نشریه شماره   187   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مصرف یک تهرانی 4برابر اروپایی

گروه تأسیسات: خشكسالي بعد از 13 سال تداوم هراسناكتر شده است چنانكه به گفته برخي كارشناسان آب عوامل طبيعي و غيرطبيعي طبيعت كشور را به خطر انداخته و ظن آن ميرود كه كشور نه با خشكسالي پايدار بلكه با تغيير اقليم مواجه شود. اين نگراني را با عبدالله مظفري، مدير دفتر مديريت بحران شركت آب و فاضلاب استان تهران در ميان گذاشتيم زیرا به دليل بار جمعيتي و فشار زيادي كه بر منابع آب زيرزميني تهران آمده است استان تهران يكي از نقاط بحراني كشور به شمار ميرود.

مظفري به دستگاهي اشاره کرد كه بهتازگی براي آبرسانی در شرايط اضطراري توسط شركت آب و فاضلاب استان تهران طراحیشده و گفت: تمركز ما بر پروژه طرح آبرسانی در شرايط اضطراري است يعني آب و فاضلاب توانمنديهاي خودش را درزمینه آبرساني در بحران‌‌ها ،سوانح طبيعي و غيرطبيعي به مرحله ظهور و بروز گذاشته است. ستون فقرات كار ما طراحي و اجراي مخازن چندمنظوره آبرسانی است كه اين كار را  براي اولين بار در ايران طراحي نموده و به مرحله اجرا نزديك كردهايم. ماحصل گفتگوی ما با مظفری را در ادامه میخوانید:

پيام ساختمان: توجه داريد كه ما الآن يك شرايط اضطراري آبي داريم. آيا طرح مخزن چندمنظوره كه معرفي كرديد با تنش و بحران آب در كشور و تهران داريم ارتباطي دارد؟

ما در كشوري زندگی میکنیم كه از نظر بارندگي در منطقه خشك و نیمهخشک قرار دارد، لذا براي مواجهه با خشكسالي بايد تدابيري داشته باشيم. ما از ديرباز مشكل آب داشتهايم ولي خلاقيت ايراني از طريق كاريزها، قناتها و آبانبارها تا حالا اين كشور را پايدار و سرپا نگهداشته است. خشكسالي های اخير كه چندين سال است تداوم آن بر كشور تأثير گذاشته و خشكسالي ماندگاری به وجود آمده است ،ابعاد خشكسالي را پيچيدهتر و وسیعتر كرده است. الآن نسبت به چند سال قبل میزان بارش كمتري داريم كه ما را به مرحله تنش آبي در کشور و بخصوص تهران رسانده است. مخازن آبرسانی اضطراري پايداري ما را در برابر تنشهاي فوري بالا میبرد. البته در تنشهاي ماندگار ما چارهاي جز تغيير الگوي مصرف و مديريت مصرف و فرهنگسازی نداريم و در شرايط عادي اين دست پروژهها كمك چنداني نميتواند بكند ولي در حوادث طبيعي مانند بروز زلزله، سيل و يا شكستگيهاي شبكه و ... اين مخزن  میتواند کمککننده باشد.

پيام ساختمان: برخي كارشناسان آبي میگویند كه خشكسالي و تنش آبي كشور تنها ناشي از كمبارشي نبوده بلکه ميزان بالاي بهرهبرداري از آبهاي زيرزميني كه در 40 سال گذشته بسيار افزايش پيدا كرده، رشد بالاي جمعيت و شهرهاي بلندمرتبه كه در نبود منابع پايدار آب روزميني ، تأمين آب آنها از راه چاهها و منابع آب زيرزميني است. نظر شما چيست؟

اگر يك تحليل كارشناسي بخواهيم ارائه بدهيم بايد به مواردي كه اشاره كرديد توجه كنيم البته شامل اين موارد بوده ولی محدود به اين موارد نيست. مثلاً مصرف متوسط آب يك تهراني 4 برابر مصرف يك اروپايي است، درحالیکه ميزان بارش آب حدود یکدهم بارش آب در اروپا است. البته بايد در برداشت منابع آبي محتاطانه و آيندهنگرانه عمل كنيم. اما بازيگران اين صحنه كساني جز خود ما نيستيم چون مصرف خيلي بالاتر از حد مجاز داريم. واقعيت اين است كه در يك دور تسلسل قرار گرفتهايم كه وضعيت عادي را در همه شهرها تحت تأثير قرار ميدهد. ما براي ورودي شهر يك برآورد مشخصي داريم اما همانگونه كه اشاره كرديد وقتي به خاطر شهرسازي و شهركسازيها يا مرتفع سازی شهر تقاضا و مصرف به هم بخورد ، اين ميشود كه براي تأمين آب به بخش مخازن زيرزميني سهميه بيشتري تعلق ميگيرد. ما آب ورودي به سدها را كه نميتوانيم افزايش دهيم و به منابع زيرزميني هم نميتوانيم فشار بيشتري وارد كنيم پس چارهاي نداريم جز اينكه مصرف را بهگونهای كاهش دهيم و متعادل كنيم. ضروری است که كاري ماندگار در جهت اصلاح الگوي رفتاري مردم در مورد آب انجام گيرد، البته سياستهاي مختلفي در اين حوزه پيشنهاد ميشود که افزايش آببها، طبقهبندي قيمت آب و افزايش قيمت تصاعدي و ديگر  سياستهايي كه تجويز ميشود، نمونهای از این راهکارهاست. بههرحال بايد مجموعهاي از اين سياستها را به كار بگيريم تا تعادل در قيمت آب به وجود بيايد. از ورودي آب نميتوانيم انتظار ديگري داشته باشیم، هرچه آب در تهران و اطراف تهران بوده ما آوردهايم و منبع ديگري وجود ندارد.

پيام ساختمان: بارها از سوي مسئولان گفتهشده سياست ما مديريت مصرف است. سياستهايي همچون استفاده از آبهاي نامتعارف، آبشیرینکنها تفكيك آب شرب از بهداشتي و غيره اين سياستها چقدر الآن محل توجه قرار دارد و براي مديريت مصرف چهکارهای مشخصي ميخواهيم انجام بدهيم؟

همكاران من در وزارت نيرو و شركت آب و فاضلاب كشور و ساير شركتها در اين زمينه كارهاي ارزشمند و مؤثری انجام دادهاند. البته با وضعيت مطلوب فاصله زيادي داريم لذا يك مديريت جهادي و يك جهاد مديريتي ميطلبد. يعني هم بايد الگوهاي مديريتي ما تغيير كند و هم در اعمال يافتههايمان با يك مديريت جهادي عمل كنيم و در سالهاي پيش رو اميدوار باشيم اين نگرانيها را برطرف كنيم. اما ترجيعبند تمام اينها بدون شك مباحث مديريت مصرف است. براي اجراي اين کار هم برنامه‌‌هاي گستردهاي هم در تمام استانها و همینطور استان تهران و شهر تهران در دستور كار قرار دارد. هدفگذاري ما كاهش مصرف كنوني  و حفظ منابع آب است.