نشریه شماره   192   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

تیغ تیز آخوندی برای شهرداری

گروه ساختوساز: زماني که عباس آخوندي بهعنوان وزير راه و شهرسازي بر مسند وزارت نشست، کارشناسان صنعت ساختمان اميدوار بودند حالوروزشان بهتر شود چرا که وزير جديد سابقه زيادي در اين صنعت حياتي داشت و در دوره سازندگي اين پست را تجربه کرده بود و بهخوبي مشکلات را ميشناخت. آخوندي همچنين در بين اصناف هم شناخته شده بود و استخوان خردکردههاي صنعت ساختمان تصورشان اين بود که آخوندي چون از بنيانگذاران قانون نظاممهندسي و کنترل ساختمان بوده ميتواند به ساير تشکلها اعتبار ازدسترفتهشان را باز گرداند؛ بنابراين اکثريت قريب بهاتفاق موافق وزارت آخوندي بودند.

چقدر وعدهها محقق شده است؟

آخوندي از همان ابتدا رئوس برنامههاي خودش را در مجلس مطرح کرد و از مجلس شوراي اسلامي رأي اعتماد گرفت. از جمله مهمترين برنامههاي آخوندي تسريع در نوسازي بافتهاي فرسوده و ناکارآمد شهري، حمايت از بخش خصوصي و انجمنهاي صنفي، حل مشکلات زير بنايي شهرهاي جديد و حذف دلالان از بازار مسکن بود. حال حدود يک سال از وزارت آخوندي و وزارت راه و شهرسازي دولت جديد گذشته و وقتش رسيده بررسي کنيم که چقدر ايشان در پيش بردن برنامههايش موفق بوده است.

مسکن اجتماعي نامعلوم

پس از گذشت مدتزمان کوتاهي از آغاز به کار وزارتخانه جديد، آخوندي اعلام کرد طرح مسکن مهر طرح موفقي نبوده و نبايد اين طرح ادامه پيدا کند چرا که باعث تورم شده و 40 درصد تورم ناشي از اجراي اين طرح بوده است. ايشان طرح جايگزيني را براي آن مدنظر قرار دادند که «مسکن اجتماعي» نام دارد و البته تقريباً هيچکس از جزييات اين طرح اطلاعات موثقي ندارد اما آنچه براي همه آشکار شده اين که قرار است بر اساس اين طرح سالانه 150 هزار واحد مسکوني براي سه دهک پايين جامعه ساخته شود. اين در حالي است که جامعه جوان ما در کمترين حالت سالانه 1 ميليون واحد مسکوني نياز دارد و اتفاقاً وضعيت مسکن بهگونهاي است که دهکهاي مياني هم قادر به خريد آن نيستند. بنابراين در بحث توليد مسکن دولت تاکنون تقريبا هيچ اقدامي انجام نداده و در حالي که قيمتها هم روزبهروز در حال افزايش است.

گراني پروژههاي مسکن مهر

موضوع مهم ديگري که بسيار حائز اهميت ميباشد اين است که وزارت راه و شهرسازي علاوه بر اينکه تاکنون طرحي براي توليد مسکن نداشته است، در تکميل مسکن مهر هم ناتوان عمل کرده است. خبر بد براي متقاضيان مسکن مهر گران شدن برخي پروژهها بود که بر خلاف وعده و وعيدهاي آخوتدي در مجلس شوراي اسلامي صورت گرفت. آزادسازي بيضابطه خريد و فروش مسکن مهر که منجر به افزايش دلاليها شد را هم به  آن اضافه کنيد.  حتي وزير  عنوان کرد که بانک مسکن بهعنوان بانک عامل در مسکن مهر ورشکست شده است که البته اين ادعا  واکنش رئيسکل بانک مرکزي را به همراه داشت و اعلام کرد نهتنها اين بانک ورشکسته نشده بلکه سودآوري قابلتوجهي داشته است تا آخوندي اظهارنظر خودش را تکذيب کند. علاوه بر اين متقاضيان مسکن ويژه هم از گراني پروژهها در امان نماندند و حتي قيمت واحدهايي که قرار بود به مردم واگذار شود، به طرز سرسامآوري افزايش يافت بهگونهاي که معادل قيمت آپارتمانهاي شخصيساز شد تا متقاضيان جلوي سازمان زمين و مسکن تجمع کنند و اعتراضشان را به گوش مسئولان برسانند اما کاري از پيش نبردند.

