نشریه شماره   184   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

پاشنه آشیل هدفمندی

شروع صنعتی سازی در ایران از سال ۱۳۴۰ و با افزایش نیاز به مسکن در کلان شهرها آغاز شد. ساختوساز با استفاده از قطعات پیشساخته توسط چند کارخانه تحت لیسانس کارخانههای خارجی و پس از آن به صورت انگشتشمار برخی پروژههای ساختمانی در تهران با این روش آغاز شد، اما صنعتی سازی در دورهای به طور جدی وارد عرصه صنعت ساختوساز کشور شد که به دلیل نبود برنامهای جامع برای تدوین آن و به دنبال شتاب برای تحویل واحدهای مسکونی مهر، فرآیند صحیح آن نادیده گرفته شد.

طبق تعاریف متخصصان، در صورتی که بیش از ۵۰ درصد قطعات ساختمانی در کارخانه انجام شود به سیستم ساختمانی صنعتی اتلاق میشود. در ساختمانسازی با این رویکرد از قطعات آمادهشده از قبیل بلوکها، تیرچهها، پانلهای پیشساخته، تیرها و ستونهای فلزی و بتنی، شبکههای فلزی، قطعات گچی و بتنی و استفاده میشود و بیشتر عملیات با استفاده از تجهیزات و لوازم کارگاهی به صورت مکانیکی انجام میشود.

تعداد متخصصان و کارگران هم در این روش از نظر کمیت کمتر از روشهای سنتی است، ولی از نظر کیفیت باید از افراد متخصص در سطح بالای مهارت و دقت فنی استفاده شود. به گفته سازندگان، سرعت اجرای کار در این روش بین ۹ تا ۱۴ ساعت برای هر مترمربع است. حال آنکه در حال حاضر علیرغم تلاش مسئولان طی این چند سال برای شناساندن مزایای صنعتی سازی و سیستمهای ساختوساز به مهندسان و متخصصان ساختوساز، در بسیاری از مناطق شهری یا اطراف شهرهای بزرگ همچنان ساختمانسازی با روش سنتی و رایج و اجرای کار توسط نیروی انسانی متخصص، غیر ماهر و یا نیمه ماهر بوده و از مصالح سنتی استفاده میشود. در کنار آن نیز در برخی پروژهها، ماشینآلات و تجهیزات ساختمانی به کار گرفته میشود.

با این وجود، ضعف در ساختوساز به روش سنتی، همزمان با ورود تکنولوژیهای روز در صنعت ساختمان، لزوم بهکارگیری روش صنعتی سازی در ساختمان را بیش از پیش برای انبوهسازی به ویژه در بافتهای فرسوده تقویت میکند. درعینحال علیرغم آنچه که بسیاری از متخصصان و منتقدان میگویند، اجرای صنعتی سازی ساختمان در ایران معایبی داشته است، اما قطع به یقین حمایت از فناوریهای نوین با هدف افزایش کیفیت ساختوساز و بهبود کیفیت مصالح توجه بیشتر مسئولان را میطلبد.

 از طرفی با توجه به آزادسازی قیمت حاملهای انرژی حمایت از این موضوع مهم مورد غفلت متولیان امر قرار گرفته است. روشی که حتی میتواند در ازای بهکارگیری این نوع تکنولوژیها علاوه بر کاهش ضایعات و آلودگی محیطزیست به کاهش اتلاف و صرفهجویی بالا در مصرف انرژی کمک بسیاری کند.

نباید فراموش کرد کاهش زمان و هزینه همچنین افزایش سرعت، ایمنی و کیفیت ساخت با صنعتی سازی، در راستای سیاستها و اهداف کشور است و باعث جلوگیری از هدر رفت سرمایههای کشور میشود؛ موضوعی که با توجه به شرایط موجود سبب شده برخی همچنان ساختمانهای خود را به شیوه سنتی و یا صنعتی سازی نیمهکاره بسازند. ارزان بودن انرژی و دستمزد دلیل ساخت مسکن به شیوه سنتی استدلالی است که متأسفانه اخیراً از قول بسیاری از دستاندرکاران ساخت شنیده میشود. این در حالی است که با افزایش هزینههای مربوط به انرژی سرمایهگذاران ساختمانی ناچار به استفاده از روشهای نوین هستند تا هزینهها را کاهش هزینه دهند.

به این ترتیب ضروری است، برنامهریزیها توسط سیاستگذاران این صنعت به گونهای صورت گیرد، تا با بازنگری قوانین و آئین نامههای اجرایی مسیر مناسب برای رشد این رویکرد در صنعت ساختمان تقویت و فراهم شود.