نشریه شماره   158   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مشکلات آپارتمان نشینی

گروه معماری و دکوراسیون: خارج شدن خانه‌ها از فضایی که وسعت آن امروزه برای نسل جدید کمتر در تخیل می‌گنجد و تبدیل شدن آنها به خانه‌هایی در ابعاد کوچک تر، به گونه‌ای که هر خانه روی خانه‌ای دیگر بناشده، نمونه‌ای از زندگی را در خانه‌هایی به نام آپارتمان به وجود آورده است. نمونه‌ای که زندگی در آن خلاف زندگی در خانه‌های حیاط دار و بزرگ تابع قواعد و قانون خاص خودش است.

قانون در کنار آپارتمان‌نشینی

آپارتمان ها بنا به تعریف، واحدهایی از یک مجموعه ساختمانی هستند که در عرصه واحد، از یک پلاک ثبتی خاص با واحدهای مستقل با سند تفکیکی خاص و مجزا بنا شده‌اند. با توجه به شروع ساخت‌وساز مجتمع‌های آپارتمانی از دهه 40 که تعداد آنها از تعداد انگشتان دست فراتر نمی‌رفت، قانون تملک آپارتمان ها در سال 1343 به تصویب رسید و آیین‌نامه اجرایی آن نیز چهار سال بعد یعنی 1347 تدوین شد.اصلاح آیین‌نامه اجرایی آپارتمان ها در دهه 60 در حالی مورد بازبینی مجدد قرار گرفت که مردم در این دهه به زندگی در آپارتمان روی آورده و در کشاکش زندگی در آنها با مشکلات مختلفی روبه رو شده بودند.

سنت آپارتمان نشینی

مشکلات زندگی آپارتمانی از زمانی آغاز شد که خانواده‌ها همچنان پیرو زندگی سنتی خود در خانه‌های حیاط دار بودند؛ به گونه‌ای که صحبت کردن با صدای بلند، رفت‌وآمد در هر زمان از شبانه‌روز، بلندی صدای تلویزیون، رادیو و ضبط‌صوت تا آن میزان که تمایل دارند و بسیاری از نمونه‌های دیگر، با این تفکر که چهاردیواری اختیاری است، همچنان بر آن شیوه زندگی سنتی پا فشاری می‌کردند، بدون آنکه توجهی به حقوق همسایه دیوار به دیوار یا همسایه طبقه پایین یا بالایی خود داشته باشند.مردم ما اگر چه از خانه‌های حیاط دار به آپارتمان چند طبقه کوچ کرده‌اند، اما نمی‌توانند در خانه‌های خود آرام بگیرند. آنها یا از مزاحمت همسایگان در عذاب هستند یا موجب مزاحمت همسایگان دیگر می‌شوند. به طوری که معتقدند پولش را داده‌اند و هرگونه که بخواهند، می‌توانند زندگی کنند و شاید هم به این دلیل است که از سکونت در آپارتمان ناراضی به نظر می‌رسند اما در دنیای امروز با افزایش روبه رشد جمعیت، تنها راه کنار آمدن با این موضوع، داشتن فرهنگ و قوانین آپارتمان‌نشینی است یا اینکه از شهر خارج و در شهرک‌های اطراف ساکن شوند.

قانون و فرهنگ

فرهنگ، جزو لاینفک هر زندگی آپارتمان‌نشینی بوده و نادیده گرفتن این بخش مهم در زندگی آپارتمانی به وجود آورنده بخش بزرگی از مشکلات اجتماعی و معضلات روانی در این محدوده است. رسیدن به یک فرهنگ واحد در هر مجموعه آپارتمانی در حالی است که هر خانواده ساکن در هر واحد مسکونی فرهنگ آپارتمانی خاص خودش را دارد و همسو و همراه کردن همه فرهنگ‌ها با یکدیگر در یک فرهنگ در عرصه عمل کاری غیرممکن به حساب می‌آید.با این حال وارد شدن و زندگی کردن در مجتمع‌های آپارتمانی دو اصل بدیهی است: با توجه به محدودیت‌های زندگی آپارتمان‌نشینی، نخست باید رعایت حقوق دیگران مهم شمرده شود و دیگر آنکه در انتظار رعایت حقوق و قوانین از جانب دیگران نباشید.

فرهنگ آپارتمان نشینی و مشکلات آن

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، مشکلات آپارتمان‌نشینی و اختلاف میان همسایگان در نتیجه نادیده گرفتن این دو نکته اساسی است که به وجود می‌آید. به گونه‌ای که آنها در یک جمع‌بندی ساده معتقدند؛ توافق نداشتن ساکنان در نحوه استفاده از مشاعات، وجود سلیقه‌های گوناگون، فرهنگ‌ها و اختلاف محسوس اجتماعی میان ساکنان، نبودن ضوابط و مقررات مدرن برای طراحی، ساخت و بهره‌برداری از مجتمع‌ها، بی‌توجهی ساکنان به حقوق همسایگان و الزام نداشتن آنها به جبران خسارت‌های احتمالی تنها بخشی از این مشکلات بوده یا باعث ایجاد مشکلات است. فرهنگ آپارتمان‌نشینی با توجه به آداب، قواعد و الزام‌های زندگی در محیط جمعی یعنی آپارتمان‌نشینی معنا و مفهوم پیدا می‌کند و دوری از آن باعث بالا رفتن مشکلات اجتماعی می‌شود که خود را در اعتراض‌ها و شکایت‌های گوناگون در کلانتری‌ها و دادسراها نشان می‌دهد.شکایت و دادرسی بر اساس آنچه حق قانونی به حساب می‌آید، تنها یک روی سکه است و روی دیگر را باید در کاسته شدن از ارزش همسایه و همسایه داری جست‌وجو کرد. همسایه‌ای که در فرهنگ کهن، احادیث و آموزه‌های دینی ما برای آن سفارش‌های بی‌شماری شده است.یکی از مزایای ارتباط و دوستی با همسایه ایجاد امنیت و آرامش برای مسلمانان در یک شهر توسط خود مردم است. در روایات داریم که 40 خانه پهلویی، 40 خانه عقبی و 40 خانه جلویی به عنوان همسایه محسوب می‌شوند. چنانچه از حضرت رسول (ص) روایت داریم که فرمودند؛ اگر ستم نبود، می‌گفتم همسایه از همسایه ارث می‌برد. لازم به ذکر است؛ ارتباط با همسایه و حقوقی که همسایه بر همسایه دارد را می‌توان در چارچوب مسایل اخلاقی حل و فصل کرد.