نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

خدمت یا خیانت بانـک ها به سـاختمـان

گروه ساختوساز: یکی از نکات مهم که اعتراض اهالی صنعت ساختمان را به دنبال داشته، سرمایهگذاری گسترده  بانکهای مختلف در ساخت مجتمعهای مسکونی و قیمتگذاری بالای واحدهای مسکونی از سوی آنها است. در سالهای گذشته همزمان با رکودی که بر اقتصاد ایران حاکم بوده است و تعدادی از واحدهای تولیدی و صنعتی به حالت نیمه تعطیل و تعطیل درآمدهاند، تعداد بانکها و مؤسسات اعتباری با سرعت بالایی رشد کردند و برای بسیاری این سؤال مطرحشده که دلیل این افزایش شدید تعداد بانکها در کشور چیست؟پیام ساختمان در این شماره در گفتگو با کارشناسان موافق و مخالف درستی و نادرستی ورود بانک ها به مباحث ساخت و ساز را به بررسی نشسته است.

تأمین سود مشتریان از ساختمان

حمیدرضا سیفی، رئیس انجمن پیمانکاران استان تهران هم با بیان اینکه بانکها به صنعت ساختمان خیانت میکنند، گفت: بانکها با سرعت فزایندهای در حال رشد هستند ، به گونهای که بسیاری از مغازهها که اتفاقاً در نقاط بکر منطقه هستند، توسط بانکها خریداریشده و به بانک تبدیلشدهاند. مگر ما واقعاً چند بانک احتیاج داریم؟

وی ادامه داد: زمانی که قرار است 27 درصد به مشتریان سود بدهند باید علاوه بر سود حاصل از ساخت، 27 درصد سود مشتری را هم تأمین کنند. درحالیکه بانک باید خدمات به مردم بدهد نه اینکه بنگاه اقتصادی مستقل باشد. اگر قرار است بانک هر جوری که میخواهد عمل کند،به چه درد جامعه میخورد؟

سیفی با اشاره به اینکه جامعه پیمانکاری با عملکرد بانکها نابود شده است، گفت: در بسیاری مواقع دولت پول پیمانکار را نمیدهد ضمن اینکه بهرهای که بانکها از پیمانکاران میگیرند باعث ورشکستگی پیمانکاران شده است. وی تصریح کرد: بانک مرکزی باید خدمت رسانی بانکها را مجدد تعریف و مورد بازنگری قرار دهد. اگر قرار است بانکها ساختوساز کنند و هیچ خدمتی به جامعه ارائه نکنند که خود پیمانکاران بانک تأسیس میکنند.

بانکها بیتقصیرند

سعید لیلاز، کارشناس مسکن نظری متفاوت دارد. او معتقد است بانکها در شرایط حاضر حق ورود به ساختوساز دارند. بانکها باید برای پرداخت سود سهامداران و مشتریان و همچنین اداره بانک به حداکثر سودآوری برسند و باید با سپرده کسب درآمد کنند و طبیعی است که به دنبال بهترین روش و بهترین محل (مسکن) بگردند.

وی افزود: به اعتقاد من اینکه ما بخواهیم با اعمال قوانین و مقررات از فعالیت این بنگاههای اقتصادی در مسکن جلوگیری کنیم، غلط است چون اساس مشکل و سؤال اصلی این است که چرا صرفه تولید کمتر از بخش مسکن است نه اینکه چرا بانکها در بخش مسکن سرمایهگذاری میکنند. فعالیت بانکها نه غیرقانونی است و نه غیرشرعی و اصلاً نباید بانکها را به این دلیل سرزنش کرد.

وی در پاسخ به این سؤال خبرنگار پیام ساختمان که آیا نرخ بهره بالایی که بانکها به مشتریان میدهند علت هجوم آنها به ساختوساز است،گفت: سودهایی که بانکها به مردم میدهند کمتر از نرخ تورم است و متهم کردن بانکها مثل این است که ما تمام ناهنجاریهای اقتصادی را رها کنیم و سعی کنیم جلوی بانکها را بگیریم.

لیلاز ادامه داد: فرض کنید بانکها پول را به بخش تولید بدهند، در این شرایط اگر مسکن سودآور است که تولیدکننده هم در نهایت در مسکن سرمایهگذاری میکند و کسی هم نمیتواند او را از این کار منع کند. بنابراین اینکه گفته شود حضور بانکها در بخش مسکن باعث تورم شده است، سطحینگری است.

