هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   181   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

چهار متهم اصلی حوادث ساختمانی

در خیابان شریعتی پروژه‌ای با مساحتی عظیم در حال ساخت است. کارگران در سقف این پروژه بدون رعایت مسائل ایمنی و فاقد لباس و کلاه ایمنی، کپسول گازی که یک سر آن متصل به شلنگی است را با خود در سقف شیب‌دار می‌کشند و با حرارت آتش ایزوگام می‌کنند. تماشای این صحنه زمانی حیرت‌آورتر می‌شود که مدیر پروژه، چندین مهندس و سرکارگر هم در کنار آنها مشاهده می‌شود.
اینکه کارگران کارگاه‌های ساختمانی باید مجهز به کلاه و کفش ایمنی باشند و بسته به شرایط و نوع کار، سایر وسایل حفاظت فردی همچون دستکش، ماسک، کمربند و طناب نجات نیز مطابق ضوابط آئین نامه مربوط باید در اختیار آنها قرار داده شود ؛نکته‌ای که عدم رعایت آن در تمامی پروژه‌های در حال ساخت از چشم هیچ کس پنهان نیست. بعضاً شهروندانی را مشاهده می‌کنید که با ترس و نگرانی شاهد آویزان شدن کارگری از داربست‌ها یا لبه سقف با لباسی مندرس و کفش‌هایی بزرگ‌تر از اندازه پا هستند که هر آن احتمال لغزش و سقوط آنها وجود دارد!
۳۲۱ هزار مورد مرگ ناشی از تلفات شغلی
اصول جدید فنی و مهندسی و رعایت کامل ایمنی در دنیا توانسته خطرات و حوادث محیط کار و صدماتی را که در گذشته در حین ساخت‌وساز مهندسان و کارگران را بی‌بهره نمی‌گذاشت به حداقل برساند، اما اکنون علیرغم به‌روز شدن روش صحیح پیشگیری، این صنعت مهم همچنان در رعایت اصول فنی و مهندسی از استانداردهای جهانی عقب است.  بر اساس آخرین برآوردهای سازمان بین‌المللی کار در سال 2013، علت عمده مرگ‌ومیر‌های مرتبط با کار در سرتاسر جهان بیماری‌های شغلی هستند و از ۲,۳۴ میلیون تلفات شغلی در هر سال تنها ۳۲۱ هزار مورد آن مربوط به حوادث شغلی است. همچنین .۲,۰۲ میلیون مرگ باقیمانده به دلیل انواع مختلفی از بیماری‌های مرتبط با کار رخ می‌دهد به طوری  که روزانه به طور متوسط بیش از 5 هزار و 500 مرگ در دنیا به علت بیماری‌های شغلی رخ می‌دهد.
آمار عجیب حوادث ساختمانی
مطابق آمار مسئولان، حدود 46 درصد از حوادث را صنعت ساخت‌وساز کشور به خود اختصاص داده است! این رقم آمار خوبی نیست و مهم‌ترین علل آن نیز برخوردار نبودن از آموزش ايمني و مهارت، نبود نظارت و امكانات و عدم استفاده كارگران ساختماني از وسایل حفاظتي است. به طور کلی کم توجهی به مسائل H.S.E (ایمنی، بهداشت، محیط‌زیست) در پروژه‌ها موضوعی کاملاً کمرنگ است. عدم نظارت کارفرما به نحوه فعاليت کارگاه یا سهل‌انگاری در مقابل بی‌احتیاطی کارگران، دستگاه‌های بدون حفاظ يا داراي نقص فني موضوعاتی است که بايد برای هر کدام از آنها برنامه‌ریزی کرد.
متهم ردیف اول
در این بین مسئولان وزارت راه و شهرسازی، عدم توجه کافی مهندسان و شرکت‌های پیمانکاری به اصول بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست و کارگران فاقد آموزش را دلیل اصلی این اتفاقات می‌دانند و مدام تاکید می‌کنند؛ برگزاری همایش‌ها، کارگاه‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی این آمار را کاهش می‌دهد.
متهم ردیف دوم
مهندسان و کارفرماها نیز سهل‌انگاری کارگران و نداشتن آموزش و مهارت کافی را علت اصلی این حوادث می‌دانند. موضوعی که بعضاً به دلیل تمایل خود کارفرمایان به پرداخت دستمزد کمتر این نوع کارگران را به افراد با مهارت و باتجربه ترجیح می‌دهند. درحالی‌که کارفرما موظف است در هر قسمتی از کارگاه که خطر تهدید می‌کند کار را متوقف و با دور کردن کارگران از محل خطر، اقدامات لازم را برای رفع خطر انجام دهد.
متهم ردیف سوم
طبق ماده ۷ آیین‌نامه ایمنی و بهداشت کارگاه‌های ساختمانی، مهندسان ناظر ساختمان در صورتی که مشاهده کنند ایمنی کارگران در یک کارگاه ساختمانی رعایت نمی‌شود باید به شهرداری و وزارت کار گزارش دهند. ماده ۷ آیین‌نامه ایمنی و بهداشت صراحت دارد؛ هرگاه مهندسان ناظر در رابطه با اجرای عملیات ساختمانی ایراداتی مشاهده کنند که احتمال وقوع حادثه را در بر داشته باشد باید مراتب را همراه با راهنمایی‌ها و دستورالعمل‌های لازم به کارفرما یا کارفرمایان مربوطه اطلاع داده و رونوشت آن را به اداره کار یا محل صدور پروانه ساختمانی ارسال کنند اما این امر نیز عملاً اتفاق نمی‌افتد.
متهم ردیف چهارم
مشکل کمبود نیروی وزارت کار برای بازرسی ایمنی کارگاه‌های ساختمانی، نیز موضوعی است که دبیر کانون انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی کشور به آن اشاره می‌کند و  می‌گوید: در صورت اعمال مقررات سخت‌تر در خصوص مهندسان ناظر، ایمنی کارگاه‌های ساختمانی افزایش پیدا می‌کند. علی یار محمدی معتقد است: اگر وزارت کار نیروی کافی برای بازرسی از وضعیت ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی ندارد ، می‌تواند از طریق اعمال سخت‌تر مقررات در خصوص مهندسان ناظر، ایمنی کارگاه‌های ساختمانی را افزایش دهد.
آیا واقعاً راهکاری نیست؟
به نظر می‌رسد برای پایان دادن به بروز حوادث ایمنی در کار، تنها متهم کردن مهندسان، کارفرمایان شرکت‌های خصوصی یا کارگران راهکار مناسبی نیست و بهتر است دولت در آیتم مهمی مثل «ایمنی» که کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند قربانیان زیادی را برجای بگذارد، وارد عمل شود و با توجه به اهمیت موضوع به جای تکیه بر سمینارها و همایش‌ها ، نقش حاکمیتی در مقوله مدیریت لازم است بیشتر تبیین شود و با ایجاد یک سازمان مستقل و ملی ایمنی، نظارت کاملی بر کارگاه‌های ساختمانی و پروژه‌های زیربنایی داشته باشد.