هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

کشف معمای گنبد شاه نعمت الله

گنبد تاریخی شاه نعمتالله ولی در حالی صدها سال قبل توسط معماران کرمانی ساختهشده که راز ساخت این گنبد با قطعات منفرد از جمله معماهای سربهمهر این مجموعه طی سالهای گذشته بوده است اما یکی از استادان ریاضی دانشگاه« اترخت هلند» این روزها پرده از روش ساخت این گنبد برداشته است.

بنای مقبره شاه نعمتالله در کنار باغ شاهزاده ماهان، این شهر تاریخی را به یکی از قطبهای گردشگری استان کرمان و کشور تبدیل کرده است.

یک پژوهشگر رشته ریاضی از کشور هلند موفق به شناسایی یک شاهکار مهندسی در طراحی و ساخت گنبد آرامگاه«شاه نعمت الله ولی» (واقع در ماهان کرمان) شد که اکنون معمای عدد 11 را در مقابل استادان معماری قرار میدهد.

این کارشناس ارشد ریاضی در دانشگاه اترخت (Utrecht) هلند، اظهار کرد: معماران و مهندسان ایرانی در طراحی و ساخت گنبد آرامگاه شاه نعمتالله ولی از یک روش منحصربهفرد و بینظیر استفاده کردهاند.

«وینسنت کارلز»(Vincent Karels) افزود: بر اساس مطالعاتی که بر روی طرح گنبد فیروزهای این آرامگاه انجام دادم، پی بردم که این گنبد به 11 قسمت مساوی تقسیم شده است.وی ادامه داد: قاعده این 11 قسمت در پایین گنبد و رئوس آنها در بالای گنبد در کنار یکدیگر قرار گرفته است.

وی با اشاره به اینکه از نظر ریاضی، محیط دایره به طور معمول به قسمتهای مساوی زوج تقسیم میشود، اظهار کرد: اینکه چرا معمار و مهندس این گنبد عدد 11 که یک عدد فرد است را برای تقسیم گنبد و طراحی آن انتخاب کرده، بسیار جالب و حائز اهمیت است.

کارشناس هلندی با تاکید بر اینکه این کار از نظر علم ریاضی بسیار مشکل است، گفت: لازم است اساتید معماری و کاشیکاری ایران بررسی کنند که چطور این 11 قسمت مساوی بر روی یک گنبد با یکدیگر جفتوجور شده است. کارلز افزود: بدون شک معماران آرامگاه شاه نعمتالله ولی در زمان صفوی با این نوع طراحی و ساخت گنبد، قصد دادن پیامی را داشتهاند که این پیام باید کشف شود.

این استاد ریاضی تصریح کرد: زمانی که ۳۶۰ را بر ۱۱ تقسیم کنیم عددی حاصل میشود که برای ساخت این گنبد طرحی بینظیر بوده و اینکه کاشیکاران ایرانی آن زمان از تمام محاسبات ریاضی این گنبد و چگونگی ساخت آن مطلع بودند، عجیب است. وی افزود: با بررسیهایی که در باره عدد 11 و حروف ابجد انجام دادم متوجه شدم که عدد 11 معادل کلمه «هو» به معنای «الله» است.

به گفته وی، این احتمال می رود که با توجه به اینکه شاه نعمتالله ولی یک عارف بزرگ و شناختهشده در زمان خود بوده، این کار برای نشان دادن اخلاص او در ایمان به خدا انجام شده است.

شاه نعمتالله ولی از عرفا و شعرای سده هشتم و نهم هجری است که در سال ۸۳۲ (به روایتی ۸۳۴ هجری قمری) در شهر کرمان درگذشت و در باغی در ماهان دفن شد.قدیمیترین قسمت آرامگاه این عارف، گنبدی است که در سال 840 هجری قمری ساخته شد و از شاهکارهای معماری این آستانه به شمار میآید.