نظارت کاردان‌ها؛ حق یا زیاده خواهی

شمار نشریه : 184

گروه ساختوساز: با وجود اینکه دو تشکل سازمان نظام کاردانی و سازمان نظام مهندسی از دل قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان برآمدهاند، اما در سالهای اخیر کاردانها نسبت به شیوه توزیع کار در کشور اظهار نگرانی کردهاند و اعتقاد دارند؛ سازمان نظام مهندسی از حضور آنها در ساختوساز چندان خوشحال نمیشود و وزارت راه و شهرسازی هم در سالیان اخیر به سازمان نظام مهندسی توجه بیشتری داشته و همین امر باعث شده تا کاردانها در انزوا قرار بگیرند. در اینکه بسیاری از کاردانها به دلیل عدم بهکارگیری در امور تخصصی صنعت ساختمان به سوی مشاغل کاذب رفتهاند و بسیاری از آنها راه مهندس شدن را در پیشگرفتهاند تقریباً شکی نیست اما امروز میخواهیم در گفتگو با اعضای هیئتمدیره سازمان نظام مهندسی استانها و البته رئیس شورای مرکزی سازمان نظام کاردانی بررسی کنیم که اولا چقدر حضور کاردانها میتواند در صنعت ساختمان موثر باشد و دوم اینکه در قانون، نظارت کاردانها تا چه اندازه مورد تایید است.

کاردان؛ پل ارتباطی بین مهندس و مجری

حسین پور اسدی ، عضو هیئت مدیره  سازمان نظام مهندسی استان فارس با بیان اینکه حضور کاردانها بیشک در صنعت ساختمان منشأ اثرات مفید خواهد بود، گفت: در سالهای اخیر بسیاری از کاردانها به سمت مدرکگرایی و اخذ مدارک بالاتر رفتهاند، در صورتی که کاردانها پل ارتباطی بین مهندسان و مجریان ساختمان هستند.

وی افزود: اگر حقوق و جایگاه کاردانها در صنعت ساختمان به درستی دیده میشد، حضور آنها باعث ارتباط نظام فنی و نظام اجرایی میشد. بنده با کاردانهای ساختمان کار کردهام  و این همکاری به دلیل «دست به آچار تر بودن»  آنها بسیار مفید واقع شده است.

پور اسدی در پاسخ به این سؤال که چرا از کاردانها استفاده نمیشود، گفت: یک مشکل به مدرکگرایی بر میگردد چرا که بسیاری فکر میکنند که مدرک بالاتر لزوماً بهتر است اما در واقع اینگونه نیست.

وی در پاسخ به سؤال دیگری مبنی بر اینکه آیا حضور کاردانها هزینهها را برای مالکان زیاد نمیکند، خاطرنشان کرد: اگر هزینه درست مصرف شود باعث بهرهوری و کسب سود بیشتر مالکان میشود. ضمن اینکه حضور کاردانها جای سازمان نظام مهندسی را تنگ نمیکند؛ زیرا هر کسی باید سرجای خودش باشد.

کاردانها دچار سهم خواهی شدهاند

علی پزشکی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان نیز با بیان اینکه کاردانها در صنعت ساختمان نقش بسیار محوری دارند، گفت: حلقه مفقوده فعلی صنعت ساختمان کاردانها هستند. کاردان واسطه بین بدنه مهندسی و بدنه اجرایی است و این یک اصل انکارناپذیر است. اما متأسفانه در حال حاضر کاردانها که در چارچوب قانون نظام مهندسی وظایف آنها تعیین شده است، تا حدودی به سمت سهم خواهی از وظایف مهندسان میروند. به طور مثال علاقهمند هستند که در امر طراحی دخالت کنند. درحالیکه قانون طراحی را به عهده مهندسان گذاشته و البته در تبصره 2 ماده 12  آمده است که اگر در جایی مهندسی به اندازه کافی نبود ، کاردانها میتوانند این نقش را بر عهده بگیرند.

وی در پاسخ به این سؤال خبرنگار ما مبنی بر اینکه در حال حاضر کاردانها در هیچ بخشی اعم از نظارت ، اجرا و... به کار گرفته نمیشوند، گفت: این آمارها شاید مربوط به استان تهران باشد اما واقعیت این است که در بسیاری از استانها، کاردانها نقش موثری دارند. مثلاً در استان اصفهان کانون کاردانها حدود2400 نفر عضو دارد که تقریباً تمامی آنها در امر نظارت و اجرای ساختمان به همراه مهندسان مشغول به کار هستند.

