هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   158   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

مستند سازی مقاوم سازی مدارس

گروه گزارش: تحقیقات جهانی می‌گوید؛ کشور ما جزو 10 کشور بلا خیر دنیاست و تجربه نشان داده که هر سال شاهد حداقل یک زلزله ویرانگر در نقاطی از کشورمان هستیم. جدای از خرابی‌های هر زلزله، بحث مسائل انسانی، شاخص مهم‌تری است که جا دارد به آن بیشتر پرداخته شود. از سوی دیگر، در تقسیم بندی‌های جهانی، ساختمان‌های مدارس همانند بیمارستان‌ها، «دارای درجه اهمیت بالا» تعریف شده‌اند. از این رو ضروری است؛ ساختمان‌های مدارس مان را، چه آنهایی که تازه می‌سازیم و چه آنهایی که الآن در دست بهره برداری هستند، به گونه ای مقاوم سازی و بهسازی کنیم تا شاهد کمترین حوادث تلخ در زمان وقوع بلایایی نظیر زلزله در فضاهای آموزشی باشیم. مدرسه سازی اگرچه یک فعالیت عمرانی است ولی به واسطه نوع بهره برداری فرهنگی از آن، بُعدی معنوی هم برای فعالان این عرصه دارد. مدرسه ساختمانی نیست که فقط استفاده فنی داشته باشد، بلکه ساختمانی معنوی نیز هست و وجود دارند پیمانکارانی که افتخارشان این است که مدرسه ساز هستند ، نه ساختمان ساز!

لابد همین اهمیت نوسازی، بهسازی و مقاوم سازی مدارس بوده که موجب شده نزدیک به چهل سال قبل، در اردیبهشت سال 1354 به موجب قانونی مصوب، سازمان نوسازی و توسعه و تجهیز مدارس کشور تاسیس شود و نظر به همین اهمیت بود که ما هم به سراغ معاون فنی و نظارت این سازمان رفتیم تا از چند و چون کیفیت ساخت مدارس جدید و نوسازی و به سازی مدارس قدیمی سؤال کنیم. با مهندس محمدحسن ترابی زاده، معاون فنی و نظارت سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در دفتر کارش در محیطی صمیمی به گفتگو نشستیم.

پیام ساختمان: رویکرد شما به کیفیت ساخت و ساز و همچنین نوسازی و مقاوم سازی مدارس چگونه است؟

می‌دانید که ساختمان‌های مدارس دارای درجه اهمیت بالایی هستند و خوشبختانه نظام برنامه ریزی کشور هم به این مقوله به خوبی پرداخته و مصوب مجلس شورای اسلامی در سال 1385 مبنی بر اختصاص رقم قابل توجهی از صندوق ذخیره ارزی، نشان دهنده اهمیت دادن نظام برنامه ریزی کشور به مقوله آموزش و پرورش و فضاهای آموزشی است. از نگاه انسانی هم در همه جای دنیا مدارس به واسطه کمیت فیزیکی حضور دانش آموزان مهم هستند؛ چون اگر خدای نکرده خسارت ببینند آسیب قابل توجهی هم از نظر کمی و از جهت مسائل انسانی و اجتماعی به همراه خواهد داشت. از این بابت مسئولیت ما هم مضاعف شده است؛ لذا سعی ما بر این است تا به طور جدی به مقوله کیفیت در ساخت فضاهای آموزشی بپردازیم.خوشبختانه طی سال‌های گذشته سازمان نوسازی مدارس کشور در این خصوص توفیقات خوبی داشته و در ارزیابی‌های معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری، اين سازمان در بخش پروژه های ملی به عنوان برترین دستگاه اجرایی کشور شناخته شده و در پروژه های استانی هم رتبه دوم را کسب کرده‌است.

نکته ویژه و برجسته ارزیابی‌ها این است که سازمان مدیریت چند آیتم مهم را در آن مد نظر دارد: یکی اهداف کمی و موافقت نامه ای و شیوه عقد قرارداد و انتخاب پیمانکار است که به صورت مناقصه عمومی، ترک تشریفات یا مناقصه محدود انجام می‌گیرد و آیتم مهم دیگری که وزن قابل توجهی دارد «کیفیت ساخت و ساز» است. در هر دو بخش رده اعتبارات ملی و اعتبارات استانی، سازمان نوسازی مدارس کشور در بخش کیفیت، رتبه اول را بین همه دستگاه‌های اجرایی عمده كسب نموده که از این بابت وظیفه خودم می‌دانم از همکاران خوب و زحمتکش مان تشکر و قدردانی کنم.

