نشریه شماره   179   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

ارتقای دانش مهندسان نیازمند تغییرات

گروه ساخت‌وساز: ششمین همایش مقررات ملی ساختمان، از سوم تا پنجم اسفند با برگزاری دوره‌های آموزشی ارتقای پایه مهندسان ساختمان ، توسط دفتر مقررات ملی ساختمان برگزار شد. آشنایی با فن‌آوری‌های نوین ساختمانی و صنعتی سازی یکی از کارگاه‌های آموزشی بود که توسط دکتر مهران مطلق؛ عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران برگزار شد.
به گفته وی برخی مهندسان رشته‌های تخصصی مثل عمران، معماری، شهرسازی علیرغم داشتن سوابق قابل‌توجه کاری، آشنایی زیادی با سازه‌های نوین صنعتی ندارند. درحالی‌که فن‌آوری‌های نوین صنعت ساختمان مدام در حال تحول است، پس باید هر سال برنامه‌های مدونی برای معرفی و آموزش آنها به جامعه مهندسی کشور داشته باشیم. در نتیجه افزایش ارتباطات در چنین گردهمایی‌هایی میان محیط‌های آموزش عالی با نیروهای اجرایی کار و گروه‌های مختلف در بعد طراحی، تولید و نظارت بر اجرا، مهم‌ترین عامل در گسترش فناوری‌های نوین و موفقیت در این صنعت است.  این استاد معماری و شهرسازی معتقد است؛ اگر چه قوانین و آیین‌نامه‌های فعلی سازمان نظام‌مهندسی مطلوب است ولی هنوز در ابتدای راه است. وی مهم‌ترین اشکال موجود را عدم ارتباط مناسب میان رشته‌های تخصصی می‌داند، به‌طوری که هرچقدر این ارتباط کمتر می‌شود بهره‌وری در افزایش کیفیت ساخت نیز کاهش می‌یابد.
کنترل کیفیت در اختیار شهرداری
مطلق با اشاره به طبقه‌بندی کیفیت ساختمان‌های فعلی مثل بافت فرسوده قابل بهسازی و ساختمان‌های نوساز گفت: کیفیت ساختمان‌های فعلی نسبت به گذشته افزایش یافته است، اما در ارزیابی کلی، کیفیت ساخت‌وساز در کشور بسیار کم است. وی به یکی از آیتم‌های این موضوع یعنی عدم کنترل بر کیفیت ساخت اشاره می‌کند و اینکه سازمان نظام‌مهندسی و دفتر تحقیقات مسکن راه و شهرسازی باید در این زمینه نقش بیشتری ایفا کنند اما در عمل این وظیفه در اختیار شهرداری است.
این عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران درباره بروز تخلفات ساختمانی و پاس‌کاری مسئولیت نظارت بر آن میان متولیان امر، می‌گوید: به نظر من این موضوع یک بحث حقوقی و کاملاً گروهی است. ساختار حقوقی، سازمان نظام‌مهندسی ساختمان باید به گونه‌ای تعریف شود که تمامی معضلات پیش‌آمده را متوجه یک فرد نکند بلکه یک گروه به هم پیوسته باهم دیده شوند. به نظر من در نظام‌مهندسی بخش حقوقی خیلی جای کار دارد و سازمان نظام‌مهندسی باید بخش حقوقی خود را ارتقاء دهد.
مطلق با بیان اینکه کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره‌وری دو آیتم ضروری در صنعت ساخت می‌باشد، معتقد است: برای این منظور باید هرچه بیشتر به سمت استفاده از مصالح و تکنولوژی‌های نوین پیش برویم. به‌عنوان نمونه بهتر است در مباحث ۲۱ گانه مقررات ملی ساختمان مبحث بیست و دومی در بعد مدیریت ساخت و تکنولوژی نوین اضافه شود.
مدیریت بحران قبل از پاسخ دچار بحران
مدیریت کنونی خدمات و بحران در کشور نوپاست. مطلق دراین‌باره می‌گوید: اولین خطا را خود سازمان پیشگیری و مدیریت بحران کشور انجام داده است. مکان‌یابی فضای سازمان مدیریت بحران شهر تهران، به گونه‌ای است که هنگام بروز زلزله این ساختمان‌ها با توجه به قرارگیری در کنار سایر ساختمان‌ها، قبل از اینکه بتوانند به بحران پاسخ دهند خود فرو می‌ریزند، این در حالی است که باید محل استقرار آنها به گونه‌ای باشد که مردم برای نجات به آنها پناه ببرند. مثلاً در بزرگراه چمران، در کنار سازمان همیاری شهرداری‌های استان تهران، سازمان مدیریت بحران است و اطراف آن با مجتمع مسکونی احاطه شده است.
کسانی که در این همایش ملی مهندسی شرکت کردند گواهینامه یک دوره ارتقای پایه پروانه اشتغال به‌کار بر اساس آیین‌نامه نظام‌مهندسی کشور توسط دفتر مقررات ملی ساختمان دریافت کردند، موضوعی که نحوه برگزاری آن مورد انتقاد برخی از مهندسان شرکت‌کننده در کارگاه‌های مختلف این همایش بود.
 
دریافت هزینه یا ارتقای پایه علمی
به گفته مهندسان، با توجه به کیفیت برگزاری این دوره‌ها و پرداخت مبالغ ۳۵۰ هزار تومانی برای شرکت در دو کارگاه آموزشی، می‌توانستند بدون حضور خود نیز این مبالغ را پرداخت کنند. اگرچه به گفته مهندسان شرکت‌کننده برخی از این دوره‌ها از کیفیت محتوایی خوبی برخوردار است اما به دلیل زمان کوتاه آن، آنچنان که باید کاربردی نیست.
مهندسی که در کارگاه بهینه‌سازی و صرفه‌جویی در مصرف انرژی شرکت کرده می‌گوید: در این کارگاه بیشتر آمار ارائه شد تا جزییات بیشتری از فرایند کار، من این اطلاعات عمومی را از اینترنت نیز می‌توانستم دریافت کنم، نه اینکه ۳۵۰ هزار تومان را صرفاً برای ارتقای پایه پرداخت کنم. ضمن اینکه چندی پیش من این دوره را در یزد گذرانده بودم در مقایسه با آن هیچ اطلاعات و دانش جدیدی ارائه نشد.
مهندس دیگری با اشاره به نبود تفکیک درست از دوره‌های تخصصی مرتبط با متخصصان آن گفت: به نظر می‌رسد، وزارت راه و شهرسازی تنها قصد دارد هزینه‌ای دریافت نموده و مدرکی ارائه کند. در نظام‌مهندسی نیز همین مشکلات را داریم هنوز بعد از این‌همه سال ما همچنان برای انتخاب اعضای هیئت‌مدیره اختلاف داریم، علت این نابسامانی نیز رقم قابل‌توجهی است که در صنعت ساختمان جابه جا می‌شود. در نتیجه هیچ توقعی برای افزایش کیفیت دوره‌های آموزشی و یا سامان دادن ما در حیطه فعالیت تخصصی‌مان نیست.
بر اساس این گزارش به نظر می‌رسد، با توجه به افزایش روزافزون پروژه‌های ساختمانی و ورود تکنولوژی‌های نوین، روش آموزش و ارتقای دانش و پایه مهندسان نیازمند تغییرات اساسی است و افزایش مهارت‌های اجرایی و علمی مهندسان باید مورد بازنگری قرار گیرد.