نشریه شماره   185   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

صرفه‌جویی در منزل با چهار حرکت

گروه تأسیسات: مصرف آب خانگي بيشترين بخش مصرف آب شهري را به خود اختصاص داده است. از آنجا كه  مصرف خانگي ارزش افزوده هم ندارد كارشناسان تلاش گستردهاي براي صرفهجویی بيشتر و ارائه راهكارهايي براي مصرف بهينه تدبير كرده و آزمودهاند. از جمله موثرترين اقدامات صرفهجویی در مصرف آب خانگي استفاده از شيرآلات و تجهيزاتي است كه به اين منظور طراحي شدهاند. شيرهاي بهداشتي، تجهيزات كاهنده مصرف، دوشهاي كممصرف از اين نوع محصولات هستند.

مصارف آب در شهر

آب در شهر به سه گونه مصرف ميشود، نخست به صورت خانگي است كه در مصارفي همچون استحمام، آشپزي، لباسشويي مورد استفاده قرار میگیرند. همچنين به منظور شستشوي اتومبيل و باغچه نيز خانوادهها آب شرب را مصرف ميكنند. نوع ديگر  مصرف آب،استفاده در مراکز صنعتي و تجاري مانند کارواشها، خشکشوییها، قصابيها و كارگاههاي توليد چرم است. شكل ديگر نيز مصارف عمومي است كه در استخرهاي شنا، مؤسسات آموزشي، مراكز بهداشتي و درماني و شستشوي خيابانها نمود دارد.

مصارف خانگي را ميتوان با استفاده از وسايل كاهنده به ميزان زيادي كاهش داد. اگر چه مصرف آب در ديگر بخشها از مديريت ضعيف توزيع و مصرف ناشی میشود،اما در مصارف خانگي عوامل فرهنگي و عادت به مصرف بد دخیل هستند. قيمت پایین آب - به دليل يارانه بالايي كه به آن  تعلق میگیرد- و همچنين مناسب نبودن تجهيزات خانگي و لولهكشيهاي غیراصولی كه در پس از مدتي باعث نشستي آب ميشوند ، از دلایل دیگر مصرف بالاي آب در مصارف خانگي است.

معرفي تجهيزات كم مصرف

الف) امروزه بسياري از خانهها علاوه بر دستشويي توالت ايراني، توالت فرنگي را هم در منازل خود نصب ميكنند. فلاشتانكها نيز امروزه در هر دو نوع توالت ايراني و فرنگي استفاده میشوند. با استفاده از فلاشتانکهای دو مرحلهاي در مواقعي كه نياز به استفاده از آب زياد نيست تا 20 درصد ميتوان در آب خانگي صرفهجويي كرد. در حال حاضر فلاشتانكهاي دو مرحلهاي كم مصرف (3 تا 6) ليتري  كه نسبت به نوع پر مصرف آن بيش از 75 درصد صرفهجويي در مصرف آب دارد، در دسترس است.

نوع ديگري از فلاشتانک نيز وجود دارد كه  به آن فلاشتانک تحت فشار ميگويند. آب ورودي به اين نوع فلاشتانکها هواي محبوس در داخل آن را متراكم كرده و پر شدن فلاشتانک تا يكسان شدن فشار هوا و آب ورودي ادامه خواهد داشت. در هنگام مصرف ، فشار هواي متراكم شده آب را با فشار به سمت خروجي هدايت ميكند. بعضي از اين نوع فلاشتانکها قدرت پاككنندگي برابر يا حتي فراتر از فلاشتانكهاي پرمصرف دارد و قادر به تميز كردن سيفون و جابهجایی مواد جامد هستند.

ب) حدود 30 درصد از مصارف خانگي مربوط به مصارف حمام است. مقدار دبی مصرفی در دوشها بستگی به خصوصیات رفتاري فرد، شدت جریان و مدت زمان دوش گرفتن و تکرار آن دارد. افزایش مصرف دوشها به خاطر زیادتر بودن تواتر و مدت زمان بالاي استفاده از آنها است. افزایش تواتر استفاده از دوشها به خاطر تغییرات در فرهنگ استفاده از آنهاست. لذا کاهش شدت جریان مصرفی بدون اینکه تأثیري در کارآیی سیستم داشته باشد یکی از راهکارهاي کاهش مصرف آب است. میتوان از دوشهاي کم مصرف یا نصب محدودکنندههای جریان در روي خط ورودي استفاده کرد. در بعضی از مدلهاي سردوش، میتوان جریان مصرفی را تا حدود 11 لیتر در دقیقه کاهش داد. این سردوشها با اختلاط هوا و آب، ظاهراً شدت جریان بالایی ایجاد میکنند و با کاهش مصرف آب گرم باعث صرفهجویی زیادي در مقدار انرژي نیز میشوند. این انرژي به طور قابلملاحظهای با منبع انرژي (برق یا گاز) ، بازدهی سیستم گرمازا، میزان عایقسازي سیستم و لولههاي آب گرم، طول لولهها، درجه حرارت آب سرد ورودي و دماي مورد نظر آب، دوره و تکرار دوش گرفتنها تغییر میکند. با یک طراحی خوب دوشهای کم مصرف و دوشهای خیلی کم مصرف میتوانند کارایی مشابه داشته باشند.

ج) استفاده از شیرهاي اهرمی به مقدار قابلتوجهی قادر به کاهش مصرف آب است. در جاهایی که از شیرهاي دو محوره استفاده میشود صعوبت در تنظیم دماي آب باعث اتلاف آب میشود و از هر بار وصل مجدد جریان آب این تنظیم بایستی انجام گیرد ولی در صورت استفاده از شیرهاي اهرمی تنها یک بار نیاز به تنظیم دماي آب میباشد. استفاده از شیرهاي اهرمی تا 50 درصد از میزان مصرف خواهد کاست.

د) شاید سادهترین و اثربخشترین و همچنین کم هزینهترین کار در راستاي کاهش مصرف آب تعویض سرشیرها و مجهز نمودن شیرآلات به درفشانهاي کاهنده مصرف است که در حال حاضر به وفور در بازار موجود میباشد و به ازاي هر نفر- با فرض دو بار مصرف در روز هر مرتبه يك دقيقه مصرف- تا 50 درصد ميتوان در مصرف آب صرفهجويي كرد.

به جز موارد یادشده، میتوان به تجهيزاتي همچون شير پدالي  كه بيشتر در اماكن عمومي ميتواند مورد استفاده قرار گيرد، شير آبي هوشمند چشمي  كه بر مبناي ارسال و دریافت نور مادونقرمز است و بدون تماس دست و تنها با قرار دادن دست مصرفکننده در میدان دید سنسورهاي مادون قرمز، شروع به کار مي كند ،اشاره كرد. شير آبي هوشمند چشمي  تا 70 درصد در مصرف آب صرفهجویی ميكند و تا 100 درصد باعث افزايش بهداشت و پاكيزگي ميشود.

نتایج تحلیلها نشان میدهد که نصب شیرآلات و تجهیزات جدید موجب کاهش حدود 15 تا 50 درصدي در مصارف انتهایی مربوطه و به طور متوسط موجب کاهش مصرف آب خانگی به میزان 32 درصد در شهر میشود.