پیام ساختمان: این موفقیت‌ها در حوادثی نظیر زلزله‌ها هم نمود داشته است؟

بله، به عنوان مثال در زلزله آذربایجان شرقی در سطح مناطق شهرستان‌های اهر و ورزقان، خوشبختانه هیچ مدرسه ای نداشتیم که ویران شده باشد. توجه کنید که بعضی ساختمان‌ها بسیار قدیمی بودند و مطابق آئین نامه‌ها هم ساخته نشده بودند. در آن حادثه بعضاً ساختمان‌های مدارس آسیب دیدند ولی هیچ مدرسه ای ویران نشده بود و نکته بارز اینکه تمامی مدارس بازسازی شده با کمترین آسیب جزئی، در برابر این حادثه تلخ پایداری خود را حفظ کرده بودند و مدارس ما بعضاً در شهرستان ورزقان به عنوان بیمارستان‌های صحرایی استفاده شده بود؛ در مقطعی که حتی ساختمان‌های دولتی هم آسیب دیده بودند. این مایه سربلندی نظام برنامه ریزی کشور و همه عوامل بوده و هست.

پیام ساختمان: این تجربه ارزشمندی است. آیا امکان دارد تا سایر دستگاه‌ها هم از این تجربیات شما استفاده کنند؟

ما آمادگی داریم تجربه ای را که طی سال‌ها در زمینه مقاوم سازی لرزه ای به دست آورده‌ایم و به گونه ای از همه اساتید دانشگاه‌ها و فعالان بخش مقاوم سازی استفاده کرده‌ایم و خوشبختانه تجربیات گران سنگی را تا الآن نه تنها برای آموزش و پرورش بلکه برای نظام فنی و اجرایی کشور در مقوله مقاوم سازی به دست آورده‌ایم، در اختیار سایر دستگاه های اجرایی کشور قرار بدهیم.

مقوله مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای دانش جدیدی برای کشور ماست. در ابتدای اجرای برنامه «قانون تخریب، مقاوم سازی و بازسازی مدارس» خیلی اطلاعات فنی و مهندسی کشور کم بود، اما خوشبختانه به واسطه تجربه ای که در اجرای مقاوم سازی در سال‌های گذشته، به ویژه 5 سال گذشته کسب کرده‌ایم الآن مقوله مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای به مقوله ای روتین و تعریف شده تبدیل شده است. در حال حاضر همکاران ما در استان‌های مختلف و هم پیمانکاران ما که درگیر کار مقاوم سازی شده‌اند خودشان را آماده کرده‌اند که برای سایر دستگاه های اجرایی این کار را انجام بدهند.

به نظر من خدمت بزرگی که به نظام فنی و اجرایی کشور و در دانشگاه‌ها شکل گرفت و توانست چرخه مطالعات را به بخش اجرایی کشور وصل کند، مقوله مقاوم سازی بوده و خوشبختانه همه اینها را هم ما مستندسازی کرده‌ایم و آمادگی داریم تا تجربیات مان را در اختیار همه دستگاه های اجرایی کشور قرار دهیم که اگر قرار شد به عنوان مثال؛ بیمارستان‌ها هم وارد میدان مقاوم سازی شوند، دیگر اشتباهات اولیه ای که شايد ما به واسطه نداشتن تجربه اولیه داشته‌ایم، آنها نداشته باشند.

پیام ساختمان: در ابتدای سال 92 هستیم، چشم انداز شما برای سال جاری چیست؟

سال 1392 سالی ویژه است از این جهت که هنوز منابع اعتباری ما مصوب نشده که باید سیر قانونی خود را طی کند. امیدواریم قانون بودجه سیری که مد نظر ماست، طی کند، نه به این دلیل که می‌خواهیم نگاه منطقه ای و یا بخشی به قانون داشته باشیم؛ بلکه به دنبال این هستیم تا اهدافی را که از قبل ترسیم کرده‌ایم با هدایت نظام برنامه ریزی کشور عملیاتی و اجرایی کنیم.

در سال جدید بالطبع اصلی‌ترین موضوعی که ما باید به آن توجه کنیم تکمیل پروژه‌های نیمه تمام است. ما سررسیدی برای پروژه‌هایمان داریم و اصلاً تفاوت ما با سایر دستگاه‌های اجرایی کشور این است که اگر توانستیم مدارس را برای شروع سال تحصیلی، یعنی شهریور ماه آماده کنیم سرمایه گذاری صورت گرفته و منابع اختصاص یافته به شکل مناسب و بهینه هزینه شده باشند،در غیر این صورت اگر مدرسه بعد از مهر ماه آماده بهره برداری شود یعنی یک سال منابع ملی ما به هدر می‌رود؛ لذا سعی ما بر این است که با تأمین منابع و تخصیص اعتبارات، بتوانیم پروژه های نیمه تمام را تکمیل کنیم.

پیام ساختمان: آماری از تعداد مدارسی که در سال جدید به بهره برداری می‌رسند ، در دست داريد؟

ارزیابی ما این است که حدود هفت هزار کلاس درس را می‌توانیم در صورت تخصیص اعتبار، آماده بهره برداری کنیم و تحویل فرزندان مان در سراسر کشور بدهیم و حاشیه امنیتی که دغدغه برنامه ریزان کشور و نظام فنی و اجرایی کشور، در جهت ارتقاي جایگاه فیزیکی و استحکام بخشی به فضای آموزشی است، را شاهد باشیم.