هرهفته شنبه ها - سال سیزدهم

پرتیراژترین نشریه صنعت ساختمان

نشریه شماره   174   دوهفته نامه آرشیو PDF پیام ساختمان

بهزیستی قدرت اجرایی ندارد

بهزیستی قدرت اجرایی ندارد

گروه ساخت و ساز: باید معلولی در خانه داشته باشید تا بدانید که معابر شهری چقدر برای رفت و آمد آنان نامناسب است. حتی در جاهایی مانند بیمارستان‌ها می‌بایست تدابیر لازم برای عبور آنها مهیا شده باشد. معابر خیابانی نیز گاهی حتی برای تردد عابرانی که مشکل جسمی و حرکتی ندارند ،نامناسب است چه رسد به عزیزان معلول. همه اینها در شرایطی است که درکشور ما به دلیل حجم بالای تصادفات جاده‌ای و جنگ 8 ساله تعداد زیادی از مردم با مشکل معلولیت روبه رو هستند. گفتگوی خبرنگار پیام ساختمان با مصطفی سراج، رئیس بهزیستی شهر تهران گوشه‌ای از مشکلات معلولان کشور و راه‌حل‌های سازمان بهزیستی برای آنان را بیان می کند:

پیام ساختمان: معابر و ساختمان‌های مناسب برای معلولان چه ویژگی‌هایی باید داشته باشند؟

در تعریف کلی ویژگی اصلی این مکان‌ها به گونه‌اي است كه افراد معلول بدون كمك ديگران و به طور مستقل بتوانند در سطح معابر و خيابان‌ها ونيز ساختمان‌هاي عمومي، اداري و مسكوني تردد نمايند. در طراحي‌ها و ساخت‌وسازها به‌جای طراحي‌هاي قابل‌دسترس بايد طراحي‌هاي فراگير را مد نظر قرار بدهيم به گونه‌ای كه امكان دسترسي به اماكن و ساختمان‌ها براي همه افراد و با هر سطح توانايي و بدون جداسازي و تفاوت بين افراد فراهم شود.

پیام ساختمان: سازمان بهزیستی در قبال مناسب‌سازی معابر و ساختمان‌های عمومی برای معلولان چه وظیفه‌ای دارد؟

طبق تبصره 3 ماده 2 قانون جامع حمايت از حقوق معلولان، بهزيستي مجاز است بر مناسب‌سازي ساختمان‌ها و اماكن دولتي و عمومي نظارت داشته باشد و گزارش اقدامات آنها را درخواست کند. در ماده هشت آئين‌نامه اجرايي و ماده دو قانون جامع، رئيس سازمان بهزيستي به‌عنوان دبير و وزير كشور به‌عنوان رئيس ستاد هماهنگي و پیگیری مناسب‌سازي معابر برای معلولان موظف به تشكيل ستادی با عضويت دستگاه‌هاي مرتبط هستند. در مراكز استاني رياست ستاد با استاندار و با حضور مديران كل دستگاه‌هاي اجرايي است لذا سياست‌ها و راهبردها در این ستاد تبيين و به كليه دستگاه‌ها جهت اجرا ابلاغ می‌شود.

پیام ساختمان: بهزیستی استان تهران در این زمینه چه عملکردی داشته است؟

ستاد مناسب‌سازي معابر در استان و کلیه شهرستان‌ها تشکیل‌شده و از دستگاه‌ها درخواست عملکرد می‌شود و ارزیابی مستمری از دستگاه‌ها و نهادهای به عمل می‌آید و در ادامه گزارش كامل كشوري به تفكيك دستگاه‌ها واستان‌ها به هيئت دولت ارائه مي‌شود. در حال حاضر در استان تهران علاوه بر تشکیل ستاد، كميته‌هاي فني ارزيابي كه به‌صورت عملياتي و ميداني به ارزيابي دستگاه‌ها مي‌پردازند نيز فعال است كه جهت اخذ تصميم نهايي، گزارش بازديد كميته‌ها به ستاد ارائه مي‌شود. ازجمله اقدامات بهزيستي استان تهران به‌عنوان دبير ستاد مي‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

برگزاري دوره‌هاي متعدد آموزشي براي دستگاه‌ها و واحدهاي تابعه، تهيه بسته‌هاي آموزشي، مناسب‌سازي الگويي واحدها و مراكز ذی‌ربط، انجام پژوهش‌هاي كاربردي درحوزه وسايل كمكي و استانداردهای دسترسي، پيگيري مستمر در خصوص همسان‌سازي و ايجاد انسجام در فعالیت دستگاه‌هاي مختلف درزمينه مناسب‌سازي‌؛ طرح موضوع مناسب‌سازي در روستاها و اقدام جهت مناسب‌سازي در روستاها به موازات شهرها، هدايت پایان‌نامه‌های دانشجويي و امور تحقيقاتي به سمت عناوين مناسب‌سازي، بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي بالقوه تشكل‌هاي معلولين در راستاي اجراي استانداردها و ضوابط مناسب‌سازی، مشاوره به دستگاه‌ها و نهادها جهت اجراي پروژه‌هاي مناسب‌سازي، ارزيابي ادارات از نظر مناسب‌سازی.

