نشریه شماره   183   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

شوتينگ زباله؛ هميار شهرداري

گروه تأسیسات: يكي از وظايف خدماتي كه شهرداريها متقبل ميشوند جمعآوري زبالههاي منازل و ساختمانهاي مسكوني و اداري است. اين وظيفه چنان با كارآمدي شهرداريها پيوستگي دارد كه يكي از معيارهاي رضايت شهروندان از شهرداريها محسوب ميشود. اين وظيفه در برخي از شهرها هفتگي يا چند بار هفته صورت ميگيرد و برخي ديگر روزانه انجام مي‌‌شود چنانكه شهرداري تهران مدعي است؛ زبالههاي تهرانيها 3 مرتبه در شبانهروز جمعآوري ميشود و اين موضوع هزينههاي اضافي در بر دارد. البته تدابيري براي بهبود كيفيت جمعآوري زبالهها صورت گرفته که نصب سطلهاي بزرگ در خيابانها برای تفکیک زبالههاي خشك و تر از آن جمله است.

ناديده نبايد انگاشت كه ساختار شهرسازي و تراكم بالاي ساكنان در هر نقطه از شهر در كنار مجهز نبودن ساختمانها به اماكني براي گذاشتن زباله كار شهرداريها را سخت كرده است. سيستم شوتينگ زباله از جمله تجهيزاتي است كه براي بهبود نحوه جمعآوری زبالهها در مجتمعهاي تجاري پرتراكم كارنامه مناسبي بر جاي گذاشته است. هرچند سازندگان چندان به آن اعتنايي ندارند و همچنان ديده ميشود که در مجتمعهاي مسكوني بلندمرتبه ساكنان ، زبالههايشان را به صورت نامطبوعي در كناري خيابان رها ميكنند تا ماشينهاي جمعآوري آنها را بردارند.  اين عمل علاوه بر پخش آلودگیها و توليد ميكروبهاي بيماريزا و ايجاد بوي نامطبوع به زيبايي شهر نيز لطمه ميزند.

روش شوتینگ

این روش در واقع یک روش مکانیزه برای جمعآوری زبالههای ساختـمان است. بر حسب تكنولوژي به كار رفته سيستم شوتينگ ميتوان زبالهها را بر حسب خشك و يا تر جدا كرد يا در مجتمعهاي پرتراكم براي كم كردن از حجم زبالهها آنها را متراكم كنند تا انتقال آنها توسط شهرداري سادهتر صورت بگيرد.

به طور كلي هر سيستم شوتينگ زباله از يك كانال اصلي تشکیلشده كه معمولاً به شكل استوانهاي و از جنس ورق استيل و گالوانيزه درست شده است. دريچه شوت زباله به صورت لولايي در هر طبقه تعبیهشده تا زباله را به كانال اصلي شوتینگ هدايت كند. در مجراي كانال اصلي ضربهگيرهايي نهاده شده تا از متلاشي شدن زبالهها جلوگيري كند و در انتهاي شوتينگ دري تعبیهشده تا از انتقال بوي نامطبوع درون اتاقك زباله جلوگيري نماید. همچنين هواكش تخليه هوا براي خروج بوي نامطبوع درون اتاقك زباله بر روي كانالي جدا از كانال اصلي قرار گرفته است. براي شستشو و تميز كردن سطح داخلي كانال شوتينگ از نازل شستشو (سيستم شستشو) استفاده ميشود و در انتها در اتاقك زباله سيستم متراکم کننده حجم زبالههاي جمعآوري شده، قرار دارد.

در سيستمهايي كه زبالههاي خشك و تر به صورت تفكيك شده انتقال مييابد كانال تقسيمكننده وجود دارد كه به صورت سه راهي و با زاويه دقيق طراحیشده و در همه طبقات نصب میشود و دريچه شوتينگ بر روي اين سه راهي قرار دارد.

افتادن زباله از فاصله زیاد در ساختمانهاي بلندمرتبه ممكن است صداي زيادي توليد كند به همين دليل كاور صداگير بر روي جداره بيروني كانالها نصب میشود و از انتقال صداهاي ناشي از برخورد كيسه زباله به داخل ساختمان جلوگيري ميكند.

مزایای سیستم شوتینگ

مهمترین مزيت استفاده از شوتينگ - مخصوصاً در آپارتمانهاي بلندمرتبه- كمك به محیطزیست و نظافت بيشتر مجتمع مسكوني است. يكي از دلايل اصلي مشكلات زيستمحيطي در شهرها زبالههايي هستند كه در خيابانها رها ميشود. اين موضوع در مناطق پرتراكم و قديميتر شهر با كوچهها و خيابانهاي درهم و تنگ، بيشتر نمود دارد. همين عامل باعث جذب جانوران موذي ميشود و سلامت شهروندان را به خطر میاندازد.

استفاده از شوتينگ زباله علاوه بر پاكيزگي ساختمان رفتوآمد ساكنان ساختمان را هم كم ميكند و در نتيجه از بار ترافيكي آسانسورها و مصرف برق ميكاهد. با توجه به مقياس مجتمعهاي مسكوني شهرها، استفاده از شوتينگ عاملي خواهد بود براي صرفهجويي در مصرف برق، آن هم در مقطعی كه به خاطر يارانه بالا، صنعت برق كشور با دشواريهايي براي ارائه خدمات به همه آحاد ملت روبه رو است. پسنديده آن است همچنان كه هشدارهايي براي مصرف بهينه داده ميشود اقدامات عملي همراستا نيز اعمال شود.

سومين مزيت سيستم شوتينگ زباله استفاده از نیروی انسانی کمتر در مقایسه با روش سنتی جمعآوری زباله است. در اين روش ساكنان و مسئولان ساختمانهاي مسكوني همچون همياراني براي شهرداري عمل ميكنند و شهرداري نيروي انساني، هزينه و زمان كمتري را براي جمعآوری زبالهها صرف ميكند.

در ادبيات جهان از زباله با نام طلاي كثيف نامبرده ميشود و حتي كشورهايي مانند چين اقدام به واردکردن زباله از كشورهاي ديگر ميكنند. اين اصطلاح به خاطر پيشرفت فنآوريهاي بازيافت به زباله اتلاق ميشود. استفاده از شوتينگ زباله مخصوصاً آنها كه به فنآوري تفكيك از مبدأ مجهز هستند، ميتواند همياري براي سازمان بازيافت بوده و در رشد اقتصاد شهري سهیم باشد. اما همه اين مزيتها زماني حاصل خواهد شد كه دستاندركاران صنعت ساختمان به مزيتهاي سيستم شوتينگ زباله مخصوصاً نمونه تفكيك از مبدأ آن آشنايي پيدا کرده و نسبت به آن حساسيت پيدا كنند. هر چقدر که به این موضوع بیـشتر و دقـیق تر توجه شود، بازیـافت زبالهها موفقیتآمیزتر خواهد بود. ضمن اینکه تفکیک زباله در مبدأ عملی تر، بهداشتی تر و از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفهتر است.