هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   177   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

جایگاه انرژی در رشد اقتصادی

گروه تأسیسات: ميزان مصرف انرژي در جهان در هر دهه 2 برابر افزايش داشته و پیش‌بینی می‌شود كه طي سال هاي 2001 تا سال 2025، این روند در جهان به ميزان 54 درصد افزايش يابد. جالب‌توجه اينكه در اين چشم‌انداز بيشترين ميزان مصرف انرژي به كشورهاي در حال توسعه‌ای مثل ايران اختصاص دارد.
گزارش اتحاديه جهاني انرژي مكمل اين واقعيت در كشور ما است كه سرانه مصرف و اتلاف انرژي در ايران فوق‌العاده زياد و سرسام‌آور است! آمارها حاكي از آن است كه مصرف فرآورده‌های نفتي در ايران در كمتر از دو دهه به 3 برابر افزايش پيدا كرده است و متوسط مصرف سالانه انرژي در ايران از رشدي حدود 10 درصد برخوردار است. از سوي ديگر مصرف نادرست و اتلاف غيرمنطقي و نامعقول انرژي، هزینه‌های ميلياردي براي كشور در پي داشته است. مهم‌ترین عواملي كه در اين خصوص مزيد بر علت شده و موجب شده تا سرانه مصرف و اتلاف انرژي در كشور ما چنين روندی را در پیش بگیرد، را می‌توان به‌صورت زير برشمرد:
 اتكا به روش هاي سنتي، استفاده از فناوري هاي قديمي در صنايع، عدم اصلاح و نوسازي ساختار قديمي، فراواني و ارزان بودن قيمت سوخت و منابع فسيلي (به‌نحوی‌که قيمت آب معدني از سوخت مصرفي در كشور بيشتر است!)، نبود فرهنگ بهره وري و بهینه‌سازی مصرف انرژي، عدم اطلاع‌رسانی و آموزش هاي مناسب، عدم آگاهي و آشنا نبودن غالب افراد با مديريت بهره وري و بهینه‌سازی انرژي و ... 
آمارهای عجیب ولی واقعی
انرژي مصرفي براي پخت‌وپز خانگي سالانه 1.5 تن و يك يخچال خانگي سالانه 2 تن گاز گلخانه‌ای وارد جو می‌کند. هزينه احداث ، انتقال و توزیع در شبکه‌های برق براي توليد يك كيلووات ساعت انرژي معادل 800 دلارمي باشد که علاوه بر هزینه‌ها و بار مالی مضاعفي كه دارد 3 تا 8 سال زمان براي اجرا نياز دارد.هزینه‌های جاري و مالی هر نيروگاه سالانه بالغ بر 20درصد هزينه احداث اوليه است، ازاین‌رو کاهش و بهینه‌سازی مصرف انرژي براي تحليلگران اقتصادي گامي بسیار مهم دربهبودشرايط اقتصادي محسوب می‌شود.
در کشور ما در حدود سالانه670 ميليارد تومان پتانسيل براي صرفه‌جویی وجود دارد .علاوه بر این در کشور ما سالانه بالغ بر 200 ميليون بشكه نفت خام براي نيازهاي گرمايشي و سرمایشی مصرف می‌شود ، درصورتی‌که اگر با مصارف بهينه فقط 10درصد صرفه‌جویی شود سالانه معادل 20 ميليون بشكه نفت خام خواهیم داشت كه با احتساب هر بشکه 25 دلار و هر دلار 800 تومان معادل 400 میلیارد تومان خواهد شد.
از دیگر کشورها الگو بگیریم
روند مصرف بی‌رویه و اتلاف هولناك انرژي در ايران و بی‌توجهی و بی‌تفاوتی نسبت به آن تا حدي است كه هنوز هم اتلاف اين میزان از سرمایه‌های عظيم مالي ذهن های ما را بیدار نکرده و شايد بتوان گفت ما بيشتر شاهد هدرروي و اتلاف سرسام‌آور انرژي در كشور بوده‌ایم، تا فكر چاره‌اندیشی براي آن! اگر هم كاري کرده‌ایم يا اصلاً مفيد فايده واقع نشده يا كم بهره بوده است. اما به‌عنوان مثال كشور انگلستان با وجود نداشتن مشکلات مشابه ما در زمینه انرژی، نوع نگرش و طرح هاي آنها در خصوص صرفه‌جویی در مصرف انرژي جالب توجه است.
اخيراً به‌موجب طرحي در انگلستان چراغ هاي بزرگراه‌ها و آزادراه‌های اين كشور را از نيمه شب به بعد یعنی زماني كه تردد خودروها كاهش می‌یابد، به‌منظور صرفه‌جویی خاموش و يا كم نور می‌کنند و همین‌طور شهرداری‌ها نيز ملزم شده‌اند كه پس از نيمه شب چراغ هاي خیابان‌ها را بسيار كم نور و حتي خاموش كنند تا در مصرف برق صرفه‌جویی شود. اما آيا در كشور ما كه با معضل شديد اتلاف انرژي و سرانه بالاي مصرف مواجه است، چنین راهکارهایی به‌منظور صرفه‌جویی و بهینه‌سازی ارائه شده است؟
ضرورتی ملی
به‌هرحال با توجه به اقتصاد تك محصولي و اتکا بر درآمدهاي نفتي و نیز سرانه مصرف بالاي انرژي در كشور و اتلاف بی‌رویه آن ، لزوم تلاش همگاني در جهت بهره وري و بهینه‌سازی مصرف انرژي به‌عنوان يك نياز و ضرورت ملي كاملاً مشهود است. قدر مسلم هيچ كس نمی‌تواند منكر نقش و جايگاه اساسي انرژي در رشد و توسعه اقتصادي و اجتماعي كشورها شود.