هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   178   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

میدانی که هواپیما در آن نشست

ميدان مشق سابق يا باغ ملي فعلي از ميادين تاريخي تهران با تاريخچه‌اي مملو از مسائل سياسي، اجتماعي، نظامي، فرهنگي و هنري به شمار مي‌آيد. اين محوطه كه از بزرگترين ميدان‌هاي نظامي بوده در حدود 400 متر طول و 400 متر عرض داشته است و مساحت آن بيش از 160 هزار متر مربع ارزيابي شده است كه حدوداً برابر 16 هكتار مي‌باشد، سربازخانه مركزي در آن واقع بوده و نظاميان در آن مشق نظام مي‌كردند.
میدان 200 ساله
 به سراغ نصرالله حدادی، تهران‌شناس می روم تا درباره تاریخچه این بنا اطلاعاتی به‌دست بیاورم.وی می‌گوید:آغاز وجود این میدان به بیش از دویست سال پیش برمی‌گردد. در سال ۱۲۸۵ ه.ش جمعی از سربازان فتحعلی شاه و فرزندش عباس میرزا برای مقابله با ارتش سازمان‌یافته و مشخص روسیه، انگلستان و فرانسه به تقویت پیاده‌نظام پرداختند. بدین منظور زمین وسیعی در ابعاد تقریبی ۴۳۰ در ۵۴۰ قدم یعنی ۲۵ هکتار در خارج از شهر و در کنار خندق شمالی اختصاص دادند. البته این میدان پیش از آن میدان تیر ارتش محسوب می‌شد. علت انتخاب آن به‌منظور مشق سربازان، نزدیکی به میدان توپخانه و عمارت ارگ سلطنتی بود. در سال ۱۲۴۱ه‌ش محمدخان سپهسالار- وزیر جنگ- آنجا را تجدید ساختمان کرد و توسعه داد و دیوار‌هایی مشتمل بر تاق دیواره‌های آجری بر دور میدان مشق بنا کرد اما چند گاهی بعد روس‌ها تسلط خود را اثبات کردند و میدان مشق به مکانی برای تشکیل نیروهای قزاق تبدیل شد. و بالاخره در سال۱۲۴۹ ه. ش ساختمان قزاق‌خانه بنا گردید.»
او توضیح می‌دهد:« دردوران پهلوی اول میدان مشق به باغ ملی یعنی بوستان مرکزی شهر اختصاص یافت و دروازه و حصار آن تخریب شد اما دیری نگذشت که میدان مشق به مرکز اداری کشور تبدیل شد و ساختمان‌های وزارت امور خارجه، پست، اداره ثبت اسناد و املاک، موزه ایران باستان، کتابخانه ملی و شهرداری کل کشور را در این محوطه احداث کردند.»
اولین فرودگاه ایران
احمد محیط طباطبایی، کارشناس میراث فرهنگی می‌گوید: «مهم ترین مجموعه ساختمانی این محدوده به وزارت امور خارجه تعلق دارد که دارای ساختمان‌های بسیار فاخر و در مجموع مستحکم و سالم است. اکنون فعالیت‌های اصلی این وزارتخانه در این ساختمان‌ها متمرکز است. یکی از باارزش‌ترین ساختمان‌ها ساختمان سابق شهرداری است. این ساختمان اکنون توسط وزارت امور خارجه خریداری شده و در حال مرمت کلی است. در این چارچوب آسفالت و جدول خیابان ملل متحد برداشته شده و به جای آن سنگفرش است.»
در اين ميدان بود كه اولين هواپيما به زمين نشست. در زمان جنگ جهاني اول، هواپيمايي از نوع بلريو و به خلباني كوزمينسكي لهستاني در ميدان مشق فرود آمد و آن را به‌عنوان اولين فرودگاه ايران و اولين فرود به ثبت رسانيد. مردم در تهران جهت ديدن هواپيما در ميدان مشق سه روز در آمد و شد بودند.