هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   178   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

معماری داخلی دکور نیست

آرزو افشارزاده
 از در که وارد می‌شوی باید کفش‌هایت را دربیاوری و بعد آرام و با احتیاط، نرم و آهسته پا به داخل گذاری، که مبادا ترک بردارد این همه نقشی که آویخته است از دیوار. سکوت اینجا پر از فریاد است، نفس که می‌کشی رنگ در هوا می‌پیچد، رنگ‌هایی چشم‌نواز که نقاشی‌ها برای خود انتخاب کرده‌اند، خط و خوشنویسی در قاب‌ها نشسته‌اند، مجسمه‌های زیبا به شعر شاعران گوش سپرده‌اند،اینها همه بخشی از دکوراسیون دفتر کار فاطمه کاتب هنرمند و طراح داخلی است، که سلیقه زیادی در چیدمان ودکوراسیون دفتر کار به خرج داده و با اولین نگاه می‌توان فهمید از وسایل قدیمی مادربزرگ‌ها بهره خوبی برده است. صندلی‌هایی شبیه جهاز شتر برای نشستن وجود دارد که صندوقچه قدیمی کتاب‌هاست! میز کارش یک چرخ خیاطی قدیمی است که از آن خوب استفاده شده است. محیط عطر و بوی خوبی دارد و آدم دلش می‌خواهد در این فضا چند ساعتی بماند.
 با دکتر کاتب که دکترای معماری داخلی‌اش را از دانشگاه UCE انگلستان گرفته و در حال حاضر عضو هیئت‌علمی دانشکده هنر دانشگاه الزهراست و تا به حال کتاب‌ها و مقالات زیادی درباره معماری داخلی و دکوراسیون خانه نوشته است گفتگویی انجام داده‌ایم که می‌خوانید:
پیام ساختمان: وضعیت آموزش طراحی داخلی در دانشگاه‌های کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
اگر بخواهیم استاندارد خوبی برای آن در نظر بگیریم در استاندارد مورد نظر قرار نداریم. این امر هم دلایل مختلفی دارد از جمله آنکه سال‌ها این رشته در کشورمان وجود نداشت و متخصصی تربیت نکرده‌ایم.
افرادی به تدریس این رشته می‌پردازند که اصلاً رشته خودشان این نیست. اکثراً فارغ‌التحصیلان طراحی صنعتی و یا کسانی که گرافیک خوانده‌اند به تدریس این رشته می‌پردازند. همچنین معمارانی به تدریس این رشته می‌پردازند که خودشان دوره‌های تخصصی را نگذرانده‌اند. مسلماً هنگامی که در سطح تدریس اشکال وجود داشته باشد، نحوه آموزش نیز مشکل خواهد داشت. اخیراً در یک برنامه تلویزیونی فرد کارشناسی را دیدم که در حال صحبت واژه‌ها را نادرست  استفاده می‌کرد و در 10 دقیقه صحبت غلط‌های زیادی درباره این رشته داشت.
هنوز که هنوز است این رشته به مردم به خوبی شناسانده نشده است. برخی معماری داخلی را دکورکردن می‌دانند؛ برخی فکر می‌کنند قرار نیست با آن زندگی کرد و اگر از وسایل چشمگیر و غیر معمولی استفاده کردیم، معماری داخلی محسوب می‌شود، در صورتی که همه این دانش‌ها برای این است که راحت تر زندگی کنیم. رشته‌های مختلف معماری داخلی هم قرار است کمک کنند انسان‌ها راحت تر زندگی کنند.
ما تعجب می‌کنیم چرا بچه‌هایمان خوب درس نمی‌خوانند ولی وقتی به اتاق او مراجعه می‌کنیم می‌بینیم هر کس در موقعیت او بود درست درس نمی‌خواند.کارمند در محیط کار خوب کار نمی‌کند، دلیلش این است که او را تمام روز در یک محیط جعبه مانند که نه پنجره‌ای دارد و نه نوری، قرار داده‌ایم تا 8 ساعت کار کند.
 پیام ساختمان: دانشگاه‌ها چه سهمی در آموزش‌های متناسب بافرهنگ ما دارند؟
در این چند سالی که مشغول تدریس این رشته هستم، ندیده‌ام که دو استاد در یک سرفصل واحد، درس مشابهی بدهند. خود من ممکن است درس متون کهن را طوری ارائه کنم که بچه‌ها برای استفاده در سایر رشته‌های هنری هم استفاده کنند، می‌توانم متون کهن را جوری درس بدهم که آخر سر بچه‌ها نفهمند چه خوانده‌اند؛ ما متأسفانه از داشته‌های خود استفاده نمی‌کنیم، در صورتی که یکی از طراحان معتبر دنیا از نقش قالی‌های ایرانی در  طراحی خود استفاده کرده است. این مصداق شعر "آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد" است. به دنبال نقوش غربی می‌رویم درحالی‌که خود ما دارای نقوش زیاد هنری هستیم.
پیام ساختمان: دانشگاه‌ها برای اینکه توجه به داشته‌های فرهنگی ایرانی- اسلامی مورد توجه قرار بگیرد، چه تمهیداتی می‌توانند بیندیشند؟
خود من یک دوره رئیس دانشگاه الزهرا بودم و در آن دوره از چین،  فرانسه آکسفورد و ایتالیا استاد دعوت کردم تا کارگاه‌هایی تشکیل بدهند و دانشجویان خودشان را برای حضور  در این کارگاه‌ها می‌آوردند و این تبادل فرهنگی  بسیار خوب بود.
