نشریه شماره   187   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

دستاوردهای اجرای پروژه بزرگراه امام علی (ع)

1. سیدعلی مفاخریان

2.احسان کاظم نیا

هرچند اجرای پروژه بزرگراه امام علی (ع) در ماهیت یک پروژه ملی و شهری محسوب میشود و برای اجرای آن مدیران و دستاندرکاران مجریان و پیمانکاران با چالشهای متعددی همراه بودهاند اما در طول اجرا نتایج ارزشمندی برای پروژه به دست آمده است که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

1- طرح و اجرای توأمان در پروژه

همزمانی طراحی و اجرا باعث شد تا سرعت در طراحی و طی مراحل دقیق سازی و اجرا با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند و فاصله بین طرح و اجرا را کوتاه نماید.شاخصهایی نظیر سرعت بالا، جدیت و قاطعیت در تصمیمگیری، قدرت هماهنگی درون و برونسازمانی و اعتقاد بر وجود راههای میان بر، از استراتژی های هم پیوند و سازگار با این دستاورد پروژه محسوب میشود.

2-تأمین نقدینگی پروژه توسط مناطق برخوردار مالی

از آنجا که پروژه در مناطق 7 -8-13-14-15-20 در حال اجرا بود، برخی از مناطق برخوردار از نظر منابع سرمایهگذاری و منابع مالی اقدام به تأمین منابع مورد نیاز پروژه نمودند که از نکات قابل تأثیر و محرک اقتصادی پروژه محسوب میگردد.

3-رفع مقطعی مشکلات ترافیکی با انحراف ترافیکی موقت

عدم توقف آمد و شد در روگذرها و زیرگذرها با ایجاد انحرافهای موقت ترافیکی از عوامل موفقیتآمیز فنی و اجرایی پروژه محسوب میشد که علاوه بر سرعت اجرای مناسب مزاحمتهای کمتری را برای شهروندان به دنبال داشت .

4-افزایش انگیزه شهروندان به نوسازی

استفاده از ابزارهای قانونی و تشویقی از جمله اختصاص ضریب تراکم مازاد برای املاکی که پس از رهاسازی دارای باقیمانده عرصه میگردند و همچنین مرغوبیتی که به دلیل قرار گرفتن در معابر عریض تر پیدا میکنند، باعث گردید تا انگیزه شهروندان دارای استطاعت مالی به نوسازی افزایش یابد. دسترسی حضوری به مدیران شهری در محل پروژه و اخذ اطلاعات تخصصی از آنان نیز به سرعت روند مذکور افزود.

5-تغییر بافت فرسوده در طول مسیر بزرگراهی و اثر محرک پروژه

این پروژه میتواند به عنوان تجربهای برای نوسازی و توسعه شهری در ابعاد کلان و در مدت کوتاه محسوب شود برش بافتهای فرسوده و بافتهای مسئلهدار در اثر عبور بزرگراه باعث تغییر شرایط اجتماعی و حذف برخی کلونی های ناامن در پهنههای مشخص شد .همچنین عبور این بزرگراه از بافتهای مسکونی قدیمی و فرسوده شهر تهران در بهینهسازی ساختار شهری و افزایش ضریب ایمنی در ساختوساز های حاشیهای و کم کردن میزان بافتهای فرسوده و کوچههای غیرقابلدسترسی خودروهای امدادی و خدماتی مثمر ثمر بود.

6- سرعت بینظیر در توافقات املاک مسیر

هر چند تعداد معارضین ملکی در طول این پروژه از سایر پروژههای شهری بالاتر بود، لیکن در مدت حدود یک سال کار تملک املاک به اتمام رسید و در مجموع باعث گردید تا قبل از رشد قیمتهای املاک و تورم ناشی از نوسانات قیمتها بخش عمدهای از توافقات و تملکها صورت پذیرد.

