هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   193   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

سبقت کارگران خارجی از ایرانی

همه ما کارگران را بر سر خيابان و چهارراههاي شهر ديدهايم. انسانهايي که با کمترين ادعا و توقع، براي هر کار سختي آمادهاند. حالا ديگر سر چهارراه در کنار کارگران ساختماني ايراني، تنها کارگران افغان نيستند که در صف طويل انتظارند، بلکه کارگران تبعه پاکستان نيز همچون ديگر کارگران ساختماني در خم کوچهها و ميادين چشمانتظار کاري براي به دست آوردن نان شب ايستادهاند. جامعهشناسان ميگويند، پديده «کارگران فصلي» نوعي بيکاري پنهان است که به دليل عدم تعادل بين عرضه و تقاضا و نيروي کار به وجود ميآيد و نبود شهرهاي مياني براي جذب افراد جوياي کار موجب ميشود که کارگران فصلي به شهرهاي بزرگ مهاجرت کنند.

به گزارش خبرنگار پيام ساختمان، يکي از اين کارگران پاکستاني که چند ماهي است بر سر چهارراه پليس واقع در خيابان شريعتي در انتظار کار ايستاده، ميگويد: يک هفته کار هست يک هفته بيکاري، يکفصل کار هست يکفصل کار نداريم، مدتهاست به علت زيادشدن کارگران و نبود کار کافي وضعيت همين است.

کارگر ديگري که تبعه افغاني دارد با تأييد صحبتهاي وي ميگويد: کارگري را سالهاست شروع کرده و از همين طريق مخارج خود و خانوادهاش را تأمين ميکند. او از کار در ساختمانهاي نيمه ساخته و دوباره بيکار شدن خود گلهمنداست اما ميگويد هر کاري بدهند انجام ميدهد. همچنان منتظر است يک نفر پيدا شود و او را سر کار ببرد.

يک کارگر ايراني در جمع آنها نيز ادعا ميکند: از کارش راضي نيست چرا که رونق کار فصلي است و چند ماه است که فرصتهاي کاري کم است. از او درباره شرايط يافتن کار با آغاز فصل سرما ميپرسم، ميگويد: هر صبح با اين نگراني از خواب برميخيزد که مبادا امروز کاري پيدا نکند، زمستان و تابستان از ساعت شش صبح اينجاست و خيلي از روزها هم کار گيرش نميآيد و بعضاً تا ظهر منتظر ميماند. عماد ميگويد: دستمزد روزانه مطابق قوانين خود کارفرماست نه قانون کار، گاهي نيز براثر بروز کوچکترين مشکلي کمتر هم ميشود.

کارگر ديگري که چند ماهي است بيکار شده و به دنبال کار به ميان شهر ميآيد، ادعا ميکند: «کارگر ساختماني تحت پوشش هيچ قانوني نيست»، صاحبکار حقوق وي را چند ماه نگه داشته و پرداخت نميکند و تنها مبلغي ناچيز کف دستش ميگذارد و هيچ جا هم نميتواند شکايت کند و اين بزرگترين مشکل کارگران ساختماني است. ميگويم: بيمه نيستي؟ پاسخ ميدهد: وقتي من کارفرماي مشخصي ندارم و هر روز براي کسي کار کردهام چه کسي بيمه مرا پرداخت کند، از بيمه و عيدي که خبري نيست و به دليل آنکه کارگران افغاني با حقوق پايينتر هر کاري ميکنند، بيشتر کارفرماها به سراغ آنها ميروند.

کارگر ديگري که همه او را به شوخي "متخصص انجام کار بر روي بلنديها" ميدانند به جمع ما اضافه ميشود، از او ميپرسم لباس ايمني کار داري، ميگويد نه با همين لباسها بالا ميروم. وي از پسرعموي خود که کار را به او آموخته ياد ميکند که بر اثر يک حادثه حين کار دچار قطع عضو شده و حالا دستفروشي ميکند! ميگويد سخت است اما چارهاي ندارم و بايد خرجي خانواده خودم را تأمين کنم.

سبقت کارگران خارجي از ايراني

نکته اينجاست در شرايطي که نرخ بيکاري در کشور نسبت به سالهاي گذشته رو به افزايش است و طبق آمارهاي رسمي تعداد بيکاران فعلي کشور 2.5 ميليون نفر اعلام شده است، هماکنون کارجويان خارجي در ايران گوي رقابت را از ايرانيها ربودهاند. اگرچه ارزان بودن کارگران خارجي و تمايل کارفرمايان در استفاده از آنها دو عامل مؤثر در جذاب بودن بازار کار ايران براي بيگانگان قلمداد ميشود همين امر سبب شد اخيراً در کنار کارگران افغاني و بعضاً عراقي،  با هجوم کارگران پاکستاني به بازار کار ايران روبهرو شويم. موضوعي که در گفتگوي ما با کارگران سطح شهر تهران عنوان شد و صدمه جدي آنها در بازار کار به دليل دريافت دستمزد کمتر با ساعات کار طولاني تبديل به يکي از چالشهاي کارگران داخلي در کنار ساير دغدغهها شده است. آنها ميگويند کارگران ساختماني غيرمجاز تبعه خارجي در ايران، روزانه 40 تا 50 هزار تومان درآمد دارند که اين رقم از 800 هزار تومان تا يکميليون و 250 هزار تومان در ماه ميشود.