پزشکی در رابطه با موضوع افزایش هزینهها با حضور کاردانها در ساختمان گفت: صنعت ساختمان با وجود اینکه 30 درصد از گردش مالی کشور در بخش ساختوساز را شامل میشود، اما مورد بیمهری قرار گرفته است. اگر ساختمان خوب ساخته شود از سرمایه ملی حفاظتشده و بهرهوری افزایش مییابد.

رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان اصفهان در پایان خاطرنشان کرد: تقریباً در کنار هر مهندس باید دو سه کاردان حضور داشته باشد اما متأسفانه تعداد کاردانها از مهندسان کمتر است.

حق نظارت کاردانها در قانون نیامده است

سید باقر زنده دل، عضو هیئتمدیره نظام مهندسی ساختمان استان تهران نیز دراینباره به خبرنگار ما گفت: کاردانها فقط در بخش اجرا میتوانند وارد شوند و در بخش محاسبات و نظارت نمیتوانند کارایی داشته باشند.  وی افزود:اگر کسی نسبت به نحوه نظارت مهندسان ناظر معترض است، چاره آن استفاده از کاردانها نیست. بلکه باید حقالزحمه واقعی مهندسان ناظر به درستی پرداخت شود تا به عنوان ناظر مقیم در پروژه حاضر باشند.

زنده دل خاطرنشان کرد: مقررات ملی ساختمان جایگاهی برای نظارت کاردانها در ساختمان ندیده است و کاردانها طبق قانون فقط باید در بخش اجرا فعالیت کنند و نظارت و محاسبات از وظایف مهندس است.

کاردانها حق نظارت دارند

مهدی مؤذن، رئیس شورای مرکزی سازمان نظام کاردانی نظری متفاوت نسبت به نظارت کاردانها دارد. وی به خبرنگار ما گفت: سازمان نظام مهندسی مانند سازمان نظام کاردانی بر خواسته از قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان است؛ بنابراین در درجه اول یکی نمیتواند برای دیگری به واسطه قدرت یا تمولی که دارد تعیین تکلیف کند چرا که این کار بر عهده حاکمیت است.

وی اضافه کرد: پروانه اشتغال که وزارت راه و شهرسازی به افراد میدهد یک سند معتبر دولتی است. بنابراین همان دولت که صلاحیت یک مهندس را پشت پروانه اشتغالش مینویسد، صلاحیت یک کاردان را هم پشت پروانه اشتغال مینویسد.ضمن اینکه در پروانه اشتغال کاردانها به طور صریح آمده است که در امر نظارت و اجرا میتوانند فعالیت کنند. در یک خط نظارت بر اجرای ساختمانهای تا 800 مترمربع آمده و در خط پایین آن هم نوشته  که صاحب این پروانه میتواند ساختمانهای تا 800 مترمربع را اجرا کند.

وی ادامه داد: پروانه اشتغال مهندسان هم همین موارد را فهرست وار نوشته است با این تفاوت که متراژ نظارت و اجرای آنها تا 1500 مترمربع میباشد؛ چرا که حاکمیت توان فنی مهندس را بیشتر دیده است. اما همه باید قبول کنیم که جنس نظارت یک چیز است، حالا چه 800  متر باشد و چه 1500 متر.

رئیس شورای مرکزی سازمان نظام کاردانی با بیان اینکه اگر واقعاً کاردان به کمک مهندس ناظر خلاءهای نظارت را پرکند، بسیار کار خوبی است، افزود: اخیراً آقای دکتر غفرانی به عنوان رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران در گفتگو با یکی از رسانهها عنوان کرده بودند که ما قبول داریم کاردانها باید به کمک نظارت بیایند اما مشکل ما این است که ممکن است ما مجبور شویم سهمی از حقالزحمه مهندس ناظر را برداریم و به یک کاردان فنی بدهیم. بنابراین آقای غفرانی اصل موضوع را قبول کردهاند و فقط نگران کاهش حقالزحمه مهندسان هستند.

 وی در پایان گفت: ساختمانها از اینجا گران نمیشود. مگر هر ساله عوارض ساخت افزایش نمییابد و مصالح ساختمانی گران نمیشود چه اتفاقی در صنعت ساختمان افتاده است؟ متأسفانه شهامت ابراز آن چیزی که درست است را نداریم. در صنعت ساختمان آیتمهایی وجود دارد که باعث افزایش میلیونی قیمت ساختمان در مترمربع میشود. همه اینها را رها کردهایم و چسبیدهایم به اینکه متری 30،40 هزار تومان برای حوزه نظارت میگیریم و وحشت داریم که نکند این پول 50 هزار تومان شود.