پیام ساختمان: آیا در طرح‌هایی که در شهرهای جدید یا مناطق شهری جدید اجرا می‌شود، نظارتی بر مناسب‌سازی معابر وجود دارد؟

نظارت وجود دارد ولي كافي نيست. برای مثال برخي از دستگاه‌ها مثل شهرداري، راه و شهرسازی، نظام‌مهندسی ساختمان و بنياد مسكن علاوه بر وظايف نظارتي ابزارهاي اجرايي و قانوني در اختیار دارند تا در صورت عدم رعايت ضوابط مناسب‌سازي مجوزهاي لازم را صادر نكنند ولي در عمل مي‌بينيم كه اين نظارت‌ها دقيق و کامل اجرا نمي‌شود.

پیام ساختمان: آیا بهزیستی می‌تواند در این رابطه با شهرداری‌ها و دیگر سازمان‌های مربوطه وارد مذاکره شود؟

خوشبختانه در حال حاضر اين ارتباط بسيار نزديك و مستمر است و امیدواریم كه اين همكاري تداوم داشته باشد. حداقل در تهران اين همكاري خوب است ولي در برخی ازشهرستان‌هاي استان همكاري لازم وجود ندارد.

پیام ساختمان: چنانچه معلولان از وضعیت مناسب‌سازی معابر، خیابان و ادارات راضی نباشند به چه نهادی می‌توانند مراجعه کنند؟

اگر شکایتی داشته باشند می‌توانند با مراجعه به واحدهاي تابعه بهزيستي، دفاتر فني و عمرانی استانداري و فرمانداري‌ها، شهرداري‌ها و... شکایت خود را مطرح نمايند . تاكنون موارد متعددي از سوی افراد مختلف مطرح شده كه پيگيري لازم از سوی ستاد صورت گرفته و در بسياري از موارد نيز نتيجه خوبي حاصل شده است.

پیام ساختمان: راهکار مناسب‌سازی معابر برای رفت‌وآمد معلولان ، وضع قوانین است یا تشویق مردم و شهرداری‌ها؟

مهم‌ترین نكته فرهنگ‌سازي است و تغيير نگرش جامعه نسبت به مقوله مناسب‌سازي. یعنی بايد جامعه و مسئولين به‌ضرورت مناسب‌سازي پي‌ببرند و اگر اين تفكر و نگرش در جامعه نهادينه شود بسياري از مشكلات مناسب‌سازی حل خواهد شد .دومین نکته برقراري سيستم‌هاي تشويق و تنبيه و ضمانت‌های اجرايي است که مي‌تواند راهگشا باشد ولي متأسفانه در حال حاضر اين فرآيند وجود ندارد. اگر با دستگاهي كه به قانون عمل نمي‌كند برخورد شود به‌طورقطع قانون‌گريزي را تكرار نخواهد كرد. بعد از آن نیاز به ايجاد رشته‌هاي دانشگاهي مرتبط با مناسب‌سازي و زيرشاخه‌هاي آن احساس می‌شود.

همچنین اعتبارات و بودجه لازم برای مناسب‌سازی معابر بايد پيش‌بيني شود هرچند كه طبق آمار يونيسف در سال 2013، هزينه بهينه‌سازي و طراحي‌هاي فراگير در ساختمان‌ها و زيرساخت‌هاي جديد كمتر از یک درصد هزینه‌های عمراني است درصورتی‌ كه تغييرات در ساختمان‌های تکمیل‌شده تا 20 درصد هزينه اصلي اعتبار نياز دارد. اگر در هنگام ساخت‌وسازها نظارت‌هاي محكم و دقيق وجود داشته باشد با کمترین هزينه مناسب‌سازي انجام مي‌شود .باید ضوابط مناسب‌سازی در طرح هاي توسعه جامع، هادی و تفصیلی پیش‌بینی شود.

پیام ساختمان: مشکلات پیش روی شما برای انجام این مسئولیت چیست؟

سازوکار اجرایی در اختیار بهزيستي نیست، اگر دستگاهي ضوابط را رعايت نكند بهزيستي قدرت اجرايي برخورد با دستگاه را ندارد. نگرش نادرست نسبت به اهميت و الزامات مناسب‌سازي موجب عدم همكاري برخي از دستگاه‌ها شده و بسياري از مسئولين و حتی مجريان و پیمانکاران نسبت به مقوله مناسب‌سازی آگاهي و شناخت كافي ندارند. همچنین تبلیغات و آموزش كافي وجود نداشته و رسانه‌ها به این مقوله نگاه جدیدی ندارند. ضمن اینکه مديريت واحد و منسجم در فعالیت دستگاه‌هاي مختلف مثل شهرداري , ادارات برق , آب , تلفن و غیره جهت اجراي ضوابط وجود ندارد. مشکل بزرگ دیگر اینکه در برنامه‌ریزی‌ها اعتبارات لازم که در قانون هم تاکید شده در دستگاه‌ها پیش بینی نمی‌شود.