بااينوجود بهطورکلي، وضعيت معيشتي کارگران فصلي چنگي به دل نميزند و اغلب آنها در تأمين امور روزانه و ماهانه خانواده خود با دشواريهاي بسياري روبهرو هستند. کارگران فصلي ساختماني تا به امروز با مشکلات زيادي روبهرو بوده و کارفرماها براي بهرهمندي بيشتر از آنها، از پرداخت حقوق مناسب خودداري ميکنند و عليرغم تمام تلاشهاي انجامشده، سازمانهاي متولي نيز از پيگيري اين امر طفره ميروند.

عليرغم ادعاي شهرداري تهران براي ساماندهي کارگران با راهاندازي مکانهايي براي اجتماع کارگران فصلي در محلهاي مشخص، هر صبح اين داستان تکرار ميشود،کارگراني که کنار جدول خيابان و چهارراهها و ميادين شهر نشسته و منتظر کارفرمايي هستند که از راه برسد و تقاضاي کارگر کند.

اما اين روزها، با قرار گرفتن در آستانه پاييز و آغاز بيکاريهاي فصلي کارگران ساختماني که بهطورمعمول حدود 6 تا 7 ماه از سال براي کار کردن فرصت دارند، چالشي است که همچنان قول ساماندهي آن از سوي مسئولان داده ميشود اما تاکنون نتوانستهاند آنها را ساماندهي نموده يا شغل جايگزيني براي آنها پيشبيني کنند. با آغاز رکود کار اين نوع کارگران که بيشتر آنها صاحب چند سر عائله هستند به حال خود رها ميشوند، درحاليکه عدم امنيت شغلي از مهمترين نگرانيهاي اين نوع کارگران است، شرايط اخير رکود اقتصادي و تعطيل بودن بسياري از پروژهها به بحراني شدن اين شرايط دامن زده تا افزايش نرخ بيکاري و نبود فرصتهاي کاري هم به اين دغدغه اضافه شود، اين در حالي است که برخي فارغ از گرفتاريهاي مالي اين افراد براي کسب درآمد، از نازيبا شدن چهره شهر به خاطر تجمع کارگران فصلي در ميادين عمومي بهويژه ايجاد ترافيک براي خودروها گلهمندند!

ساماندهي کارگران فصلي در دستور کار مجلس

هفته گذشته نايبرئيس کميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي از بررسي ساماندهي کارگران فصلي و بيمه کارگران ساختماني در مجلس خبر داد. به گفته فرجالله عارفي، ساماندهي کارگران فصلي مصوبه قانوني است که متأسفانه بهطور کامل اجرايي نميشود. وي با اشاره به اينکه بيمه کارگران ساختماني مدتي است متوقفشده ، تأکيد کرد: کارگران ساختماني ماهيانه مبلغي را بهعنوان حق بيمه پرداخت ميکنند اما در ازاي آن خدمات مناسب و قابل قبولي دريافت نميکنند و همين موضوع باعث اعتراض آنها شده است.

همچنين اخيراً معاون توانمندسازي و مشارکتهاي اجتماعي سازمان رفاه شهرداري تهران نيز از افزايش سامانههاي کارگران فصلي و ساختماني در پايتخت خبر داده و عنوان کرده در راستاي ساماندهي کارگران و جلوگيري از حضور و تجمع آنها در سطح شهر، سامانههاي کار و کارگري احداثشده است.

به گفته رمضان لطفي موضوع ساماندهي کارگران فصلي و ساختماني موضوعي بين بخشي است که بايد با همکاري نهادهاي ذيربط تحقق پيدا کند. وي اين نويد را داده که امسال با همکاري مديريت شهري و وزارت کار، براي ساماندهي کارگران تهران سند همکاري بين دستگاههاي مسئول امضا شود تا تمامي دستگاههاي مسئول از اتحاديههاي صنفي گرفته تا سازمان نظاممهندسي و... در چارچوب مشخص براي ساماندهي کارگران اقدامات لازم را انجام دهند.

همهساله کارشناسان تأمين اجتماعي، وزارت کار، سازمان فني و حرفهاي و معاونت اجتماعي شهرداري تهران و ... ساماندهي کارگران ساختماني را در دستور کار قرار ميدهند، آن هم کارگراني که محل مشخصي براي استقرار ندارند و در ميادين و گذرگاهها تجمع ميکنند.آيا وقت آن نرسيده است که باوجوداين تعداد کارگر فصلي در حوزه کار ساختماني، هويت درستي براي آنان تعريف شود تا از حداقل امکانات اين صنف بهرهمند شوند، قطعاً مطابق قانون اساسي همه ملت در برابر قانون يکسان هستند حتي اگر کارگراني موقت و فصلي باشند.