لیلاز گفت: بانک را با قوانین و مقررات نمیتوان بست. زمانی به بانکها گفتند که این کار را نکنید که آنها تصمیم گرفتند پول را به شرکتهای تابعه بدهند و بعد هم که با این کار بانکها مخالفت شد، تصمیم گرفتند وام را به شرکتهای تابعه همدیگر بدهند. اینکه نرخ تورم در کشور بالا باشد و تورم را در تمام کالاهای وارداتی سرکوب کنیم قطعاً تورم در مسکن به عنوان تنها کالایی که نمیتوان وارد کرد، متمرکز میشود. حال اینکه بانک این کار را نکند، مردم این کار را میکنند. بنابراین نمیتوان گرانی مسکن را ناشی از عملکرد بانکها دانست.

مجلس ورود کند

سید احسن علوی، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه رشد کارهای غیر مولد بانکهای ما در جهان بیسابقه است، گفت:  عمده فعالیتها به سمت ساختوساز می رود که سود حاصل از آن فقط نصیب بانکها شده و آشفته کردن بازار مسکن نصیب مردم میشود.

وی افزود: بهره بانکی به طور میانگین حدود 22 درصد است و به طور طبیعی بانکها باید حدود 40 درصد سود ببرند تا علاوه بر کسب سود، بهره مشتریان را پرداخت کنند. بانکها برای تأمین این سود صنعت ساختمان را که همیشه سودآور است نشانه رفته و تولید را رها کردهاند که این امر بیکاری گسترده و تورم را در جامعه ایجاد کرده است.

عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه حضور بانکها در صنعت ساختمان بر مبنای سودجویی است و باعث بالا بردن قیمت مسکن میشود،گفت: زمانی که بانکها برای خرید املاک مراجعه میکنند، فروشندگان به دلیل تمکن بالای بانک با قیمت بالاتری ملک خود را میفروشند که همین امر بازار را متشنج میکند و از طرفی بانکها هم در زمان فروش ساختمانشان را به بالاترین قیمت میفروشند.

وی ادامه داد: در شرایط حاضر بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار با تحدید وظایف بانکها را در مسیر اصلی قرار دهند تا در اقتصاد کشور اثربخش باشند.همچنین مجلس شورای اسلامی و به ویژه کمیسیون عمران و کمیسیون اقتصادی هم باید به عملکرد بانکها ورود کنند و حتی به دلیل تأثیراتی که این روند دلالی بانکها بر امنیت میگذارد، جا دارد کمیسیون امنیت ملی هم به مسئله ورود کند.

علوی با بیان اینکه نظام بانکی ما نظام مریضی است،گفت: بانکها نتوانستهاند شرایطی برای رونق تولید و کمک به تولیدکننده ایجاد کنند و قطعاً بخشی از شرایط امروز اقتصاد، ناشی از عملکرد بانکهاست که باعث نابودی فرصتهای شغلی هم شده است. ضمن اینکه بخشی از تورم جامعه هم در اثر سیاستهای ناکارآمد بانکهاست.

ساخت و ساز با بانکداری منافات دارد

جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه و سخنگوی کمیسیون تولید ملی با انتقاد از ورود مستقیم بانکها به ساخت و ساز به پیام ساختمان گفت: مسئولیت بانکها واسطهگری مالی است و باید منابع مالی را در بخش تولید کانالیزه کند. ورود مستقیم به ساخت و ساز هیچگاه جزء وظایف آنها تعریف نشده است. 

وی با بیان اینکه ساختمانسازی با بانکداری منافات دارد، افزود: اگر بانکها منابع را جمعآوری کنند و خودشان ساخت و ساز را بر عهده بگیرند، فلسفه وجودیشان زیر سوال میرود. اگر میخواهند ساخت و ساز کنند باید کار بانکداری را رها کنند چون این دو با هم سازگاری ندارد. متاسفانه در حال حاضر بخش عظیمی از منابع بانکها به سوی ساخت املاک تجاری پیش میرود و این کار حتی به عرضه مسکن هم کمک نمیکند.

سخنگوی کمیسیون تولید ملی اضافه کرد: به دلیل اینکه بخش خصوصی توانایی مالی ساخت واحدهای تولیدی بزرگ را ندارد و از طرفی برای گرفتن تسهیلات وثیقه کافی ندارد، بانکها میتوانند از منابع خودشان در قالب یک اهرم استفاده کنند و برای تامین بقیه پول مورد نیاز احداث خط تولید، در قالب شرکتهای سهامی منابع مالی مردم را به کار بگیرند و بلافاصله سهام آن را واگذار کند. این کار نهایت ورود بانکها به بخش صنعت است.

وی در پایان گفت: در شرایط حاضر ضروری است که بانک مرکزی و مجلس شورای اسلامی ازورود بانکها به ساخت و ساز جلوگیری کنند.