بافت فرسوده در کما

از مسکن مهر که بگذريم يکي از مهمترين برنامههاي آخوندي نوسازي و بهسازي بافت فرسوده بود که متأسفانه با گذشت يک سال از آغاز به کار دولت هنوز اقدام قابلتوجهي در اين رابطه صورت نگرفته است. واقعيت اين است که وزارت راه و شهرسازي جديد تعبير غلطي از توانمندسازي مردم و عدم دخالت دولت در نوسازي بافتهاي فرسوده دارد و کاملاً بافتهاي فرسوده را به حال خودش رها کرده است و حتي هيچ طرحي براي بازگشايي معابر شهري ندارد. در آخرين نشست مطبوعاتي هم مديرعامل شرکت مادر تخصصي عمران و بهسازي شهري عنوان کرده که بانکها در زمينه اعطاي وام همکاري نميکنند اما قطعاً اين کار توپ را به زمين ديگران انداختن است و بايد وزارت راه و شهرسازي اين مسئله قابلحل را  از بانک مرکزي يا به هر شيوه ديگر مطالبه کند. برگزاري جلسههاي کارشناسي در اين رابطه بسيار مفيد است اما ظاهراً مسئولان وزارت راه و شهرسازي صرفاً کار تئوريک ميکنند.

تورم فقط مال مسکن مهر نيست

چالش مهم ديگر اين است که اين روزها متقاضيان مسکن با آن دستوپنجه نرم ميکنند، در رابطه با وام 50 تا 80 ميليون توماني است که در دولت جديد قرار است براي خريد مسکن پرداخت شود . البته با يک حساب سرانگشتي متوجه ميشويم که بايد سه برابر مبلغ اين وام توسط وام گيرندگان به بانکها  بازپرداخت شود. با توجه به اينکه افزايش عرضه و ساخت مسکن در کشور وجود ندارد قطعاً اين وام باعث گراني بيشازپيش مسکن ميشود و تورم را به همراه دارد. بنابراين نبايد دولت صرفاً مسکن مهر را بهعنوان طرحي که تورمزا بوده است، در منگنه قرار دهد.

سوداگران آسوده باشند

دولت در بخش سوداگري مسکن هم تقريباً هيچ اقدامي صورت نداده و در بيشتر موارد دلالان تعيينکننده قيمت بازار هستند. حتي طرحي مانند ماليات بر خانههاي خالي که توسط مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيد، از طرف وزارت راه و شهرسازي با بياقبالي مواجه شد تا پتانسيل عظيم خانههاي خالي که گفته ميشود در حدود يکميليون و 400 هزار خانه خالي در کشور داريم، ناديده گرفته شود و دلالان با خيال راحت کارشان را ادامه دهند. البته شايد برخي در اين مورد عنوان کنند که سياستهاي تعزيري  در بازار مسکن باعث فرار سرمايهها ميشود اما دولت ميتوانست حتي براي استفاده از اين پتانسيل سياستهاي تشويقي را در دستور کار قرار دهد. بههرحال گفته ميشود تعداد واحدهاي مسکوني در کشور ما از تعداد خانوارها بيشتر است و اين موضوع را در شرايط حاضر که قيمت اجارهها بيداد ميکند نميتوان ناديده گرفت.

طرحهاي عمراني بيسرانجام

دولت در اتمام طرحهاي عمراني هم موفق نبوده تا جايي که آزادراه تهران شمال که تبديل به يک افسانه براي مردم شده است، همچنان در کما به سر ميبرد و هر روز يک پيمانکار براي آن تعيين ميشود. ساير پروژهها هم از وضعيت بهتري برخوردار نيستند و درعينحال تاکنون از توان بخش خصوصي در اين زمينه استفاده نشده است. عدم رسيدگي به برخي پروژههاي عمراني حياتي باعث شده که برخي از نمايندگان درصدد استيضاح آخوندي باشند.

نقاط قوت وزارت راه و شهرسازي

در کنار اين کاستيها لازم است به برخي از نقاط قوت دولت که عمدتاً در رابطه با شهرداري است، اشاره کنيم. دولت قبل در  جريان طرح تفصيلي  با شهرداري تهران بهنوعي همکار شد و نهايتاً طرحي به تصويب رسيد که منافع شهروندان را تأمين نميکرد بلکه بيشتر جيب شهرداريها را پر ميکرد.  با روي کار آمدن دولت جديد و تلاشهاي پيروز حناچي بهعنوان دبير شوراي عالي معماري و شهرسازي تراکم فروشي ها تعديل شد. علاوه بر اين عزمي جدي در وزارت راه و شهرسازي براي جلوگيري از تغيير کاربريها و تخريب باغات شکل گرفته که در طول تاريخ بينظير بوده است. نگاهي به اقدامات وزارت راه و شهرسازي نشان ميدهد که تيغ آخوندي فقط براي شهرداري تيز بوده است و ساير وظايفي که عهدهدار است را نتوانسته بهخوبي انجام دهد.