هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   177   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

اهمیت رنگ در ادراک فضای شهری

علی اکبر عندلیب*
 رنگ یک انعکاس مرئی است که در اثر عبور یا انتشار یا بازتاب ترکیب رنگ‌ها توسط اشیا به وجود می‌آید. هر رنگ محصول بازتاب محدوده‌ای از طیف نور سفید به چشم ماست. به طور مثال همه رنگ های طیف نور سفید پس از تابیدن به گل سرخ جذب می‌شوند به‌جز رنگ قرمز که به‌سوی چشم ما منعکس می‌شود. رنگ‌ها در نور به وجود می‌آیند، نور خورشید بی‌رنگ است و رنگین‌کمان نشان می‌دهد که تمام رنگ‌ها در نور سفید وجود دارند.
اصول و مبانی رنگ‌شناسی در معماری و شهرسازی
یکی از عواملی که می‌تواند نقش بسزایی در درک هرچه بهتر فضاهای شهری داشته باشد ” رنگ ” است. رنگ‌ها قادرند فضاهای بی‌معنی را تبدیل به فضاهای معنادار کرده و سبب خوانایی شهرها و حتی محلات شهری گردند و احساس خوشایند و مطلوبی از شهر را در شهروندان ایجاد نمایند که این امر سبب احساس تعلق به شهر و تقویت هویت شهری و حتی محلی در شهروندان می‌گردد.
بسياري از رنگ‌ها چنان با قراردادهاي اجتماعي و ادراک هاي فرهنگي ما الفت گرفته‌اند که مفهوم کار و فعاليت هاي روزمره و مختلف را به ما می‌شناسانند. رنگ‌ها با قراردادها و مفاهيم ویژه‌شان آن چنان در زندگي ما رسوخ کرده‌اند که بدون آنها قادر به‌کار و فعاليت هاي خود نيستيم!
رنگ‌ها می‌توانند به شیوه‌های مختلف تأثیراتی بنیادین در زندگی بشری بر جای گذارند که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به تأثیر آنها بر احساسات اشاره کرد. جهانی که انسان در آن زندگی می‌کند، متشکل از هزاران رنگ و تونالیته های مختلفی است که موجودات و اشیا را برای ما جذاب تر و حتی به گونه‌ای معنوی و عمیق تر نشان می‌دهند. هر کدام به سبب ویژگی های شیمیایی و روانشناسانه ای که دارا هستند، منبع مهمی از انرژی، در جهت فزونی سلامت و نشاط روح و روان در انسان‌ها به شمار می روند.
رنگ هاي متفاوت هر کدام داراي يک اثر رواني روي بيننده هستند که اين اثر تابع سه عامل است:
1-مکاني که رنگ در آن به‌کار رفته است
2-فرهنگ (يعني واحدهاي قياس ذهني که در هر جا به گونه‌ای اعتبار دارند)
3-عوامل اجتماعي-رواني
جهانی تک رنگ با تونالیته های محدود را، با طبیعت اطراف خویش مقایسه کنید و یا خود را ساکن شهری سیاه‌وسفید بدانید، بدون هیچ کنتراست و هیجانی. معنای زندگی تغییریافته و سردی و مردگی بر همه جا حاکم می‌شود. فضایی بی‌روح و عاری از هر جنب و جوشی که تشنه جرعه‌ای رنگ است. مسئله رنگ به سبب تأثیرات مهم روانشناسانه اش، در مقوله شهر و فضاهای معماری امری مهم به شمار می رود، تا آنجا که تخصصی با عنوان رنگ‌بندی و رنگ‌شناسی فضاهای شهری در بین هنرمندان مطرح شده است.

*کارشناس ساختمان دادگستری