هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   184   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مدیریت مصرف با کنتور هوشمند

در سالهای اخیر، مصرف بیرویه انرژی در کشور،کاهش نزولات جوی و برداشت بیرویه از منابع آبهای زیرزمینی باعث شده، مسئولان دست به کار شوند تا با اندیشیدن تدبیر برای مدیریت مصرف انرژی در سالهای پیش رو، بهره وری بیشتری از این منابع ارزشمند داشته باشند.

شاید برای اهالی کلانشهر تهران که از انرژی تقریبا رایگان برق،آب و گاز سود میبرند، اهمیت چنین مسایلی روشن نباشد؛ اما از آنجا که تابستان هر سال با اخطار کمآبی مواجه میشوند، جبران آن با بکارگیری کنتورهای هوشمند بسیار جالب توجه است. یک کنتور هوشمند میتواند مصرف انرژی را به خوبی کنترل کند و اگر جایی مصرف انرژی زیاد شد، سیستم به طور خودکار میزان مصرف را کاهش دهد.

کمک کنتورهای هوشمند به صرفه جویی برق، آب

سال هاست که مصرف کنندگان، مصرف برق و آب منزل خود را با هزینه قبض تعدیل میکنند. امروزه این روش برای کاهش مصرف خانگی خیلی مفید نیست، اما نوع جدیدی از کنتور باعث تحول میشود و میتواند اطلاعات لحظهای از مصرف و هزینه آن ارائه دهد.

کنتورهای هوشمند میتواند به عنوان ابزاری کارآمد در همه بخشهای مورد نیاز، جهت مصرف بهینه مورد استفاده قرار گیرد. به عنوان مثال کنتورهای هوشمند آب و برق جایگزین دو کنتور موجود در چاهها (کنتور دیجیتال سه فاز برق وکنتور حجمی آب) میشود. این دستگاه قابلیت اندازه گیری همزمان پارامترهای آب و برق را ایجاد نموده و باعث کاهش هزینههای خرید، نصب، تعمیر و نگهداری از کنتور میشود.

این کنتور هوشمند با اندازه گیری پارامترهای برق مصرفی، مخصوصا توان اکتیو و راکتیو و با توجه به نوع الکتروپمپ، دبی لحظهای و حجم آب مصرفی را محاسبه و ثبت میکند. تلفیق این قابلیتها در یک دستگاه علاوه بر مزایایی مدیریتی که در اختیار مسوولان وزارت نیرو قرار میدهد، باعث کاهش هزینههای خرید و نصب و نگهداری از کنتور هم میشود. در طول سال، میزان برداشت آب به صورت اتوماتیک توسط کنتور کنترل شده و در صورت مشاهده هرگونه تجاوز از میزان مصرف یا ساعت کارکرد مندرج در پروانه بهره برداری، جریان برق قطع میشود.

اولین کنتور هوشمند در ایران

اولین کنتور، نخستین بار، بر اساس روشی که چند محقق ایرانی برای اندازه گیری آب پمپاژ شده توسط الکتروپمپها اختراع کردهاند، توسط یکی از شرکتهای مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، طراحی و ساخته شد.

اولین ویرایش تحقیقاتی کنتور هوشمند آب نیز در سال ۱۳۸۱ طراحی و به عنوان پایلوت در چند استان کشور نصب شد. تولید صنعتی و نصب کنتور هوشمند آب و برق، از سال ۱۳۸۵ و به عنوان یکی از ۱۰ طرح تعادل بخشی سفرههای آب زیرزمینی، موضوع ماده ۱۷ قانون برنامه چهارم توسعه، آغاز شد. از سال ۱۳۸۹ و به دنبال تصویب قانون تعیین تکلیف چاههای آب فاقد پروانه، نصب کنتور هوشمند آب و برق بر روی همه چاههای کشاورزی، به هزینه مالکان چاهها اجرا میشود. مطابق قانون، باید همه چاههای کشور تا پایان برنامه پنجم توسعه به کنتور مجهز شده باشند.

کنتور هوشمند آب و برق تاکنون به صورت متمرکز یا پراکنده در همه استانهای ایران نصب شده است. بسیاری از چاههای برقدار استانهای خراسان شمالی، خراسان جنوبی، لرستان، بوشهر و دشتهای مشهد، مه ولات، داراب و کاشانبا کنتور هوشمند آب و برق تجهیز شدهاند.

با نصب کنتور هوشمند آب و برق، صرفه جویی قابل توجهی در برداشت آب از سفرههای آب زیرزمینی و مصرف برق در پیک شبکه، مخصوصا در مناطقی که پروژه کامل انجام شده است، به وجود آمده است. کاهش افت سفرههای آب زیرزمینی در دشت اسفراین، صرفه جویی در برداشت آب از سفرههای زیرزمینی چهارمحال و بختیاری، کاهش ساعات کارکرد الکتروپمپهای خراسان رضوی و کاهش پیک شبکه در توزیع برق شهرستان شیراز، نمونههای مستند شده این صرفه جویی هستند.

پروژه نصب کنتور هوشمند آب و برق در استان خراسان شمالی، در سال ۲۰۱۴، جایزه پروژه ابتکاری اتحادیه جهانی آب (IWA) را در منطقه اروپا و آسیای غربی کسب نموده است.

نصب کنتورهای هوشمند گاز

از سال ۹۰ مجری شرکت ملی گاز در طرح پایلوت کنتورهای هوشمند گاز کار نصب ۵ هزار دستگاه از این نوع کنتور به عنوان پایلوت این طرح را در تهران آغاز کرد. شرکت ملی گاز از سالها پیش تصمیم داشت کنتورهای گاز مصرفکنندگان را هوشمند کند که این تصمیم بعد از هدفمند کردن یارانهها قوت گرفت.

مشاهده میزان مصرف مشترکان، رسیدن به مصرف ایده آل با کنترل و مدیریت لحظهای، آشکار شدن دستکاریهای غیر مجاز صورت گرفته روی کنتور توسط مشترکان، حذف قرائت کنتورهای فیزیکی و حذف خطاهای انسانی ناشی از قرائت اشتباه کنتور توسط ماموران قرائت، از جمله مزایای اجرای آن به شمار میرود.

به این ترتیب، با گسترش ساخت کنتورهای هوشمند در کارخانههای سازنده ایرانی، کنتورهای مشترکان قدیمی نیز به تدریج تعویض و کنتورهای هوشمند جایگزین آنها خواهد شد.

موضوعی که فقدان ابزار مناسب برای کنترل و مصرف بیش از حد انرژی در گذشته، باعث خسارات جبران ناپذیری به منابع محدود در کشور شده است. برای رفع این مشکل نیاز مبرم به استفاده از سیستم هوشمند برای تشخیص اضافه برداشت و اعمال سیاستهای تنبیهی یک ضرورت انکار ناشدنی است. ضمن اینکه استفاده از کنتور هوشمند، ابزار کنترلی مناسبی جهت ایجاد فرهنگ استفاده بهینه در اختیار مسؤولان قرار میدهد.