اولین برنده جایره نوبل معماری

شمار نشریه : 181

الهام محمودی – مترجم
فلیپ جانسون(2005-1906( ، نقش تعیین کننده ای در تعریف معماری در قرن بیستم داشت. او پیشگام و پشتیبان دو جنبش معماری است که بیشترین تاثیر را در چشم اندازهای شهری در طول شصت دهه گذشته داشته است. او پایه گذار سبک معاصر و پست مدرنیسم و الهام گیری از سبک سنتی و کهن در طراحی و معماری معاصر می باشد. این سبک ها ابتدا به وسیله جانسون و سپس در سال‌های 1930 توسط هنری راسل هیچکاک (Henry-Russell Hitchcock)، قوت ویژه ای به خود گرفت و بعدها در سال 1978، طراحی جانسون برای شرکت های بزرگی چون AT&T ، که در حال حاضر به ساختمان سونی پلازا (Sony Plaza Building)، تغییر نام یافته است، برای همگان خالی از شگفتی نبود و کاری جنجالی و بحث برانگیز را از خود به یادگار گذاشت. او به عنوان موسس و مدیر دپارتمان معماری موزه هنرهای مدرن نیویورک، سبک های استادانی چون میس ون درروهه (Mies van der Rohe) و لوکوبوزیه (Le Corbusier) را مطرح نمود و نسل جدیدی از معماران خوش ذوق امریکایی را با این رویکرد و نگرش آموزش داد.
او مستقیما با استفاده از مصالح مدرن مانند شیشه و فولاد و همچنین تاکید بر ساختار و عملکرد، بیش از دکوراسیون زینتی، سبک های بین المللی معماری شهری امریکایی را برای بیش از پنجاه سال ادامه داد، سبکی که به شدت تحت نفوذ طراحی و معماری معاصر در هر دوره ای قرار گرفت. جانسون علاوه بر دفاع از عملکرد و ساختار سبک هایش ، دو اثر بسیار برجسته و تاثیرگذار را از خود به جای گذاشت: خانه شیشه ای او در سال 1949 (Glass House)، و آسمانخراش سیگرام (Seagram Building) در سال 1958، با همکاری میس ون درروهه (Mies van der Rohe) . ساختمان سیگرام ، از این حیث که نخستین کار جانسون در مقیاس خیلی بزرگ بود، یکی از آثار مهم او محسوب می شود.
خانه شیشه ای او که معروف ترین اثر وی است، در New Canaan  واقع در Connecticut می باشد که همان موضوع پایان نامه‌اش نیز بود. خانه شیشه‌ای (Glass House) که او برای خودش در New Canaan ساخت، یک تک‌اتاق با دیوارهای تماماً شیشه‌ای است، با الهام از خانه فارنزوث (Farnsworth House) میس ‌ون‌درروهه، طراحی شده و ردپای نظریات میس در این اثر کاملاً قابل مشاهده است. خانه شیشه‌ای در سال 1986 به ائتلاف ملی حفاظت از آثار تاریخی (National Trust for Historic Preservation) اهدا شده و به عنوان یک میراث تاریخی توسط این نهاد نگهداری خواهد شد.
جانسون با طراحی ساختمان مرکزی شرکت AT&T  در سال 1984، با آن نمای سنگی و طراحی منحصر به فرد سنگفرش ها،نگرش های مختلف درباره سبک بین المللی را از پنجاه سال پیش تاکنون تغییر داد. او اولین معمار احیا کننده استفاده از سبک های سنتی و کهن در سبک معاصر می باشد. موزه امون کارتر(Amon Carter Museum) که در سال 1961 تاسیس شد یک مثال قابل توجه برای نمایش سبک معماری جانسون می باشد.
از دیگر آثار شگفت انگیز جانسون طراحی موزه کودکان(Children Museum) می باشد که در شهر گوادالاخارا مکزیک قرار دارد. فلیپ جانسون این موزه را در سن 92 سالگی طراحی کرد و به گفته خودش از دوران کودکی اش طرح این موزه را در سر داشته است. موزه به صورت یک جزیره کوچک است  که فقط کودکان حق ورود به آن را دارند و در آن سوی این جزیره فضایی برای والدین بچه ها تعبیه شده است که شاهد فعالیت های بچه های خود باشند.
درباره ويژگي هاي معماري جانسون می توان گفت: فيليپ جانسون در طراحي ساختمان هاي بلند مرتبه و شيك و باب روز يك متخصص و استاد مسلم بود به طوري كه  طرح های او در اين حوزه بسيار گسترده و فراگير هستند. مهم ترين ويژگي اين ساختمان ها تضاد با خط آسمان محيط اطراف و تلاش براي تسلط بر آن است.
او در سال 1978 برنده مدال طلاي انجمن معماران امريكايي (AIA ) بالاترين نشان افتخار و سپاس معماري شد و سپس در سال 1979 به عنوان اولين برنده جايزه معماري پريتزكر (Pritzker Prize) انتخاب شد و هنگام دریافت جایزه اش چنین گفت: قسم به نام تمام معماران روی زمین، و سپاسگزارم از هیئت برگزارکننده چنین طرحی برای این جایزه، که به حرفه‌ی ما این امید را داد که خواهیم توانست جایگاه مناسبی برای محیط انسانی در این جهان پهناور بیافرینیم.
سرانجام فلیپ جانسون، اولین برنده نوبل معماری، در سن 98 سالگی، در 25 ژانویه سال 2005، در خانه معروف شیشه ای خود درگذشت.