7- مدیریت زمان

تقسیم پروژه به بخشهای کوچک تر، برون سپاری فعالیتهای اجرایی و فنی و خدمات مشاورهای، استفاده از برنامه زمانبندی منطبق بر تأمین منابع مالی، با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی در نحوه تملک پلاکها و همچنین در نظر گرفتن اولویتهای فنی و مهندسی در برنامه زمانبندی باعث گردید تا پروژه در کوتاهترین زمان به مرحله بهرهبرداری برسد. بارگذاری ترافیکی تقاطعها و پلها به محض اتمام مراحل آماده سازی از جمله موضوعات مهم در مدیریت زمان پروژه تلقی میشود.

8- اثرات زیستمحیطی مثبت

عبور بزرگراه در تراز منفی یک باعث گردید تا برخی آلایندههای زیستمحیطی نظیر آلایندههای صوت و نور و هوا در مقایسه با بزرگراههای هم سطح معابر از شدت کمتری برای ساکنین و مجاورین برخوردار شود.

9- افزایش رونق اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی

از آنجا که اجرای این پروژه تسهیل در عبور و مرور و دسترسی سریع تر مناطق شمالی و جنوبی شهر را در بر دارد، دسترسی به مکانهای طبیعی، فرهنگی، هنـری، علمی و اقتصـــادی بیشتر و سهل تر میگردد که همین امر باعث افزایش سطح فرهنگ، هنر، علم و رونق اقتصادی مناطق خواهد شد.

10-تجمیع پلاکهای باقیمانده و تعریف پروژه جدید

از تجمیع قطعات باقیمانده در حاشیه بزرگراه پروژههای شهری و اقتصادی شکل میگیرد تا با تعریف پروژههای ارزش آفرین تحولات محله و کسب سرانههای خدماتی نیز تحقق یابد.

11- افزایش روحیه کار تیمی

ایجاد شبکه یکپارچه از مدیران و کارشناسان مدیریت شهری در بخشهای مختلف ستاد، صف شامل شهرداران مناطق مسیر طرح، مدیران، معاونین و کارشناسان مناطق، سازمان املاک، حقوقی، مالی و اداری، فنی و مهندسی، انتظامی، امور نهادها، امور مناطق، سازمانها و شرکتهای پیمانکاری و خدماتی، شرکتهای آب و برق و گاز و با همکاری سازمانهای اقتصادی، دارایی، ثبت و اسناد، اتحادیههای مختلف و... در کنار شهروندان در طول اجرای پروژه و مشارکت و اعتماد شهروندان به مدیریت شهری از جمله دستاوردهای اجرای پروژه محسوب میگردد.

12- افزایش سرعت عبور و مرور

با راهاندازی بزرگراه امام علی (ع) دسترسی شمال و جنوب تهران در کمتر از 30 دقیقه امکانپذیر شد و این دستاورد در مجموع باعث افزایش سرعت متوسط ترافیک در شهر تهران گردید.

تبعات مستقیم و غیرمستقیم این افزایش سرعت حملونقل شامل کاهش مصرف سوخت، کاهش زمان صرف شده و در نتیجه صرفهجویی در سرمایههای ملی بوده است.

13- کم شدن فاصله طبقاتی ساکنان شمال و جنوب شهر

از آثار اجتماعی این پروژه میتوان به کم شدن فاصله طبقاتی ساکنین شمال و جنوب شهر اشاره نمود، به طوری که با توجه به دسترسی آسان تر و سریع تر مناطق شمالی به جنوبی و بالعکس، استفاده از امکانات کلیه مناطق تسهیل خواهد شد که این امر در کم شدن فاصله طبقاتی تأثیر به سزایی خواهد داشت.

14- ایجاد مسیر B.R.T

راهاندازی خط اتوبوس سریعالسیر مسیر شمال جنوب تهران برای کاهش هزینههای حملونقل برای شهروندان و دسترسیهایی که به کمک حملونقل عمومی به وجود آمد از نتایج مثبت و قابل بیان در پروژه محسوب میشود.

1-دکتری زمینشناسی ساختمانی و عضو هیئتعلمی شهرداری تهران

2- دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، مشاور شهردار تهران