میدانی که هواپیما در آن نشست

شمار نشریه : 178

ميدان مشق سابق يا باغ ملي فعلي از ميادين تاريخي تهران با تاريخچه‌اي مملو از مسائل سياسي، اجتماعي، نظامي، فرهنگي و هنري به شمار مي‌آيد. اين محوطه كه از بزرگترين ميدان‌هاي نظامي بوده در حدود 400 متر طول و 400 متر عرض داشته است و مساحت آن بيش از 160 هزار متر مربع ارزيابي شده است كه حدوداً برابر 16 هكتار مي‌باشد، سربازخانه مركزي در آن واقع بوده و نظاميان در آن مشق نظام مي‌كردند.
میدان 200 ساله
 به سراغ نصرالله حدادی، تهران‌شناس می روم تا درباره تاریخچه این بنا اطلاعاتی به‌دست بیاورم.وی می‌گوید:آغاز وجود این میدان به بیش از دویست سال پیش برمی‌گردد. در سال ۱۲۸۵ ه.ش جمعی از سربازان فتحعلی شاه و فرزندش عباس میرزا برای مقابله با ارتش سازمان‌یافته و مشخص روسیه، انگلستان و فرانسه به تقویت پیاده‌نظام پرداختند. بدین منظور زمین وسیعی در ابعاد تقریبی ۴۳۰ در ۵۴۰ قدم یعنی ۲۵ هکتار در خارج از شهر و در کنار خندق شمالی اختصاص دادند. البته این میدان پیش از آن میدان تیر ارتش محسوب می‌شد. علت انتخاب آن به‌منظور مشق سربازان، نزدیکی به میدان توپخانه و عمارت ارگ سلطنتی بود. در سال ۱۲۴۱ه‌ش محمدخان سپهسالار- وزیر جنگ- آنجا را تجدید ساختمان کرد و توسعه داد و دیوار‌هایی مشتمل بر تاق دیواره‌های آجری بر دور میدان مشق بنا کرد اما چند گاهی بعد روس‌ها تسلط خود را اثبات کردند و میدان مشق به مکانی برای تشکیل نیروهای قزاق تبدیل شد. و بالاخره در سال۱۲۴۹ ه. ش ساختمان قزاق‌خانه بنا گردید.»
او توضیح می‌دهد:« دردوران پهلوی اول میدان مشق به باغ ملی یعنی بوستان مرکزی شهر اختصاص یافت و دروازه و حصار آن تخریب شد اما دیری نگذشت که میدان مشق به مرکز اداری کشور تبدیل شد و ساختمان‌های وزارت امور خارجه، پست، اداره ثبت اسناد و املاک، موزه ایران باستان، کتابخانه ملی و شهرداری کل کشور را در این محوطه احداث کردند.»
اولین فرودگاه ایران
احمد محیط طباطبایی، کارشناس میراث فرهنگی می‌گوید: «مهم ترین مجموعه ساختمانی این محدوده به وزارت امور خارجه تعلق دارد که دارای ساختمان‌های بسیار فاخر و در مجموع مستحکم و سالم است. اکنون فعالیت‌های اصلی این وزارتخانه در این ساختمان‌ها متمرکز است. یکی از باارزش‌ترین ساختمان‌ها ساختمان سابق شهرداری است. این ساختمان اکنون توسط وزارت امور خارجه خریداری شده و در حال مرمت کلی است. در این چارچوب آسفالت و جدول خیابان ملل متحد برداشته شده و به جای آن سنگفرش است.»
در اين ميدان بود كه اولين هواپيما به زمين نشست. در زمان جنگ جهاني اول، هواپيمايي از نوع بلريو و به خلباني كوزمينسكي لهستاني در ميدان مشق فرود آمد و آن را به‌عنوان اولين فرودگاه ايران و اولين فرود به ثبت رسانيد. مردم در تهران جهت ديدن هواپيما در ميدان مشق سه روز در آمد و شد بودند.