثل پستهاي مديريتي که معمولاً از مهندسان مرد انتخاب ميشوند.

اين استاد دانشکده معماري افزود: اگرچه در رشته معماري که داراي جنبه هنري است به مهندسان خانم بيشتر اعتماد ميکنند اما با اين وجود، معماران طراحي که جوايزي نيز دريافت ميکنند اغلب با همسران خود کار ميکنند چراکه حتماً براي پيشبرد و اجراي يک پروژه وجود يک مرد براي مذاکره با کارفرما الزامي است.

به گفته افتخارزاده بيشتر اين موضوع نگاهسنتي جامعه است، جالب آنکه حتي والديني که از دختران خود در اين رشته حمايت همهجانبه دارند وقتي خود به خدمات يک مهندس نياز دارند ترجيح ميدهند فرد موردنظر مرد باشد.

اين مهندس معمار در پاسخ به اين پرسش که خانمها چقدر در به حاشيه رفتن خودشان از بازار کار نقش دارند، گفت: همه اينها به فرهنگ موجود در جامعه بر ميگردد، حتي الآن که فرصتهاي شغلي براي مردها نيز کم است زنان ترجيح ميدهند خانهنشين باشند. ضمن آنکه زنان براي شغل ابتدا بايد خود را اثبات کنند. کم نيستند زناني که تخصص مکانيک، معدن و يا عمران دارند اما اغلب يا شغل خود را رها کردهاند .

وي افزود:  من مهندس مشاور با گريد 3 هستم  که شايد 5 زن هم با اين رتبه در ايران نباشند ولي چون کارفرماها با مردها راحتترند، آنان را انتخاب ميکنند.ضمن آنکه زنان در مقابل تلاش برابر دستمزد کمتري دريافت ميکنند.

افتخارزاده پيشنهاد مي کند براي تقويت حضور زنان در جامعه، بايد دولت حمايت بيشتري از زنان شاغل با افزايش زمان مرخصي با حقوق زايمان داشته باشد، همچنين تعيين سهميهبندي جنسيتي در پستهاي مديريتي و مشاغل همه اينها نياز به فرهنگسازي مسئولان دارد. بهويژه در رشته فني و مهندسي، که خطراتي نيز زنان را تهديد ميکند حمايت بيشتر دولت را ميطلبد.