خاطرم هست زمانی که دانشجویان آکسفورد به ماسوله آمدند آن‌قدر برایشان معماری و فرهنگ آنجا جالب بود که لباس زنان محلی و سماور را خریدند و در نمایشگاه خودشان در آکسفورد به معرض نمایش گذاشتند.تبادل فرهنگی بسیار مهم است که دانشگاه‌های ما باید در نظر بگیرند.
پیام ساختمان: تأثیر فضا بر روان انسان‌ها در جامعه ما چگونه است؟
خانه محل آرامش است و وقتی فردی خسته از کار روزانه به خانه برمی‌گردد، باید آنجا را امن‌ترین نقطه دنیا بداند. در حال حاضر وجود بی‌نظمی در دکوراسیون خانه آرامش حقیقی را از ما دور می‌کند، سالیان سال است که کارشناسان به این مسئله رسیده‌اند که فضا تأثیر زیادی بر روح و روان انسان‌ها دارد، اما توجه چندانی به این مسئله نشده است. چرا باید با چیدمان نامناسب، رنگ و نور روحیه خودمان و فرزندان مان را خراب کنیم و حتی باعث بیمار شدن اعضای خانواده‌مان شویم. وقتی ماه‌ها و سال‌ها از یک رنگ و نور نامناسب در محیط زندگی‌مان استفاده می‌کنیم، می‌توانیم بستری برای ابتلای اعضای خانواده‌مان به انواع ناراحتی‌های چشمی فراهم آوریم. وقتی نمی‌دانیم که افراد در سنین بالاتر به دلیل از دست دادن سلامت چشمشان به نور بیشتری نیاز دارند و وقتی با دانش معماری داخلی آشنا نیستیم و تنها به پیروی از بازار و مد و متأسفانه گاهی چشم و همچشمی خرید می‌کنیم، فضای ناسالمی در محیط زندگی به وجود می‌آوریم که نتیجه‌اش  رشد روزافزون افسردگی و کسالت در جامعه می‌شود.
پیام ساختمان: چیدمان اصولی  در طراحی داخلی چگونه است؟
بیشتر مردم فکر می‌کنند وقتی صحبت از یک چیدمان صحیح و اصولی می‌شود، منظور، هزینه کردن زیاد و خریدن وسایل جدید است. درصورتی‌که اصلاً این‌طور نیست و ما می‌توانیم با تغییر کاربری وسایل قدیمی یا فروش آنهایی که دیگر نیازشان نداریم، هم محیط بازتری در خانه‌مان به وجود بیاوریم و هم اندکی درآمدزایی داشته باشیم. من خودم در دفتر کارم روی پایه‌های چرخ خیاطی قدیمی‌ام یک صفحه سنگی انداخته‌ام و به عنوان میز کار از آن استفاده می‌کنم. شاید ما هم بتوانیم کامپیوتر قدیمی و میز جاگیرمان را بفروشیم و به جایش یک لپ تاپ بخریم و از فضای میز کامپیوترمان استفاده‌های دیگری بکنیم. چراغ مطالعه هم می‌تواند به جای میز، روی دیوار نصب شود و خیلی کارهای دیگر از این قبیل می‌تواند فضای خانه را بزرگ‌تر از آنچه که هست، نشان بدهد.
پیام ساختمان: بسیاری از خانواده‌ها وسایل زیادی در دکوراسیون خانه‌شان انباشته می‌کنند و به جای اینکه اشیا در خدمت آنها باشد،آنها در خدمت وسایل قرار می‌گیرند. نظر شما در این مورد چیست؟
به نظر من یک خانواده 4 نفره اصلاً نیازی به میز ناهارخوری ۱۲ نفره ندارند که شاید سالی یک بار میهمانی پشت آن بنشیند ولی اکثر خانواده‌ها به خرید چنین اشیایی می‌پردازند. درصورتی‌که می‌توانند یک میز ۱۲ نفره صفحه‌ای بخرند که روی دیوار نصب می‌شود و هنگامی که به آن نیاز دارند  آن را برگردانند و از آن به عنوان میز استفاده کنند. استفاده از میز و صندلی‌های تاشو در آپارتمان‌های کوچک امروزی یک ضرورت است. این مورد در فرهنگ گذشته ایران نیز دیده می‌شد. مثلاً اتاقی برای خواب اختصاص نمی‌دادند و رختخوابی پهن می‌کردند و صبح هم رختخواب خود را جمع می‌کردند و اتاق تبدیل به اتاق مهمان می‌شد.
در حال حاضر باید از تختخواب‌های تاشو که تبدیل به مبل برای نشستن می‌شوند، استفاده کرد. مسئله دیگری هم که وجود دارد جهیزیه و وسایل زیادی است که به عروس  داده می‌شود و در بسیاری از مواقع اضافی است. عروس خانم مجبور است وقت زیادی را به تمیز کردن و گردگیری اشیاء اختصاص دهد و مراقب باشد که آسیبی نبینند  اما باید هنگام خرید جهیزیه، به فضای داخل خانه اهمیت بدهیم.